Verwarde mensen

Gezondheid en zorg

‘Verwarde man besmeurt Limburgse straat met bloed.’ ‘Verwarde vrouw sticht brand in eigen woning in Breda.’ ‘Verwarde man loopt met pistool door Loon op Zand.’ Je hoort het steeds vaker: een verwarde man of verwarde vrouw is gesignaleerd. Maar: wie zijn deze verwarde mensen en hoe is de hulpverlening rondom deze groep georganiseerd? Afgelopen jaar maakten wij er drie uitzendingen over, maar ons onderzoek gaat verder. En daar kunnen we jouw hulp goed bij gebruiken! Geen tijd om de uitzendingen terug te kijken? We loodsen je er hier in 6 vragen doorheen.

 

Wat is er aan de hand?

Sinds de bezuinigen in de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. En niet zo’n klein beetje ook. Ruim 75.000 meldingen kwamen er in 2016 bij de politie binnen, zo'n 14 procent meer dan het jaar ervoor. En daar heeft de politie nu de buik van vol, zo liet de Amsterdamse Korpschef Pieter-Jaap Aalbersberg ons weten tijdens een interview. ‘De politie is er om boeven te vangen, niet om patiënten met handboeien in een auto mee te nemen. Dat is niet humaan en bovendien hebben wij ook niet de juridische basis om deze mensen op te pakken als ze geen strafrechtelijk feit hebben gepleegd,’ aldus Aalbersberg in onze eerste uitzending van ons dossier ‘verwarde mensen’. Hij verwijt GGZ-instellingen hun werk niet goed uit te voeren waardoor deze mensen uiteindelijk op het bordje van de politie komen te liggen.

 

Bodycambeelden waarin te zien is hoe de politie letterlijk worstelt met deze doelgroep.

 

Dat is een behoorlijk verwijt van Korpschef Aalbersberg. Wat vindt de GGZ hiervan?

‘Ik moet helaas toegeven dat Aalbersberg daar gelijk in heeft,’ vertelt Sjef Czyzewski ons tijdens een interview. Hij spreekt namens het Aanjaagteam Verwarde Personen, een commissie aangesteld door minister Edith Schippers van Volksgezondheid die de problematiek rondom verwarde personen moet onderzoeken. Vooruitlopend op deze conclusies stelt Czyzewski in onze uitzending vast dat het opvangsysteem rondom mensen die in psychische nood verkeren inderdaad faalt. Czyzewski: ‘Nu komen mensen vaak pas in beeld als er sprake is van een crisissituatie en dan is de politie degene die het moet oplossen. Maar eigenlijk zouden wij als eerste moeten uitrukken, en liever al vóórdat de crisis zich voordoet.’

 

Waarom gebeurt dat dan niet?

‘Omdat de GGZ door de jaren heen op een te grote afstand van de mensen is komen te staan,’ vertelt Czyzewski. En Czyzewski staat daar niet alleen in. Ook Niels Mulder, hoogleraar Openbare Geestelijke Gezondheid aan de Erasmus Universiteit, stelt dat de politie het drukker zal krijgen met verwarde mensen als we de hulp niet drastisch verbeteren. ‘Al jaren zijn we bedden in GGZ-instellingen en gemeentelijke voorzieningen aan het afbouwen. Want: iedereen moet zoveel mogelijk thuis geholpen worden. Een mooi streven hoor, maar tegelijk komen er nauwelijks meer mogelijkheden om mensen thuis daadwerkelijk goed te kunnen opvangen en behandelen. Er ontstaat dus een ontzettende scheefgroei. (...) Als hulpverleners rennen we daarom van de ene crisis naar de andere en zijn we niet in staat preventief werk te doen. Je lapt mensen op en ze zakken weer weg.’

 

Levert dat gevaarlijke situaties op voor de samenleving?

Volgens de werkgroep ‘Continuïteit van zorg’ van het Ministerie van Veiligheid en Justitie wel. In een recent rapport schrijven onderzoekers dat er onnodig veel incidenten plaatsvinden ‘waarbij niet alleen de geestelijke gezondheid van de betrokkene in het geding is, maar ook de veiligheid van anderen’. Kijk maar eens naar de berichtgeving in de kranten. Alleen al dit jaar hebben zeker 100 incidenten met agressieve verwarde mensen de kranten gehaald. Het gaat daarbij om personen die hun huis opblazen of daarmee dreigen, op straat mensen verwonden of zelfs doden.

 

En over hoeveel mensen met dergelijk 'gevaarlijk gedrag' hebben we het dan in totaal?

Een exact beeld van de omvang van deze groep zeer agressieve verwarde mensen kan de werkgroep ‘Continuïteit van zorg’ niet geven, maar uit navraag bij 45 Veiligheidshuizen in Nederland denkt men dat het gaat om 3.000 tot 5.000 personen in Nederland die als gevolg van een psychische aandoening gevaarlijk gedrag vertonen, aldus hetzelfde rapport.

 

Dat klinkt als best veel. Wat moet er dan veranderen om deze doelgroep te helpen?

Dat is dus de vraag waar wij de komende tijd mee aan de slag gaan. Op welke manier worden mensen met een groot risico op geweldsdelicten hulp geboden? En belangrijk: wordt de maatschappij voldoende beschermt tegen herhaling van dit soort gevaarlijke incidenten? Heb jij ervaring met gevaarlijk verwarde personen als hulpverlener, familie of slachtoffer? Kun je ons iets vertellen over de hulp en zorg rondom deze vaak lastige groep personen? Laat het ons weten en mail ons op tip insturen!

Lees verder
Verkenning Research Opnames Uitzending

475 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Uitzendingen

Verwarde mensen

zondag 08 oktober 2017

Ook het afgelopen jaar waren er weer meer incidenten met verwarde mensen: ruim 75.000. Onder hen een groep van enkele duizenden die gevaarlijk gedrag vertonen. Hoe moeten deze mensen worden geholpen?

Bekijk uitzending

Verwarde mensen (3) - KN_1685427

zondag 06 november 2016

Afgelopen jaar kwamen er ruim 65.000 meldingen bij de politie binnen van mensen in verwarde toestand. Wat zijn de oorzaken van de stijging van de laatste jaren?

Bekijk uitzending

Verwarde mensen - KN_1683596

zondag 18 september 2016

Jarenlang hebben naasten van een verwarde man voor hulp aan de bel getrokken bij instanties. Tot het te laat was. Wat ging er fout bij deze zaak en hoe voorkomen we dat het verder misgaat?

Bekijk uitzending

Verwarde mensen - KN_1683595

zondag 11 september 2016

'Er is een verwarde man of vrouw gesignaleerd'. Dat horen we vaak. In 2015 alleen al 65.000 meldingen. Is er wel goede hulp voor deze steeds groter wordende groep en hoe zijn ze het best geholpen?

Bekijk uitzending

Deel dit onderzoek


Artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Dit onderzoek is in handen van

Anne de Blok

Verslaggever

Miranda Grit

Verslaggever