Algemeen / Algemeen

Ziek thuis, geen salaris meer, maar nog wel in dienst

dinsdag 12 februari 2019 Leestijd: 3 min.

Minister Koolmees (Sociale Zaken, D66). Vorig jaar stemde de Tweede Kamer in met zijn compensatieplan. Werkgevers kunnen de verplichte transitievergoeding die ze moeten betalen bij het ontslaan van een zieke werknemer terugkrijgen via het UWV. / ANP

Niels van Nimwegen

Verslaggever

dinsdag 12 februari 2019 Leestijd: 3 min.

Werkgevers duperen zieke werknemers door ze na twee jaar ziekte niet te ontslaan, maar ze in dienst te houden zonder dat ze nog aanspraak op loon hebben. Met zo’n ‘slapend dienstverband’ hoeven wetgevers de wettelijk verplichte ontslagvergoeding niet te betalen.

Neem bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeur Wout (61). Door een hersentumor rijdt hij al jaren geen meter meer. ‘Ik ben doorlopend moe en mijn concentratie is compleet weg. Voordat ik de poort uit was had ik al vier keer op de werkbon gekeken, omdat ik niet kon onthouden waar ik naartoe moest.’

Een operatie heeft niet mogen baten. Na twee jaar in de ziektewet is hij inmiddels volledig afgekeurd en sinds september ontvangt hij maandelijks een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Toch is Wout op papier nog steeds in dienst, al krijgt hij daarvoor geen salaris meer. Zijn werkgever hoeft hem zo geen ontslagvergoeding te betalen. ‘Hoeveel dat precies is ben ik aan het uitzoeken, maar met 29 dienstjaren is het een aardige som. Voor mij is dat bedrag heel belangrijk, want ik heb dertig procent op mijn kale salaris ingeleverd. Alle toeslagen voor avond- en overwerk zijn ook weggevallen. Aangezien ik niet meer aan het werk kom, heb ik mijn ontslagvergoeding nodig om de jaren tot mijn pensioen te overbruggen.’

Slapend dienstverband

Over dit fenomeen - zogeheten slapende dienstverbanden - trok vakbond CNV dit weekend aan de bel. In dagblad Trouw stelt voorzitter Arend van Wijngaarden dat duizenden werknemers in hetzelfde schuitje zitten als vrachtwagenchauffeur Wout. Ze zitten al jaren ziek thuis, maar krijgen geen cent meer uitbetaald, terwijl ze nog wel in dienst worden gehouden.

‘Werkgevers zijn wettelijk niet verplicht om iemand te ontslaan na twee jaar ziekte’, licht Stefan Sagel, advocaat bij De Brauw Blackstone Westbroek en hoogleraar arbeidsrecht in Leiden, toe. ‘De werkgever moet in de eerste twee jaar dat iemand ziek is of arbeidsongeschikt raakt zijn best doen om passend werk te vinden. Loopt zo’n reïntegratietraject op niets uit en zit iemand na twee jaar nog altijd ziek thuis, dan hoeft de werkgever geen salaris meer door te betalen, maar een wettelijke plicht tot ontslag is er niet.’

Aan het opzeggen van een vast dienstverband hangt namelijk een prijskaartje, een zogeheten ‘transitievergoeding’, waarop de werknemer wettelijk gezien recht heeft. Ook na jaren van ziek thuis zitten. Sagel: ‘Afhankelijk van het aantal dienstjaren kan die transitievergoeding fors oplopen. Denk aan enkele tienduizenden euro’s. Door iemand slapend in dienst te houden ontloopt de werkgever die verplichting.’

Compensatieregeling

Mag dat zomaar? Volgens de letter van de wet doet een werkgever niets fout. Ook rechters oordeelden tot nu toe dat het slapend laten voortbestaan van een dienstverband, om zo de transitievergoeding te ontlopen, geen “ernstig verwijtbaar handelen” van de werkgever oplevert. Veel kleine ondernemers kunnen bovendien geen hoge ontslagvergoeding betalen, zo voerden werkgeversorganisaties eerder aan. 

Deze zomer stemde de Tweede Kamer daarom in met een oplossing. Werkgevers kunnen voortaan compensatie aanvragen voor de transitievergoeding die ze aan zieke werknemers moeten betalen. Die compensatie wordt betaald uit het Algemeen werkloosheidsfonds (Awf), dat weer gevuld wordt door werkgeverspremies. Vanaf april 2020 gaat het UWV compensatieaanvragen van werkgevers in behandeling nemen, máár de regeling geldt met terugwerkende kracht, tot 1 juli 2015. Je zou dus zeggen dat werkgevers weinig meer in de weg staat om slapende werknemers alsnog te ontslaan.

Hoge Raad

Toch blijven werkgevers weigeren om dat te doen. Tegen NRC zegt rechtsbijstandsverzekeraar Achmea meer dan 500 mensen te kennen die door een slapend dienstverband hun transitievergoeding mislopen. De vakbonden FNV en CNV zeggen zeker 325 mensen te helpen. Hoogleraar Sagel denkt dat het in praktijk om duizenden dossiers gaat.

‘Compensatie of niet, werkgevers moeten het nog steeds in eerste instantie uit eigen zak betalen. Voor sommige ondernemers is een transitievergoeding van 80.000 euro een hoop geld. Het zou kunnen dat men eerst wil afwachten hoe voortvarend het UWV dat soort bedragen gaat terugbetalen, maar ik sluit niet uit dat er ook werkgevers zijn die het gewoon principieel niet eens zijn met het feit dat ze een transitievergoeding moeten betalen. Ze hebben immers al twee jaar betaald om een zieke werknemer weer aan het werk te krijgen, dus ze vinden dat ze genoeg hebben gedaan.’

Aangezien ik niet meer aan het werk kom, heb ik mijn ontslagvergoeding nodig om de jaren tot mijn pensioen te overbruggen.’Wout (61)

De wetgever kijkt daar volgens Sagel echter anders tegenaan. ‘Die vindt dat ook werknemers die na twee jaar ziekte worden ontslagen, recht hebben op de transitievergoeding. Zij verdienen het gelijk te worden behandeld als werknemers die op andere gronden worden ontslagen en dan ook recht hebben op de standaard ontslagvergoeding. Door dienstverbanden na twee jaar arbeidsongeschiktheid slapend in stand te laten, ondermijn je eigenlijk de bedoeling van de wetgever.’

Wettelijk gezien is dat moeilijk op te lossen. Een harde wettelijke verplichting om zieke werknemers na twee jaar te ontslaan kan weer nadelig uitpakken voor werknemers die na twee jaar toch weer (gedeeltelijk) aan het werk kunnen. Sagel hoopt daarom dat de Hoge Raad binnenkort richting zal geven, in een proefproces dat Achmea begint tegen een weigerachtige werkgever. ‘Eigenlijk is de vraag: Ben je als goed werkgever verplicht om akkoord te gaan, wanneer een werknemer na twee jaar ziekte zelf voorstelt om in onderling overleg uit elkaar te gaan, onder betaling van de transitievergoeding? Ik denk dat daar veel voor te zeggen is, juist omdat de werkgever die transitievergoeding vervolgens gewoon vergoed krijgt. Welk redelijk belang heb je dan om te weigeren, zeker als de werknemer een evident belang heeft om die vergoeding te ontvangen?’

Algemeen / Algemeen

Hoe ingrijpend is zo’n slapend dienstverband?

En is de koudwatervrees van werkgevers terecht? Op deze en andere vragen zoeken we antwoord. Ben je werknemer in deze situatie? Of ben je een ondernemer met (veel) zieke werknemers op de loonlijst? Tip ons via onderstaand formulier.
Deel jouw ervaring

Niels van Nimwegen

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen Verslaggever

Niels van Nimwegen is verslaggever bij De Monitor en maakte tot nu toe verhalen over de huursector, uitbuiting van starters op de arbeidsmarkt, de vastgelopen spoedzorg en verschillende afleveringen van het dossier ‘Lokaal Bestuur’. 'Wat ik sterk vind aan de Monitor is dat we thema’s lang volgen en door tips in contact komen met belangrijke sprekers die voor andere journalisten verborgen blijven. Dat levert vaak originele verhalen op, of een invalshoek bij een nieuwsfeit dat door andere programma’s is gemist.' Niels werkte eerder voor Radar en Zembla.

Lees verder
@nvnimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

We krijgen dagelijks veel tips binnen over uiteenlopende onderwerpen. En lang niet altijd over de onderwerpen die we momenteel onderzoeken. Ook deze tips willen we u niet onthouden. Want wellicht h...
Alles over dit onderzoek