Werk en inkomen / Tweede kans voor gedetineerden

WODC past fouten aan in onderzoek ex-gedetineerden

maandag 25 maart 2019 Leestijd: 3 min.

Patrick nam deel aan het werkgelegenheidsproject waarover het onderzoek gaat. Hij heeft nog geen baan gevonden. / De Monitor

Sietze van Loosdregt

Redacteur

maandag 25 maart 2019 Leestijd: 3 min.

Het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) heeft de fouten in een onderzoek naar een werkgelegenheidsproject voor ex-gedetineerden aan laten passen. De Tweede Kamer zal een verbeterde versie van het rapport ontvangen. Volgens het WODC, onderdeel van het ministerie van Justitie en Veiligheid, komt dit zelden tot nooit voor.

De Procesevaluatie van de Social Impact Bond (SIB) Werk na detentie, uitgevoerd in opdracht van het WODC door onderzoeksbureau Impact R&D, bevatte knullige fouten. Door procentpunten met procenten te verwarren werden volstrekt verkeerde doelstellingen gepresenteerd. Zo zou volgens het rapport het aantal ex-gedetineerden met duurzaam werk door deelname aan het project met 18 procent toe moeten nemen. Bedoeld werd 18 procentpunt, of maar liefst 180 procent.

Conclusies overeind

Woordvoerder Paul Platenburg van het WODC laat desgevraagd weten dat zowel de onderzoekers als de door het WODC aangestelde begeleidingscommissie deze onvolkomenheid over het hoofd hebben gezien, maar benadrukt dat de conclusies van het rapport overeind blijven. Die gaan dan ook niet over de vraag of de doelstellingen gehaald zijn, maar over het hele proces van de SIB: waren de doelstellingen realistisch? Hoe verliep de samenwerking tussen de verschillende partijen, is het voor herhaling vatbaar, etcetera. Platenburg: 'De vraag of de cijfermatige doelstellingen van de SIB behaald worden, hoort bij de nog lopende effectevaluatie.'

Bij deze SIB investeerden drie private partijen waaronder ABN Amro, in intensieve begeleiding van ex-gedetineerden naar werk. Hoe meer banen dat op zou leveren, hoe hoger het rendement voor de investeerders. Van 150 deelnemers moesten er tenministe 90 aan een baan geholpen worden. Er werden slechts 119 deelnemers bereid gevonden waarvan er 38 een baan vonden. Mogelijk zal nog een enkeling binnenkort een baan vinden maar duidelijk is dat ABN Amro zijn geld in elk geval deels kwijt is. 

lees ook: Ambitieus werkgelegenheidsproject ex-gevangenen grotendeels mislukt zaterdag 09 maart

Hoewel nog niet precies bekend is hoeveel banen de SIB heeft opgeleverd concludeert het onderzoek van Impact R&D al wel dat de doelstellingen achteraf bezien te ambitieus waren. Maar die doelstellingen werden in hetzelfde rapport soms verkeerd voorgesteld. De absolute aantallen (aantal banen, uitkeringen) kloppen, maar bij de omrekening naar procentuele stijging of daling ging het mis. Bijvoorbeeld in deze zin:

‘De doelen waarop afgerekend wordt, zijn: 30% minder uitkeringen, 18% meer duurzaam werk, 22% meer tijdelijk werk…’

Hier had moeten staan:

‘De doelen waarop afgerekend wordt zijn: 63% minder uitkeringen, 180% meer duurzaam werk en 220% meer tijdelijk werk….’

Het gaat om veelgemaakte fouten. Lees hier hoe die gemaakt werden:

lees ook: Verbijstering over gegoochel met cijfers justitieproject maandag 11 maart

Het WODC heeft het rapport op haar eigen site inmiddels aangepast. En ook Impact R&D paste de cijfers aan. ‘Wij willen dat onze onderzoeken gewoon kloppen’, reageert Platenburg. Volgens hem komt het zelden tot nooit voor dat een WODC-onderzoek wordt aangepast na publicatie. 

Het WODC besteedt zo’n driekwart van haar onderzoek uit aan bijvoorbeeld universiteiten en commerciële onderzoeksinstellingen. Deze onderzoeken worden begeleid door een begeleidingscommissie waarin ook een medewerker van het WODC zitting heeft. Die commissie wordt geacht het rapport voor publicatie te controleren op eventuele fouten of onvolkomenheden.

'Je gaat niet ieder getal zitten controleren. Je gaat niet het werk van die onderzoekers overdoen.’Hoogleraar rechtspsychologie Peter van Koppen

Voorzitter van de begeleidingscommissie in dit geval was hoogleraar rechtspsychologie Peter van Koppen. Hij stelt het rapport inderdaad vooraf gelezen te hebben. ‘Maar dat betekent natuurlijk niet dat je ieder getal gaat zitten controleren. Je gaat niet het werk van die onderzoekers overdoen.’

En zo blijven rekenfouten vaak onopgemerkt. Men accepteert ze zonder na te rekenen, zo vertelde hoogleraar wetenschapscommunicatie Ionica Smeets ons eerder. ‘Als jij iets overneemt van een collega die je vertrouwt en die zegt: ‘Het is zoveel meer’, hoe ver ga je dan alles ‘terugchecken’?’

Ook de onderzoekers van Impact R&D namen de cijfers over uit eerdere publicaties over het werkgelegenheidsproject. Het klinkt logisch dat zij niet alles nagerekend hebben. Maar wat als ze de foute berekening erbij vermelden? Zoals in deze zin: ‘Het streven is dat het aantal mensen met een uitkering in de SIB-groep maximaal 17% is na 24 maanden, tegenover 46% in de controlegroep: een afname van 25-30%.’ Een afname van 46 naar 17 procent, dat is een afname van 63 procent, niet van 25-30 procent. Deze fout was eenvoudig te ontdekken. 

Sinds de start van de Social Impact bond in 2016 zijn de foutieve cijfers op tal van plaatsen overgenomen, en nog altijd terug te vinden. Zoals bij onderzoeksbureau Panteia dat definitief vast moet gaan stellen hoe succesvol het project is geweest.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Tweede kans voor gedetineerden

Opnames

Deel jouw ervaring 19 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 10 maart 22:40u, NPO2

56 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Ieder jaar worden er in Nederland zo'n 35.000 gedetineerden vrijgelaten. Eenmaal buiten de poort is het vaak lastig om aan een baan of een woning te komen. Het risico op recidive wordt hierdoor ver...
Alles over dit onderzoek