‘Wilsbekwaamheid is geen bloeddruk, je kunt het niet opmeten’

vrijdag 23 maart 2018 Leestijd: 2 min.

Kees Blankman / De Monitor

Yvonne Verkaik

Redacteur

yvonne.verkaik@kro-ncrv.nl

vrijdag 23 maart 2018 Leestijd: 2 min.

Het beoordelen van wilsbekwaamheid van verstandelijk beperkten door notarissen kan zorgvuldiger. Dat zegt Kees Blankman, universitair docent aan de Vrije Universiteit en deskundige op het gebied van bescherming van wilsonbekwame mensen. Een aanvulling op het door notarissen gebruikte protocol zou volgens hem een goede zaak zijn.

‘Notarissen zijn goed in wat ze geleerd hebben in hun opleiding en dat zijn natuurlijk juridische vaardigheden,’ aldus Blankman, die we spreken voor ons onderzoek Wilsonbekwaam. Maar of iemand met een verstandelijke beperking snapt waar het om gaat? Of die ook precies overziet dat het geld naar bijvoorbeeld de zeehondjes gaat en dan dus niet naar de familie? Dat is volgens Blankman voor een notaris soms lastig in te schatten. 

‘Het is geen bloeddruk, je kunt het niet opmeten. Het is iets wat wij mensen toedichten.’

Twijfel

Hij vervolgt: ‘Je hebt natuurlijk de aperte gevallen waarin iemand heel erg gehandicapt is. Of juist bijna niet. Maar er tussenin zitten veel twijfelgevallen. En dat blijkt ook wel uit klachtzaken en procedures bij de rechtbank. Dat het soms ook echt niet goed gaat en notarissen zich fors vergissen.’

Hij noemt twee redenen die ervoor kunnen zorgen dat een notaris zich vergist. De eerste is een positieve, zo stelt hij vast. ‘De notaris probeert er dan alles aan te doen om de wil of wens van deze persoon te honoreren. Maar soms kan iemand het niet heel duidelijk vertellen. En dan denkt de notaris: Dit is wat hij wil, laat ik het maar doen. De andere reden is dat een notaris denkt: Ik ga er niet veel tijd in stoppen, ik moet ook geld verdienen en omzet maken.’

Aanvulling op protocol

Eerder schreven we al over het protocol dat notarissen kunnen volgen als ze twijfelen of iemand wel begrijpt waar hij voor tekent. Alarmbellen zouden bijvoorbeeld moeten afgaan als iemand een verstandelijke beperking heeft, in een instelling woont en onder bewind staat. Bij twijfel kan dan een arts ingeschakeld worden om te helpen bij het beoordelen van de wilsbekwaamheid.

lees ook: Kan een hoogbejaarde vrouw met beginnende dementie nog een testament tekenen? donderdag 08 maart

De invoering van dit protocol is volgens Blankman een stap in de goede richting geweest. ‘Het is niet slecht, maar het kan beter. Er is een aanvulling geweest specifiek gericht op ouderen en financiële uitbuiting. Maar die aanwijzingen, die zijn er nog niet voor mensen met een verstandelijke beperking,’ zo vertelt hij. Het zou volgens hem dan ook goed zijn als er in overleg met mensen uit de zorg en orthopedagogen een soort handleiding komt die notarissen handvatten geeft specifiek voor deze groep.

Vergroten wilsbekwaamheid

Niet alleen om verstandelijk beperkten te beschermen tegen financieel misbruik, maar juist ook om hun wilsbekwaamheid te vergroten. Blankman: ‘Er zijn mij namelijk ook situaties bekend waarbij de notaris te gemakkelijk iemand wilsonbekwaam acht. Dan wordt de notaris bang en zegt: Ik kan niet meewerken.' 

Sommige mensen met een verstandelijke beperking kunnen zich niet altijd goed uitdrukken, legt Blankman uit, maar hebben wel een diepe wens om hun geld bijvoorbeeld na te laten aan de zeehondjes. 'Een notaris zou in zo’n geval gespecialiseerd moeten zijn of iemand erbij moeten halen die dat gesprek voert. En die probeert die persoon wilsbekwaam te krijgen. Je moet echt kijken naar de situatie zelf. Het zou het beste zijn als maximaal geprobeerd wordt om te achterhalen wat die persoon met een verstandelijke beperking nu echt wil. Want dat wordt nog niet voldoende gedaan.’ 

Je kan je hier  abonneren op onze nieuwsbrief over het onderzoek Wilsonbekwaamheid. Ik stuur je dan elke twee weken een update van ons onderzoek.

Lees meer over

Veiligheid en handhaving Wilsonbekwaam
Verkenning Research Opnames Uitzending

Wilsonbekwaam

Uitzending

Dinsdag 10 april om 21:25 uur op NPO2. Mag een verstandelijk beperkte een testament tekenen? Wat is de rol van de notaris om misbruik van deze kwetsbare groep te voorkomen?

Deel jouw ervaring 25 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 10 april 2018 om 21:25  NPO2

126 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Veiligheid en handhaving / Wilsonbekwaam

Wat zijn jouw ervaringen?

Herken je je in het verhaal van Kees Blankman? We horen graag je verhaal!
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Yvonne Verkaik Redacteur

Yvonne Verkaik studeerde politieke geschiedenis en cultuureducatie aan de Universiteit van Utrecht. Na haar studie werkte ze voor verschillende consumentenprogramma’s, actualiteitenrubrieken en talkshows. Op de redactie van de Monitor staat ze bekend als een researcher met oog voor detail en een voorliefde voor het menselijke verhaal. Ook begeleidt ze de stages van de nieuwe journalistieke talenten. Als journalist wil ze graag begrijpen hoe de samenleving werkt en hoopt ze verandering teweeg te brengen daar waar mensen in de knel komen.

Lees verder
@verkaiky

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Wat moet je doen als je hoogbejaarde vader bestolen wordt door de buurvrouw, de nieuwe vriendin of de huishoudster en dat ze flinke bedragen opneemt van de bankrekening? Hoe kom je erachter of dit ...
Alles over dit onderzoek