Wie is er verantwoordelijk voor de toegenomen werkdruk in het basisonderwijs?

woensdag 18 november 2015 Leestijd: 3 min.

dossiers_0 /

Saskia Adriaens

Verslaggever

saskia.adriaens@kro-ncrv.nl

woensdag 18 november 2015 Leestijd: 3 min.

Basisschooldocenten ervaren een toegenomen werkdruk. Dat horen we steeds vaker tijdens ons onderzoek voor het dossier Onderwijs. Zij verzanden onder andere in administratieve handelingen en komen daardoor naar eigen zeggen niet meer aan lesgeven toe. Nergens komen burnouts zoveel voor als in het onderwijs. Er wordt met beschuldigende vingers gewezen naar directies, inspectie, bestuur, PO-raad en de politiek. Wij willen weten wie er verantwoordelijk is voor die toegenomen werkdruk in het basisonderwijs.

Hieronder een greep uit de verschillende reacties de we kregen vanuit verschillende perspectieven.

Directeuren basisschool

Een directeur van een basisschool onder de rook van Rotterdam vindt dat de verantwoordingsdruk vooral komt door de Inspectie. “Die heeft de druk de afgelopen jaren flink opgevoerd door de nadruk te leggen op feitelijke scores. Alles moet transparanter. Je moet op school laten zien waarom bepaalde zaken op die manier worden gedaan. Mijn leraren houden zich staande, maar verzuipen wel bijna.”

Een ander geluid komt van oud-basischooldirecteur Peter van het Hof. “Ik kan in mijn directeurshok het wel allemaal mooi bedenken, maar als ik in de praktijk zie dat dat ten koste gaat van mijn werknemers. Waar ben ik dan mee bezig? Dat kritische vermogen om te kijken wat de uitwerking van allerlei plannen en systemen is op de werkvloer, dát mis ik bij mijn collega-directeuren.”

“Als je de methodes als docent goed volgt, dan hoef je de doelen van die methodes toch niet ook weer in een systeem over te gaan tikken? Directeuren doen er massaal aan mee. Omdat via adviesbureautjes en cursussen die systemen aan de man worden gebracht. Maar ook uit angst voor de Inspectie, die volgens mij niet per se gegrond is.”

(Oud-)Docenten

Het verhaal van Van ’t Hof wordt bevestigd door een docente die inmiddels het onderwijs vaarwel heeft gezegd. Zij vindt dat de directie veel te veel invloed heeft gekregen en tegenwoordig te weinig onderdeel is van het team. “Ze staan zelf bijna nooit meer voor de klas, dus hebben geen idee van wat ze van ons vragen. Daarnaast is het allemaal zo prestatiegericht geworden dat de directie concurrentie tussen leerkrachten stimuleert.”

Een andere basisschooldocente, die al 25 jaar voor de klas staat en ook anoniem wilt blijven, neemt het op voor haar directeur. “Die van ons zit echt tussen twee vuren. Zij moet dingen van de docenten vragen, zoals dat we nu weer nieuwe groepsoverzichten moeten maken, waar ze het vaak niet mee eens is. Ze krijgt instructies van het bestuur, maar durft daar niet tegenin te gaan. Onze vorige directeur was kritisch en is ontslagen.”

We spreken ook met Jelmer Evers. Hij is auteur van het boek ‘Het Alternatief. weg met de afrekencultuur in het onderwijs’, Hierin bespreekt hij zowel veranderingen in het voortgezet onderwijs, als in het basisonderwijs, waarop wij ons in dit onderzoek focussen. Volgens Evers hebben besturen te veel macht gekregen. “Maar het zit ook in het systeem zelf. Docenten zijn uitvoerders geworden van wat anderen bedenken. En dan hebben ze ook nog te weinig inspraak op de school.”

Intern begeleider

Een intern begeleider van een basisschool uit Hoofddorp geeft aan dat zij in een enorme spagaat zit met aan de ene kant haar directie en aan de andere kant de docenten. “Vooral die laatste groep snap ik wel. Ik moet van hen dingen vragen waar ik het zelf niet mee eens ben. Maar onze directie is weer op het matje geroepen door het bestuur omdat de resultaten tegenvielen. Zo wijst iedereen naar elkaar.” Uiteindelijk houdt zij daarom de politiek verantwoordelijk. “Die wil een onderwijsland zijn en bij de top 10 van beste reken- en taalonderwijs horen. Dat is de druk die iedereen voelt.”

Onderwijsinspecteur

We krijgen ook een e-mail van Eric van Baarschot, een schoolinspecteur. Hij wil graag reageren na onze berichtgeving over de toegenomen werkdruk in het basisonderwijs. Volgens Van Baarschot verwacht de inspectie helemaal niet van docenten dat zij uren per dag kwijt zijn aan administratieve handelingen.

‘Als ik dan vertel dat de inspectie dat niet verwacht van leraren, althans, niet zo uitgebreid dat je daar zó veel tijd per dag mee kwijt bent dat je niet meer aan goede lesvoorbereidingen en contact met leerlingen toekomt, dan voel ik vaak opluchting bij de leraren en teams,’ schrijft hij verder. Van Baarschoot stelt dus dat de Inspectie veel minder veeleisend is dan leraren denken.

Wie is verantwoordelijk?

Het mag duidelijk zijn: de vraag wie er verantwoordelijk is voor de toegenomen werkdruk in het basisonderwijs, is niet zo eenvoudig te beantwoorden. Wij duiken hier dieper in en willen te weten komen hoe het zo ver heeft kunnen komen. Werk jij in het onderwijs en kan je ons verder helpen met het antwoord op de vraag wie verantwoordelijk is? Laat het ons weten via het tipformulier of mail ons: tip insturen.

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Onderwijs
Verkenning Research Opnames Uitzending

Onderwijs

Research

Wij volgen scholen, gemeenten en ouders in hoe zij omgaan met de sluiting van de scholen door het corona-virus.

Deel jouw ervaring 163 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 01 juni 22:15u, NPO2

2068 tips

ontvangen

54 experts gesproken

Docenten, schoolbestuurders, ambtenaren en ouders van kinderen die tegen problemen oplopen met het thuisonderwijs.

Dit artikel is geschreven door:

Saskia Adriaens Verslaggever

'Ogen openen en gedachten kantelen’, dat is de grootste drijfveer van Saskia Adriaens. De eerste jaren na haar studie journalistiek heeft zij als freelancer voor multiculturele televisie (MTNL) gewerkt en geschreven voor diverse media zoals kranten, Opzij en Oneworld. Tien jaar geleden alweer is zij begonnen bij de publieke omroep. Als verslaggever heeft ze reportages gemaakt in binnen- en buitenland, voor onder andere de actualiteitenrubriek Netwerk, Altijd Wat, Brandpunt Profiel, Kruispunt en sinds 2015 voor De Monitor. Vooral sociaal-maatschappelijke onderwerpen zoals de multiculturele samenleving, vluchtelingenproblematiek, vrouwenrechten, onderwijs en opvoeding hebben haar interesse. Maar zoals Einstein ook al zei: ‘Ik heb geen speciaal talent, ik ben vooral razend nieuwsgierig!’

Lees verder
@sadriaens

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schij...
Alles over dit onderzoek