Wel of geen verplicht werk: wat is beter voor mensen in de bijstand?

woensdag 08 februari 2017 Leestijd: 2 min.

Er zijn grote verschillen tussen gemeentes wat betreft de tegenprestatie /

Stephanie Sint Nicolaas

Redacteur

stephanie.sintnicolaas@kro-ncrv.nl

woensdag 08 februari 2017 Leestijd: 2 min.

Voor ons derde Monitor Debat verdiepen we ons in de situatie van mensen met een bijstandsuitkering. Door de Participatiewet (2015) werden gemeenten verplicht om mensen met een uitkering 'iets' terug te laten doen voor het geld dat ze ontvangen. Twee jaar later zien we levensgrote verschillen in de uitvoering van de tegenprestatie door gemeenten. Een opvallende tegenstelling is die tussen Rotterdam en Amsterdam.

Want het zijn juist de twee grootste Nederlandse steden die de uitersten in de discussie over de tegenprestatie vertegenwoordigen. Rotterdam en Amsterdam kennen een vergelijkbaar aantal mensen met een bijstandsuitkering (net onder de 40.000 inwoners per stad). Maar daarmee houdt de vergelijking al snel op.

Tevreden over beleid

Rotterdam loopt al jaren voorop met 'iets terugdoen' voor je uitkering. Vorige maand meldde de gemeente dat inmiddels één op de vier Rotterdamse bijstandsgerechtigden een tegenprestatie levert (veel hoger dan het landelijk gemiddelde, dat is zo'n 3 procent). Die tegenprestatie kan van alles zijn: helpen in een buurthuis, het verrichten van mantelzorg, of het doen van een talencursus. Het uitgangspunt is dat je als uitkeringsgerechtigde 20 uur per week een tegenprestatie levert. Als dat niet lukt, werk je 'naar vermogen'. Doe je daar níet aan mee, dan volgt er een korting op je uitkering. In Rotterdam is men tevreden over deze aanpak. Volgens de gemeente vinden de Rotterdammers die een tegenprestatie doen het fijn om weer aan de slag te zijn en voelen ze zich gezonder.

Er is nóg een belangrijk argument om mensen te verplichten iets te gaan doen. Hoe langer je in de bijstand zit, des te lager is je bereidheid om aan het werk te gaan. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat van de mensen die 3 jaar in de bijstand zitten, nog maar 40 procent wil werken. Met andere woorden: Als je eenmaal in het 'granieten bestand' van de bijstand zit, kom je er nog maar moeilijk uit. Je kunt je dus voorstellen dat het voor de gemeente winst is als dat punt niet wordt bereikt, want hoe minder mensen in de bijstand, hoe voordeliger voor de gemeente.

In de clinch

Maar dat wil niet zeggen dat de handen overal in Nederland op elkaar gaan voor de Rotterdamse aanpak. Waar met in Rotterdam zegt: iets terugdoen voor je uitkering helpt om uit de bijstand te komen, is men daar in Amsterdam niet zo zeker van. SP-wethouder Arjan Vliegenthart ligt nu zelfs in de clinch met staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA, Sociale Zaken). Klijnsma staat erop dat gemeenten een tegenprestatie eisen van hun uitkeringsgerechtigden.

Maar wethouder Vliegenthart ziet dat verplichten helemaal niet zitten, en doet dat dus ook niet. De gemeente Amsterdam heeft in een verordening opgenomen géén tegenprestatie te vragen van bijstandsgerechtigden. De wethouder vertelt: 'Ik vind dat we het probleem van werkloosheid niet op het bordje van mensen zonder baan moeten dumpen. Er zijn door allerlei maatschappelijke ontwikkelingen op dit moment niet genoeg banen. Dat is niet jóuw schuld, op het moment dat je werkloos wordt. Ik vind dat mensen met een opgeheven hoofd een uitkering moeten kunnen aanvragen. Het is een recht. En het enige wat ze daar van mij voor terug moeten doen, is actief op zoek te gaan naar werk.'

Oproep

Twee steden, twee compleet andere manieren van aanpak. In het derde Monitor Debat praten we met lokale bestuurders, Tweede Kamerleden, maar vooral ook met ervaringsdeskundigen over dit onderwerp. Ontvang jij bijstand en moet je daar iets voor terugdoen van jouw gemeente? Laat ons dan weten hoe je in deze discussie staat: tip insturen

Lees meer over

Werk en inkomen Debat 'Werken voor je uitkering'
Verkenning Research Opnames Uitzending

Debat 'Werken voor je uitkering'

Uitzending

Deel jouw ervaring 8 andere artikelen in onderzoek

54 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Stephanie Sint Nicolaas Redacteur

Stephanie Sint Nicolaas voltooide na een bachelorstudie geschiedenis een master Journalistiek en Nieuwe Media. Ze werkte voor zowel radio (Radio 1) als voor verschillende journalistieke televisieprogramma's (Knevel en van den Brink, Rondom 10, Debat op 2, Altijd Wat). In haar vrije tijd fotografeert ze graag en net als in haar redactiewerk is het doel om bijzondere verhalen van mensen in beeld te brengen. Voor De Monitor deed ze research, en filmt en monteert ze nu video's voor social media.

Lees verder
@stephsint

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Iets 'terug' doen voor je bijstandsuitkering, bijvoorbeeld in de vorm van een tegenprestatie. Is dat eerlijk en nuttig? Of schieten mensen met een uitkering daar niets mee op?
Alles over dit onderzoek