‘Weg met het uurtje-factuurtje denken. Lever de zorg die nodig is’

maandag 24 september 2018 Leestijd: 4 min.

Zorg aan huis / ANP Foto

Karlijn Vernooij

Redacteur

karlijn.vernooij@kro-ncrv.nl

Miranda Grit

Verslaggever

miranda.grit@kro-ncrv.nl

maandag 24 september 2018 Leestijd: 4 min.

Hij is wars van alle financiële schotten in de zorg. Roger Ruijters, bestuursvoorzitter van verpleeg- en thuiszorgorganisatie Envida in Maastricht. ’Ik wil dat als een wijkverpleegkundige de deur van een cliënt achter zich dicht doet, ze met een goed gevoel naar huis gaat. En als dat betekent dat ze even een kop koffie zet voor iemand omdat hij of zij dat nodig heeft, dan vind ik dat een wijkverpleegkundige dat moet kunnen doen. En dat ze niet moet denken: “O nee, dat behoort niet tot mijn takenpakket”.’

Van het kastje naar de muur

Ruijters luistert met stijgende verbazing en irritatie als we hem vertellen over de bevindingen in ons dossier Ondervoeding. Dementerende ouderen die vergeten te eten, krijgen geen hulp bij de maaltijd omdat gemeenten en zorgverzekeraars voor de financiering naar elkaar wijzen. Wie betaalt de hulp na de eerste hap? Het lijkt zo eenvoudig om even erbij te blijven tot het boterhammetje op is maar niets is minder waar.  Wijkverpleegkundigen raken verstrikt in de regels omdat de hulp bij maaltijd is geregeld in drie wetten. Vaak worden zorgverleners van het kastje naar de muur gestuurd. Of wordt er zo beknibbeld op de budgetten dat er nog maar drieënhalve minuut over blijft om de maaltijd op te warmen, maar er geen tijd meer is om te controleren of iemand ook daadwerkelijk zijn eten opeet.

lees ook: ‘Uren leuren langs instanties voor één simpele vraag; Wie vergoedt de hulp bij eten en drinken?’ maandag 20 augustus

De wijkverpleegkundige als spin in het web

‘Als je een cliënt gedoucht hebt, maak je als wijkverpleegkundige natuurlijk even de douche schoon en droog als iemand dat zelf niet kan, dat ga je niet overlaten aan een huishoudelijke hulp die pas drie dagen later komt.’ Ruijters heeft er de afgelopen jaren voor gezorgd dat de wijkverpleegkundigen zich niet druk hoeven te maken over de vraag wie wat financiert. Door zorgverzekeraars en gemeenten te overtuigen dat juist de wijkverpleegkundige, die we verantwoordelijk hebben gemaakt voor de zorg thuis, het beste kan bepalen wélke zorg iemand nodig heeft. En dus ook de zorg die nu normaal door de gemeente wordt betaald, zoals huishoudelijke taken of het opwarmen van de maaltijd.

Lang wachten op hulp

‘Ik maak gewoon afspraken met lokale wethouders: "Geef ons je budget en wij regelen het". Gemeenten moeten leren het oordeel van onze wijkverpleegkundigen te vertrouwen. Als ik hoor dat in sommige gemeenten het soms 6 tot 8 weken duurt tot een ambtenaar beslist óf iemand recht heeft op hulp bij de maaltijd, dan schrik ik. Dat is geen goede zorg. Dat hele uurtje-factuurtje-denken, daar moeten we vanaf. Ik spreek met alle partijen af dat we voor een vast bedrag de zorg leveren aan onze cliënten en we leveren gewoon wat nodig is.'

Heb vertrouwen

Ruijters vindt dat íedere thuiszorgorganisatie het zo voor haar wijkverpleegkundigen zou moeten regelen. Wijkverpleegkundigen moeten niet met een rotgevoel naar huis gaan, omdat ze uit financiële overwegingen niet de zorg kunnen leveren die ze wel nodig vinden. Ook benadrukt hij dat íedere gemeente ook op deze manier kan gaan werken. ‘Maar dan moet je wel vertrouwen in elkaar hebben,' legt hij uit, ‘nu heeft iedere gemeente zijn eigen controlemechanisme door zélf dat keukentafel gesprek te willen blijven doen. Terwijl er vaak al een hele goede professional over de vloer komt, namelijk de wijkverpleegkundige. Het is een verkeerde soort angst. En dit systeem waar we elkaar controleren is ook veel duurder.’

Mij verbaast de controlemodus en het wantrouwen dat nu in het systeem zit. Terwijl we op elkaar aangewezen zijn om met z’n allen de beste zorg te leveren.Roger Ruijters, bestuursvoorzitter Envida

De zorg is gebureaucratiseerd

‘Je moet als zorgverlener altijd mee bewegen. Vaak verandert iemands zorgbehoefte snel. Een wijkverpleegkundige, die iedere dag over de vloer komt, ziet veel eerder of het weer goed gaat en de zorg en hulp kan worden afgebouwd dan een gemeenteambtenaar op afstand die misschien eens in het half jaar langs komt. Zo bespaar je dus geld. Mij verbaast de controlemodus en het wantrouwen dat nu in het systeem zit. Terwijl we op elkaar aangewezen zijn om met z’n allen de beste zorg te leveren. De zorg is enorm gebureaucratiseerd en daar moeten we vanaf. Daar doe ik erg mijn best voor. Het is echt doodzonde. Want daarmee los je de problemen namelijk niet mee op. Feit is dat steeds meer ouderen tot op hoge leeftijd thuis blijven wonen. We moeten samenwerken, we moeten creatief zijn en improviseren om al die mensen op een goede manier de zorg blijven te kunnen geven.’

ActiZ

Bestuurslid Jeroen van den Oever van ActiZ, de organisatie van zorgondernemers, sluit zich hier volledig bij aan. Ook in de gemeente Zoetermeer, waar zijn organisatie Fundis werkzaam is, ligt het geld op één hoop, door goede samenwerking met de gemeente en de zorgverzekeraar. ‘De hoofdverantwoordelijkheid ligt in het huidige stelsel wat mij betreft bij de gemeente, als het gaat om begeleiding bij de maaltijd. Maar, als het daar niet geregeld wordt, heb je als wijkverpleegkundige en uiteindelijk ook als zorgverzekeraar een probleem. Dat kun je beter voor zijn. Door met elkaar afspraken te maken.’ 

 

Minder dan 10 procent

Volgens van den Oever klinkt dit trouwens makkelijker dan het is. ‘Er wordt op verschillende plekken in Nederland op deze manier gewerkt. Maar het gebeurt nog veel te weinig. Het is zeker niet meer dan tien procent.’ En dat komt volgens  hem omdat het enorm ingewikkeld is om dit soort integrale financiering aan de achterkant te regelen. ‘Er moet echt een wil zijn om dat te doen. Want voor veel verzekeraars is dit een grote hobbel. Zij denken en werken op landelijk niveau, niet op gemeentelijk niveau. Dat zit niet in de genen.’ Toch stelt hij dat het óók in hun belang is. ‘Het is voor hen zeker geen nadeel. Want als de gemeente tekort schiet op het gebied van maaltijdbegeleiding, wat op veel plekken gebeurt, lopen ook de zorgkosten automatisch op. Denk aan een ziekenhuisopname bij ondervoeding.’ 

Het huidige systeem kent geen preventieve prikkel. Het is nu, hoe meer zorg je levert, hoe meer je betaald krijgt.Jeroen van den Oever, bestuurslid ActiZ

Preventieve prikkel

Volgens Van den Oever is het nu aan de lokale partijen om binnen het bestaande stelsel een oplossing te vinden. ‘Het huidige systeem kent geen preventieve prikkel. Het is nu, hoe meer zorg je levert, hoe meer je betaald krijgt. En in de praktijk leidt dat niet tot samenwerking. Maar als je dat doorbreekt, door budgetafspraken te maken met zowel de gemeente en de zorgverzekeraar, kun je weer focussen op goede zorg. Want dát is uiteindelijk het hoogste doel.’

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief met alle artikelen over dit onderwerp! Meld je hier aan.

Morgen in De Monitor: ondervoeding bij demente ouderen. Dinsdag 25 september, om 21:25 uur op NPO2

Lees meer over

Gezondheid en zorg Ondervoeding
Verkenning Research Opnames Uitzending

Ondervoeding

Research

Volgens de stuurgroep Ondervoeding is 30 tot 40% van de ouderen met thuiszorg ondervoed in Nederland. Het is een groeiend probleem. Hulp bij eten en drinken blijkt heel lastig te regelen. Wijkverpleegkundigen en familie slaan alarm.

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 25 september 21:25u, NPO2

96 tips

ontvangen

Gezondheid en zorg / Ondervoeding

Reageren?

Wat zijn jouw ervaringen met de zorg aan huis? Als mantelzorger of als zorgprofessional. We zijn benieuwd naar jouw verhaal.
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Oud worden in je eigen omgeving. Terwijl de zorg aan huis geregeld wordt. Ideaal, dacht de overheid een paar jaar geleden. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger. Een grote groep kwetsbare ouderen ...
Alles over dit onderzoek