Nieuws Privacy

Weer privacy geschonden van verdachten en slachtoffers door politie-realityserie

woensdag 04 december 2019 Leestijd: 4 min.

Fotocredit: ANP / ANP

Judith Meulendijks

Redacteur

judith.meulendijks@kro-ncrv.nl

woensdag 04 december 2019 Leestijd: 4 min.

In de politie-realityserie Bureau Burgwallen (RTL4 en Videoland) worden verschillende verdachten en slachtoffers herleidbaar in beeld gebracht. Dat blijkt uit een beeldanalyse van onderzoeksplatform Pointer. In het programma is onder meer een man te zien die in psychotische toestand naakt uit zijn woning wordt gesleurd door de politie. Pointer achterhaalde op basis van de beelden eenvoudig het adres van de man, onder meer doordat het huisnummer van de buurman zichtbaar in beeld komt. De politie stelt dat er ‘geen sprake is van privacyschendingen’.

In het RTL4-programma Bureau Burgwallen volgt presentator Ewout Genemans een politieteam in Amsterdam. Spannende situaties zoals het oppakken van drugsdealers wisselen af met interviews met de betrokken politiemensen. Het geeft een  indrukwekkend beeld weer van het werk van de agenten. Maar er wordt niet altijd zorgvuldig omgegaan met de privacygegevens van verdachten en/of slachtoffers

En het is niet de eerste keer dat de politie in de fout gaat. In samenwerking met het journalistieke platform Pointer (KRO-NCRV) onderzochten we video’s van de populaire politievlogger Jan-Willem. Sommige scènes in die video’s wisten we te herleiden naar slachtoffers en personen

Ondanks de belofte van beterschap en het opstellen van instructies voor agenten voor het gebruik van social media ging het opnieuw mis. In april dit jaar publiceerde Pointer een nieuw onderzoek naar de politievlogger. Zij vonden wederom veel persoonskenmerken in zijn video’s.

SBS6 ging met De Meldkamer ook in fout

En niet alleen op Youtube, maar ook op de nationale televisie gaan de politie èn het Openbaar Ministerie (OM) in de fout. In januari 2018 onderzochten wij samen met Pointer beelden in het televisieprogramma De Meldkamer van SBS6. Daar kwamen ook scènes in voor waarin de privacy van verdachten en/of slachtoffers niet gewaarborgd werd. Vervolgens heeft SBS6 in overeenstemming met het OM en politie aanpassingen moeten doorvoeren in de programma’s. Ook deed de politie aanpassingen in de online serie Robuust Blauw! op verzoek van het OM.

Kijk hier de twee uitzendingen van Politie Online terug: (tekst gaat hieronder verder)

 

En dan nu Bureau Burgwallen: een programma van RTL4 en Videoland, waarvan Pointer de eerste vier afleveringen bekeek.  Ze constateerden zeven situaties waarin de beelden mogelijk herleidbaar zijn naar personen. 

Slachtoffer herleidbaar naar adres

In de eerste aflevering van Bureau Burgwallen volgt Genemans het politieteam dat op pad gaat na een 112-melding. De route naar de woning wordt vanuit de politiewagen gefilmd, waarna een agente vertelt dat een vrouw meldt dat ‘haar vriend doordraait’. 

Onderweg is de route op het GPS-systeem van de wagen te zien. Bij de woning aangekomen zijn kenmerkende gebouwen in de omgeving te zien, waardoor het adres eenvoudig herleidbaar is. 

De deur van het appartement wordt geforceerd. Daarbij worden zowel de hal van de flat, als de voordeur en gang van de woning in beeld gebracht. Het huisnummer van de persoon in kwestie is netjes onleesbaar gemaakt, maar dat van de buren niet. Zodra de deur opengebroken is, wordt de man naakt de hal ingetrokken. Zijn stem is vervormd, maar zijn medische toestand wordt wel expliciet in het programma genoemd. Dit in combinatie met de locatie geeft veel bloot over de persoon waarom het gaat. Een buurman herkent de buurt én de man waarschijnlijk direct.

Raadsvragen gemeente Amsterdam

Raadslid voor D66 in Amsterdam Rob Hofland heeft inmiddels raadsvragen gesteld. Hofland: ‘Het programma geeft een levendig en spectaculair beeld van het werk dat agenten verrichten in de onze binnenstad. Je ziet daardoor hoe heftig de omstandigheden zijn waaronder zij hun werk doen, dat is mooi.’ 

Hij vervolgt: ‘Het is alleen soms zo onverhuld weergegeven dat je ongeveer tot op de persoon of het adres nauwkeurig kan achterhalen om wie het gaat. Dat is niet nodig en niet goed. Als de politie een cameraploeg meeneemt en laat filmen wanneer zij een deur van een woning intrappen en een naakte man die zegt psychotisch te zijn overmeesteren, dan is het echt zaak de privacy van alle betrokkenen te waarborgen. Zo’n man en de mensen om hen heen zijn kwetsbaar op zo’n moment. Als de politie mogelijk maakt dat kwetsbare mensen kunnen worden gefilmd voor nationale televisie, dan moet op zijn minst worden toegezien op de privacy van betrokkenen.’ 

Dat lijkt onvoldoende te zijn gebeurd, zo vindt Hofland. ‘We hebben aan het stadsbestuur gevraagd hoe dat kan en of we er nu voor gaan zorgen dat beelden die door de politie worden gefaciliteerd, niet zo tot de persoon te herleiden zijn. We verwachten binnen een aantal weken antwoord.’

Reactie politie

De politie laat in een reactie weten dat ze het programma niet aan gaat passen: ‘Politie en Openbaar Ministerie hebben met de betreffende producent Bureau Burgwallen met grote zorgvuldigheid gemaakt (..). Voor het beoordelen van de herleidbaarheid van mensen die in beeld worden gebracht zijn specifieke afspraken gemaakt binnen de geldende wetgeving. De presentator volgt met een cameraman of -vrouw de werkzaamheden van politiemensen tijdens hun werkzaamheden. Het gemaakte beeldmateriaal blijft in het politiebureau en wordt in een speciale ruimte op het politiebureau bewaard en bewerkt. Na de eerste montage zijn er meerdere personen vanuit verschillende disciplines (politie en Openbaar Ministerie) die de beelden bekijken en ter aanpassing op- of aanmerkingen bespreken met de producent. Pas na akkoord van alle betrokkenen worden de beelden gepubliceerd.’

Volgens de politie is er in de door Pointer bestudeerde beelden geen sprake van herleidbaarheid: ‘Alle stemmen zijn vervormd, de kleding niet tot persoon herleidbaar of mensen zijn niet in de context van de beelden in redelijkheid herleidbaar. Er is overigens ook niet gefilmd in een woning. Elke keer zijn de nodige inspanningen gepleegd om privacy van betrokken te bewaken. Wij concluderen dat er geen sprake is van privacy-schendingen.’

No Pictures Please

 Ook het producent van het programma No Pictures Please Productions (NPP) vindt niet dat in Bureau Burgwallen de privacy wordt geschonden van slachtoffers en verdachten. ‘De samenwerking tussen de politie, het OM en No Pictures Please wordt door alle partijen als zorgvuldig en positief ervaren. Er wordt inzicht gegeven in het werk van de politie, waarbij zo goed mogelijk rekening wordt gehouden met de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen door het inbouwen van tal van checks and balances.’

Lees meer over

Wet-en regelgeving Politie Online
Verkenning Research Opnames Uitzending

40 tips

ontvangen

19 experts gesproken

We zoeken (strafrecht)advocaten die ervaring hebben met cliënten die door de politie herkenbaar op social media zijn gezet.

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De politie begeeft zich niet alleen op straat, maar de laatste jaren ook steeds meer online. Er worden politieberichten op internet geplaatst en wijkagenten tonen hun werk op social media zoals Twi...
Alles over dit onderzoek