Gezondheid en zorg / Verwarde mensen

‘We moeten de maatschappij niet opzadelen met mensen waarvan je weet dat het fout kan lopen'

woensdag 04 oktober Leestijd: 3 min.

Psychiater Joost à Campo /

Miranda Grit

Verslaggever

woensdag 04 oktober Leestijd: 3 min.

In ons dossier verwarde personen hebben we ons de afgelopen weken verdiept in de zorg rondom mensen met een psychiatrische stoornis en gevaarlijk gedrag. Het wordt ons steeds duidelijker hoe complex de zorg voor deze groep is. Ze balanceren vaak door hun stoornis en lastig gedrag tussen zorg en strafrecht. ‘We drijven deze mensen het strafrecht in door ze niet eerder de intensieve zorg te geven die ze nodig hebben,’ zegt psychiater Joost à Campo van de transforensische afdeling Mondriaan in Heerlen.

Bij hoge uitzondering mogen we mét camera de beveiligde afdeling van Mondriaan op. De mensen die hier zitten zijn allemaal ‘een maatje’ te groot zijn voor de gewone GGZ, zegt psychiater Joost à Campo. Door hun stoornis vertonen ze agressief, dreigend of gevaarlijk gedrag. Hij vindt dat we te vaak, te lang wachten met intensieve zorg waardoor er incidenten kunnen gebeuren. Hier krijgen ze wél de zware zorg en ook het personeel dat geschoold is om hiermee om te gaan. À Campo brengt ons naar één van zijn cliënten. Wat is er fout gegaan in zijn leven dat hij zo’n sterk beveiligde kliniek nodig heeft?

Beveiligde plek

Maar voordat we überhaupt in de kliniek terechtkomen waar de bewoner zich bevindt, moeten we 3 gesloten deuren door met beveiligingspasjes. En dan zien we een strijkende man staan. Stapeltjes strijkgoed netjes op zijn bed. Johan. 9 maanden wordt hij hier al behandeld in de kliniek om zijn leven en geest weer op orde te krijgen. Johan’s leven is de afgelopen jaren beheerst geweest door zijn verslaving. Het ging steeds verder bergafwaarts met hem. ‘Het ging slecht, ik was flink aan de drugs alles kwijt, vrouw kinderen. Ik zat behoorlijk in de sloot. Dat was niet goed.’ Zijn gedrag werd steeds onhandelbaarder en dreigender. Uiteindelijk leidt dit zelfs tot een gewelddadige beroving waardoor hij in de gevangenis beland.

Koffers pakken

Eenmaal weer terug in de samenleving komt hij terecht in een verslavingskliniek. ‘Ik dacht dat ze me daar goed gingen helpen. Maar natuurlijk had ik een terugval, werd ik weer lastig totdat de kliniek zei: ‘Nu is het genoeg, je kan vertrekken.’ Johan begrijpt dat hij een lastige cliënt was, maar is uiteindelijk is hij nog steeds boos dat ze hem op dat moment niet geholpen hebben, maar op straat gezet. ‘Dan kon ik weer mijn koffers pakken en vertrekken,’ gaat Johan verder. ‘En daar stond ik in de kou en ging ik weer veel gebruiken en stomme dingen doen. Stelen, inbreken dat soort dingen om je verslaving te bekostigen. Gewelddadige dingen ook, dat is helaas ook gebeurd. Ik heb iemand geript met geweld. Ik ben er niet trots op.’ Uiteindelijk heeft hij voor zichzelf een rechtelijke machtiging aangevraagd zodat hij hier in de kliniek van à Campo is opgenomen. ‘Als ik dit niet gedaan zou hebben dan zou ik waarschijnlijk weer delicten zijn gaan plegen. Dat is juist niet de bedoeling. Dan was ik weer in de gevangenis terecht gekomen zijn.’

Leer ze beheersen

Wat maakt deze kliniek nu anders, vragen we à Campo, in vergelijking met de reguliere GGZ? ‘We kijken hier nauwgezet kijkt naar risicotaxatie, dat je werkt aan het probleemgedrag. Wat zijn de risicofactoren die je kan beïnvloeden? Hoe kun je mensen trainen om zich beter te beheersen? Hoe kun je mensen helpen om risicovolle situatie te vermijden? Hoe kun je ze leren een time-out te nemen? Dat zijn allemaal dingen die in de gewone instelling niet zo plaatsvinden. Maar wij pakken daar de tijd voor. 'Het is vaak een lange weg en het zal niet in één keer goed gaan,' vertelt de psychiater ons. Maar dit is wel de zorg die ze nodig hebben. À Campo maakt zich grote zorgen dat er dus instellingen zijn die mensen buiten zetten als ze lastig of dreigend worden. En hij hoort dit soort verhalen regelmatig. 'Je zou juist moeten zeggen: dit gaat niet goed we gaan de zorg opschalen. En niet de maatschappij met dit soort mensen opzadelen waarvan je weet dat het fout kan lopen. Dat is ook niet eerlijk naar de mensen die de zorg het hardst nodig hebben. Maar klinieken als deze zijn zeldzaam,' schetst à Campo. 'We hebben dit opgezet en waren daarmee eigenlijk burgerlijk ongehoorzaam. Het is hele dure zorg. Maar wij als Mondriaan vonden dit belangrijk ook al doen we het een beetje gratis.'

Vrijheid

Johan staat nu op de wachtlijst om binnenkort weer naar buiten te mogen, terug de samenleving in. Wel eerst onder begeleiding. En hij maakt zich er best zenuwachtig over: ‘Ik zie er wel naar uit, maar er is ook wel iets van angst. Je hebt meer vrijheid dus je gaat meer terug de wereld in. Mijn grootste angst: Hoe ik ermee omga als ik mensen van vroeger weer ga tegenkomen.’

Kijk aanstaande zondag 8 oktober naar onze uitzending over de zorg rondom verwarde mensen met dreigend en gevaarlijk gedrag, NPO 2, 22.35 uur.

Heb je een tip? Mail ons: tip insturen

Dit artikel is geschreven door:

Miranda Grit Verslaggever

Vanaf de eerste uitzending van De Monitor is Miranda Grit als verslaggever betrokken bij het maken van de journalistieke verhalen waarin tips van mensen centraal staan. ‘Door het directe contact met betrokken kijkers word ik op bijzondere onderzoeksideeën gebracht waarvan ik weet; dit leeft in de samenleving. Het is bijzonder om te zien hoe er gereageerd wordt via Facebook en Twitter op de reportages die ik publiceer. Soms word ik gecorrigeerd, andere keren gecomplimenteerd. Maar elke reactie beschouw ik als waardevol om zo samen onze maatschappij nog net een beetje mooier te maken.’

Lees verder
@mirandagrit

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Sinds de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. Ruim 75.000 meldingen kwamen er in 2016 bij de politie binnen, een stijging van 14% ten opzichte van vorig jaar. Wie zijn deze verwarde mensen, hoe worden ze begeleid en is de hulp die geboden wordt voldoende?

Alles over dit onderzoek