Algemeen / Krimpgebieden

‘We investeren in de stedelijke gebieden en de nadelige effecten daarvan lossen we op met krimpbeleid.’

woensdag 08 mei 2019 Leestijd: 3 min.

Hoogleraar Bettina Bock / prive-archief

Yvonne Verkaik

Redacteur

woensdag 08 mei 2019 Leestijd: 3 min.

De toenemende aandacht voor de stad als economisch middelpunt heeft een negatieve invloed op gebieden waar de bevolking krimpt. En dat heeft niet alleen gevolgen voor mensen die in die krimpgebieden wonen, zegt Bettina Bock, bijzonder hoogleraar Bevolkingsdaling en Leefbaarheid voor Noord-Nederland (Rijksuniversiteit Groningen). ‘De groeiende ongelijkheid die hierdoor ontstaat zorgt voor ontevredenheid en polarisatie in de samenleving. Dat is iets wat mij wel zorgen baart.’

De huidige bevolkingsdaling in de zogenoemde krimpgebieden kent een aantal oorzaken, legt Bock uit. Naast het feit dat de samenleving vergrijst doordat er in heel Nederland steeds minder kinderen worden geboren ziet de hoogleraar ook dat de overheid vooral in de steden investeert. ‘En mede daardoor zijn de beste banen in het Westen te vinden. Dat stimuleert mensen – met name de jongeren en hoger opgeleiden - om weg te trekken van het platteland naar de stad. Die ontwikkeling beïnvloedt de bevolkingssamenstelling in krimpgebieden ongunstig, omdat het dan vooral ouderen en lager opgeleiden zijn die overblijven.’

Een krimpende bevolking zorgt ook voor minder voorzieningen, zo zien we al eerder in het onderzoek Krimpgebieden. Het gaat dan met name om openbaar vervoer, zorg en onderwijs. In Stadskanaal, gelegen in krimpgebied Oost-Groningen, sluit binnenkort bijvoorbeeld de Spoedeisende Hulp. En dat zorgt voor ongerustheid, onder andere bij deze wethouder.

lees ook: Wethouder krimpgemeente: ‘Het moet niet uitmaken waar je woont, óveral moet goede zorg zijn’ zondag 21 april   

‘We hebben het hier prachtig’

Bewoners in deze gebieden gaan op verschillende manieren om met de uitdagingen van wonen in een omgeving waar voorzieningen verdwijnen, ziet Bock. ‘Er zijn mensen die zich verzetten tegen het negatieve beeld van hun omgeving en die zeggen: ‘We hebben het hier prachtig, we hebben de overheid niet nodig en kunnen het prima zelf oplossen.’ Maar je hebt ook een groep mensen die het gevoel heeft dat de overheid hen vergeten is, die het idee heeft dat ze kennelijk niet de moeite waard zijn om voorzieningen voor open te houden.’

Bock snapt dat mensen bang zijn voor het negatieve label en vindt ook dat je ervoor moet waken om het over de achterblijvers of verliezers te hebben. Tegelijkertijd zegt ze ook: ‘Er zijn prachtige initiatieven in deze gebieden die ook veel opvangen voor de voorzieningen die verdwijnen. Maar je moet je wel afvragen of dat in de toekomst overal het probleem oplost. Daarnaast is er natuurlijk wel de vraag in hoeverre dit de taak is van die burgers. Je moet als overheid wel zorgen dat er een formele infrastructuur is die mensen voldoende veiligheid biedt. Mensen moeten het gevoel hebben: ‘Ik kan hier veilig wonen, ik kan hier veilig oud worden.’  

‘Onvrede buiten de steden’

De grote nadruk op de stedelijke gebieden en daarmee gepaard gaande onvrede in de gebieden daaromheen is een internationale tendens, ziet de hoogleraar. ‘Als je bijvoorbeeld naar Amerika of Frankrijk kijkt zie je daar een groeiende ontevredenheid in de gebieden buiten de stad. De afstand van burgers tot de politiek en hun beleid groeit, met de nodige verkiezingseffecten tot gevolg.’ In Nederland zijn die effecten weliswaar kleiner, vertelt Bock, maar het is wel een ontwikkeling die haar zorgen baart. Bock: ‘Ook in Nederland is er ongelijkheid en die is toegenomen. Daarom vind ik ook dat we ons heel bewust moeten zijn van de gevolgen hiervan op onze samenleving. Het gaat om de kwaliteit van ons land als geheel.’

‘Investeringen spreiden’

Overheidsbeleid is er nu nog vooral op gericht om de nadelige gevolgen van de krimp te repareren, zegt Bock. Dat is wellicht op de korte termijn een oplossing om de leefbaarheid in krimpgebieden te vergroten. Bock: ‘Maar ik zou graag zien dat er veel meer op lange termijn gekeken wordt, dat de overheid zich bewust is van de waarde van deze gebieden. Er is nu voor gekozen om vooral in stedelijke gebieden te investeren. Dat is een keuze en dat kan je ook anders doen door investeringen beter over het hele land te spreiden. Je zou veel beter kunnen kijken naar wat elk gebied nodig heeft om zich ten volle te kunnen ontwikkelen. Het is nu nog vooral korte termijn denken: ‘We investeren in de stedelijke gebieden en de nadelige effecten daarvan lossen we op met krimpbeleid.’

Voor sommige krimpgebieden zou een betere infrastructuur een goede investering kunnen zijn, stelt Bock. ‘Daar ligt de prioriteit nu ook vooral in de Randstad, terwijl in bepaalde krimpgebieden de bereikbaarheid een groot probleem is. Investeren in een betere infrastructuur maakt het gebied aantrekkelijker voor nieuwe inwoners en bedrijven. En nee, dat is de eerste jaren misschien niet rendabel. Maar dat is het idee van investeren, dat het pas op termijn iets oplevert.’

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan hier in voor de nieuwsbrief, dan krijg je iedere 2 weken een update.  

Algemeen / Krimpgebieden

Woon jij in een krimpgebied?

Herken je je in het verhaal van de hoogleraar? Waar loop je als inwoner van een 'krimpgebied' tegenaan? We horen je ervaringen graag!
Deel jouw ervaring

Yvonne Verkaik

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Yvonne Verkaik Redacteur

Yvonne Verkaik studeerde politieke geschiedenis en cultuureducatie aan de Universiteit van Utrecht. Na haar studie werkte ze voor verschillende consumentenprogramma’s, actualiteitenrubrieken en talkshows. Op de redactie van de Monitor staat ze bekend als een researcher met oog voor detail en een voorliefde voor het menselijke verhaal. Ook begeleidt ze de stages van de nieuwe journalistieke talenten. Als journalist wil ze graag begrijpen hoe de samenleving werkt en hoopt ze verandering teweeg te brengen daar waar mensen in de knel komen.

Lees verder
@verkaiky

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

De krimpgebieden aan de randen van Nederland hebben het moeilijk. De vergrijzing zet in rap tempo door, scholen lopen gevaar te moeten sluiten en de gezondheidszorg heeft moeite om op peil te blijven.
Alles over dit onderzoek