Algemeen / Hoe gezond zijn voedingssupplementen?

Reportage Voedingssupplementen

Wat je als fabrikant wel en niet op een potje vitaminepillen mag zetten

zondag 06 oktober 2019 Leestijd: 3 min.

Voedingssupplementen / De Monitor

Judith Meulendijks

Redacteur

zondag 06 oktober 2019 Leestijd: 3 min.

‘De Glucosamine Hyaluronic Acid Chondroitin MSM levert de belangrijkste voedingsstoffen voor optimaal herstel van het kraakbeen. Ook worden ontstekingsprocessen tegengegaan, zodat je lichaam het kraakbeen sneller kan herstellen.’ Zomaar een website waarop je voedingssupplementen kan kopen, zoals het zwavelpoeder MSM. De belofte die de verkoper in dit geval doet, mag niet: het is een medische claim. Het internet blijkt er vól mee te staan. 

 Ook grote gezondheidswinkels, waaronder de ketens Vitaminstore en Holland and Barrett (voorheen De Tuinen), gebruiken verboden medische claims voor voedingssupplementen. Deze claims, waarin het gaat over het voorkomen, behandelen of genezen van een ziekte, mogen niet worden gebruikt voor voedingssupplementen omdat het geen medicijnen zijn. Toch komen ze veelvuldig voor, zowel in de reclame op websites als in het advies dat wordt gegeven door verkopers in de winkel.

Ontstekingsremmend, tegen artrose

Enkele voorbeelden van wat we online tegenkomen:

  • ‘Deze zwavelhoudende stof kan diverse voordelen hebben voor het lichaam. Zo kan het ontstekingsremmend werken in de spieren en het weefsel.’ (over het zwavelpoeder MSM)

  • ‘Wanneer het lichaam ouder wordt, neemt de aanmaak van glucosamine af. Glucosamine wordt daarom voornamelijk gebruikt om ouderdomsklachten zoals artrose tegen te gaan. Glucosaminesupplementen versterken het kraakbeen en pakken zo de hoofdoorzaak van de symptomen van artrose aan.’  (over het aminozuur glucosamine)

  • ‘Daarmee kan bromelaïne klachten in het maag-darmkanaal helpen verminderen.’ (over Bromelaïne, een groep enzymen gewonnen uit zowel de vrucht als de steel van de ananas)

lees ook: Grote gezondheidswinkels doen verboden medische claims bij voedingssupplementen zaterdag 05 oktober

‘Nederland ligt niet ideaal ten opzicht van de zon’

Ook in de winkels gebruiken verkopers medische claims om voedingssupplementen aan de man te brengen, zo constateerden we tijdens bezoek met een verborgen camera. 

Zo wordt in verschillende winkels van Holland and Barrett door de verkoper een multomap tevoorschijn gehaald met daarin een opsomming van de werking van voedingssupplementen. Daarin staat onder meer dat MSM ontstekingsremmend werkt. 

Naast medische claims worden er ook dingen verteld die gewoonweg niet kloppen. Zo zou je vitamine D moeten slikken, zo luidt het advies in een bekende gezondheidswinkel, omdat je lichaam alleen in juli en augustus deze vitamine zou aanmaken. De rest van het jaar ligt Nederland niet ‘ideaal ten opzichte van de zon’. In werkelijkheid maakt je lichaam ook buiten deze maanden vitamine D aan en zit het ook in verschillende voedingsmiddelen, zoals vette vis, vlees en eieren.

Wat mag je wel en niet zeggen in een reclame voor een voedingssupplement?
Voedingssupplementen zijn levensmiddelen. Op een voedingssupplement mag je gezondheidsclaims zetten: je mag dus beweren dat het supplement voordelig is voor de gezondheid. Een voorbeeld hiervan is: ‘Calcium is goed voor de kalkhuishouding’. Uitgangspunt is dat alleen gezondheidsclaims die wetenschappelijk onderbouwd zijn en begrijpelijk zijn voor de consument zijn toegelaten.
Daarnaast bestaan er zogenaamde medische claims. Deze mogen niet op levensmiddelen staan, maar alleen op geneesmiddelen. Medische claims zijn beweringen over het voorkomen, behandelen of genezen van een ziekte. Wat nu een gezondheidsclaim is en wat een medische claim is soms best ingewikkeld. Je mag over Vitamine D bijvoorbeeld wel zeggen: ‘Het draagt bij tot de instandhouding van normale botten.’ Maar wat niet mag is: ‘Het voorkomt botontkalking.’ Dat is namelijk een medische claim, want botontkalking is een medische aandoening.
Het gebruik van claims is in Europese wetgeving vastgelegd. Fabrikanten mogen een claim alleen gebruiken als deze op de Europese lijst van goedgekeurde claims voorkomt. Gezondheidsclaims worden beoordeeld door de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA). Belangrijk daarbij is dat een claim gekoppeld moet worden aan een voedingsstof. In de Europese database staan per voedingsstof de goedgekeurde voorbeeldbewoording. Voor Nederland zijn door de zelfregulering toegestane en niet toegestane voorbeeldbewoordingen geformuleerd. Als fabrikant van voedingssupplementen mag je deze claims dus gebruiken om je product aan te prijzen. De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) houdt toezicht op de gevoerde claims in Nederland.

Waarom doen winkels dit?

Volgens Janine Galjaard, directeur van De Keuringsraad (het zelfregulerende controleorgaan van de branche) wíllen bedrijven het wel goed doen, maar vinden ze het moeilijk om zich aan de regels te houden. ‘Bedrijven zijn gewend om in problemen te praten en het is natuurlijk ingewikkeld om te communiceren in termen van ‘je bent gezond en je blijft gezond als je deze producten neemt’. Wij zeggen altijd tegen fabrikanten: je moet positief communiceren. Zodra je in ‘problemen’ gaat communiceren (ziektes, problemen, klachten) dan zit je al snel in een medische setting en dat mag niet als je het hebt over voedingssupplementen.’

Volgens hoogleraar Voeding en Farmacologie aan de Wageningen Universiteit Renger Witkamp gaat het puur en alleen om de marketing. ‘Zonder claims is dat natuurlijk hartstikke lastig. Want ja, je zegt als fabrikant: gebruik dit product. Dan zou een normale consument vragen: ‘Waar moet ik dat dan voor gebruiken?’ Je moet toch uitleggen waar je het tegen gebruikt. Dus dat is lastig reclame maken.’ 

Wil je op de hoogte gehouden worden van dit onderzoek? Meld je dan hier aan voor ons onderzoek en we sturen je elke 2 weken de nieuwste artikelen.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Hoe gezond zijn voedingssupplementen?

Research

Deel jouw ervaring 18 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 06 oktober 22:40u, NPO2

80 tips

ontvangen

Algemeen / Hoe gezond zijn voedingssupplementen?

Uitzending

Kijk vanavond om 22.40 uur op NPO2 naar onze uitzending over voedingssupplementen.
Deel jouw ervaring

Judith Meulendijks

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Het ene voedingssupplement is tegen vermoeidheid of zorgt voor een betere concentratie. Kloppen al deze beloftes? Zijn voedingssupplementen veilig? Of kan je er zelfs ziek van worden?
Alles over dit onderzoek