Algemeen / Hoe gezond zijn voedingssupplementen?

Achtergrond ‘Bevordert de darmwerking’ of ‘helpt bij een goede stoelgang’

Wat er wel (en wat niet) op het potje van je stoelgang-pillen mag staan

maandag 02 september 2019 Leestijd: 4 min.

Vrouw met voedingssupplement / Unsplash

Judith Meulendijks

Redacteur

maandag 02 september 2019 Leestijd: 4 min.

‘Bevordert de darmwerking’, ‘helpt bij een goede stoelgang’, ‘gunstig voor een goede geestelijke balans’. Als je een voedingssupplement wilt kopen, kom je ze tegen op de verpakking of op een website: claims. De fabrikant probeert het supplement aan te prijzen door op de verpakking een bewering over de eigenschap van een product te zetten. De claims gaan meestal over de gunstige effecten op je gezondheid. Maar mag je zomaar gouden bergen beloven? Zeker niet.

Er zijn regels voor wat je als fabrikant wel en niet mag beweren over het voedingssupplement dat je verkoopt. Voor ons onderzoek Voedingssupplementen bekijken we wat wel en niet mag. 

Gezondheidsproducten, waaronder de voedingssupplementen vallen, zijn geen geneesmiddelen, maar een speciale categorie ‘waren’. Geneesmiddelen en gezondheidsproducten kunnen erg op elkaar lijken, maar er zijn wel verschillen. Daardoor is er in de praktijk een onderscheid in de reclame die je mag maken voor deze producten.

Gezondheidsclaims vs medische claims

Op een voedingssupplement mag je gezondheidsclaims zetten: je mag dus beweren dat een voedingsmiddel voordelig is voor de gezondheid. Een voorbeeld hiervan is: ‘Calcium is goed voor de kalkhuishouding’. Uitgangspunt is dat alleen gezondheidsclaims die wetenschappelijk onderbouwd zijn en begrijpelijk zijn voor de consument zijn toegelaten. 

Daarnaast bestaan er zogenaamde medische claims. Deze mogen niet op levensmiddelen staan, maar alleen op geneesmiddelen. Medische claims zijn beweringen over het voorkomen, behandelen of genezen van een ziekte.

Wat nu een gezondheidsclaim is en wat een medische claim is soms best ingewikkeld. Je mag over Vitamine D bijvoorbeeld wel zeggen: ‘Het draagt bij tot de instandhouding van normale botten.’ Maar wat niet mag is: ‘Het voorkomt botontkalking.’ Dat is namelijk een medische claim. (zie ook het kader)

lees ook: ‘Controle op supplementen moet beter’ zaterdag 25 mei

Europa oordeelt

Het gebruik van claims is in Europese wetgeving vastgelegd. Fabrikanten mogen een claim alleen gebruiken als deze op de Europese lijst van goedgekeurde claims voorkomt. Gezondheidsclaims worden beoordeeld door de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA). 

Belangrijk daarbij is dat een claim gekoppeld moet worden aan een voedingsstof. In de Europese database staan per voedingsstof de goedgekeurde voorbeeldbewoording. Voor Nederland zijn door de zelfregulering toegestane en niet toegestane voorbeeldbewoordingen geformuleerd. Als fabrikant van voedingssupplementen mag je deze claims dus gebruiken om je product aan te prijzen. De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) houdt toezicht op de gevoerde claims in Nederland.

Wat mag je wel en niet zeggen over Vitamine D:

  • Goedgekeurde bewoording: Vitamine D draagt bij tot de instandhouding van normale botten.
  • Voorwaarden voor het gebruik van de claim: de claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die ten minste een bron van vitamine D zijn zoals bedoeld in de claim BRON VAN [NAAM VAN DE VITAMINE(N)] EN/OF [NAAM VAN HET MINERAAL/DE MINERALEN], zoals vermeld in de bijlage bij Verordening (EG) nr. 1924/2006. Alternatieve voorbeeld bewoordingen
  • Toegestaan: Gezondheidsraad beveelt senioren en mensen met een donkere huidskleur aan extra vitamine D te gebruiken ter versterking van de botten
  • Toegestaan: Goed voor de kalkhuishouding
  • Toegestaan: Goed voor de opname van kalk
  • Toegestaan: Vitamine D verhoogt de opname van kalk in de botten
  • Toegestaan: X draagt bij aan de instandhouding van sterke botten
  • Toegestaan: X is van belang voor de samenstelling van de botten
  • Toegestaan: X ondersteunt de botten
  • Toegestaan: X voor het behoud van sterke botten
  • Toegestaan: X, goed voor het skelet
  • Toegestaan: X, speelt een rol bij de botaanmaak
  • Niet toegestaan: X is nodig voor de botten
  • Niet toegestaan: X is van belang voor de opbouw van het skelet
  • Niet toegestaan: X is van belang voor de opbouw van sterke botten
  • Niet toegestaan: X kan het risico op osteoporose op latere leeftijd verminderen
  • Niet toegestaan: X versterkt de botten Niet toegestaan: X voorkomt botontkalking
  • Niet toegestaan: X voorkomt broze botten
  • Niet toegestaan: X zorgt voor de opbouw van het skelet
  • Niet toegestaan: X, voor de opbouw/ontwikkeling van botten/beenderstelsel.
  • Let op: Mangaan ondersteunt de opbouw van het beendergestel is wel toegestaan (zie master bindweefsel)
  • Niet toegestaan: X, voor een goede botaanmaak
  • Niet toegestaan: X, voor sterke botten


On hold

De EFSA heeft alleen claims beoordeeld van vitaminen en mineralen, ze zogenaamde non-botanicals. De kruidensupplementen (ofwel botanicals) zijn nog niet beoordeeld: deze claims staan ‘on hold’. Dat wil zeggen dat alle claims nog gewoon gedaan mogen worden. Deze claims moeten uiteraard wel door de fabrikant onderbouwd worden middels studies. Adverteerders kunnen ook met een disclaimer bij deze kruiden supplementen aangeven dat de claim nog ‘on hold’ staat (nog moet worden beoordeeld door EFSA).

Zelfregulering: de Keuringsraad

Naast de Europese wetgeving is er in Nederland sprake van zelfregulering. De Keuringsraad Koag Kag is specialist op het gebied van gezondheidsreclame. Ze beoordelen reclame-uitingen preventief (hiervoor moeten fabrikanten zichzelf melden bij de raad) en ze houden toezicht: ze zien proactief toe op de naleving van de regels. Hierbij gaat het over reclame-uitingen die niet ter beoordeling zijn voorgelegd aan de Keuringsraad. Daarnaast geven ze advies, bijvoorbeeld aan bedrijven die een nieuwe reclamecampagne willen opzetten voor een voedingssupplement. 

Directeur van de Keuringsraad Janine Galjaard: ‘De uitspraken die wij doen zijn niet bindend.  Een bedrijf kan dus een bepaalde claim voor een voedingssupplement blijven gebruiken, ondanks dat wij hebben gezegd dat die claim niet mag. Wel hebben wij werkafspraken met de NVWA; de claims die door ons toegelaten zijn, kunnen niet alsnog worden beboet en wij kunnen een melding doen bij de Inspectie: de NVWA voor voedingssupplementen of bij de Inspectie voor de Gezondheid als het gaat om medicijnen.’

Volgens Galjaard is het door alle verschillende regelgevingen voor fabrikanten ingewikkeld om te weten welke reclame-uiting wel en welke reclame-uiting niet mag. 

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte gehouden worden van dit onderzoek? Meld je dan hier aan voor ons onderzoek en we sturen je elke twee weken de nieuwste artikelen.

Verkenning Research Opnames Uitzending

Hoe gezond zijn voedingssupplementen?

Research

Deel jouw ervaring 9 andere artikelen in onderzoek
1 weken tot de uitzending zondag 06 oktober 22:40u, NPO2

13 tips

ontvangen

Algemeen / Hoe gezond zijn voedingssupplementen?

Werkt het bij jou?

Hoe zijn jouw ervaringen met het gebruik van voedingssupplementen? Werken ze goed of heb je er bijwerkingen aan overgehouden? Deel hier jouw verhaal.
Deel jouw ervaring

Judith Meulendijks

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Het ene voedingssupplement is tegen vermoeidheid of zorgt voor een betere concentratie. Kloppen al deze beloftes? Zijn voedingssupplementen veilig? Of kan je er zelfs ziek van worden?
Alles over dit onderzoek