Waarom zou je als school een zorgleerling toelaten?

dinsdag 24 oktober 2017 Leestijd: 5 min.

Moeder Janneke zocht maandenlang naar een school die haar 10-jarige zoon Billy wilde aannemen. / KRO-NCRV

Sietze van Loosdregt

Samensteller

sietze.vanloosdregt@kro-ncrv.nl

dinsdag 24 oktober 2017 Leestijd: 5 min.

Het is een crue vraag wellicht, boven dit artikel, maar we stellen hem toch. Want los van de idealen die scholen en hun leerkrachten ongetwijfeld hebben, zit er ook een grens aan de tijd en het geld die zij voor deze leerlingen in kunnen zetten. De vraag is waar die grens ligt. En welk belang scholen überhaupt hebben bij het aannemen van zorgleerlingen (autisme, dyslexie, ADHD, etc) sinds de invoering van de Wet passend onderwijs in 2014. Voor ons dossier Onderwijs zetten we de voor- en nadelen op een rij in tien vragen en antwoorden.

1. Ontvangen scholen voldoende middelen om zorgleerlingen de extra ondersteuning te bieden die ze nodig hebben?

Als je het leerkrachten vraagt, is het antwoord duidelijk: nee. En de Algemene Rekenkamer, het instituut dat de overheidsfinanciën controleert, waarschuwde hier in 2013 al voor: ‘De financiële positie van het basisonderwijs in Nederland is de afgelopen jaren kwetsbaarder geworden en die verbetert de komende jaren naar verwachting niet. De financiële en personele voorwaarden voor de invoering van passend onderwijs zijn daardoor niet ideaal. (…)De wankele verhouding tussen mensen, middelen, taken en tijd in het basisonderwijs vormt een risico voor een succesvolle inpassing van passend onderwijs.’ lees ook: Waarom leerkrachten niet blij zijn met passend onderwijs donderdag 14 september  

2. Krijgen scholen geen extra geld dan als ze een zorgleerling aannemen?

Dat ligt eraan in welke regio de school ligt. Scholen werken regionaal samen in zogenoemde samenwerkingsverbanden, die verantwoordelijk zijn om een passende onderwijsplek te bieden aan de kinderen in die regio. Zo’n samenwerkingsverband besluit welke ondersteuning de aangesloten scholen tenminste moeten bieden aan hun leerlingen. De basisondersteuning heet dat. Daar ontvangen scholen een vast bedrag per leerling voor. Pas als een leerling méér ondersteuning nodig heeft, kan een school hiervoor extra geld ontvangen van het samenwerkingsverband. Zo kan het zijn dat een zware dyslect in de ene regio onder de basisondersteuning valt, en in de andere niet. In de ene regio krijgt een school dus wel extra betaald voor die zware dyslect, in de andere niet.   lees ook: Raadsel waar scholen 2,4 miljard voor passend onderwijs aan besteden zondag 20 augustus

3. Wat moet een school doen om dat extra geld te ontvangen dan?

Ook dat hangt af van het samenwerkingsverband. Maar er zal in ieder geval een zogenoemd ontwikkelingsperspectief opgesteld moeten worden waarin beschreven staat welke ondersteuning een leerling nodig heeft en welke doelen daarmee bereikt moeten gaan worden. Daarmee kan dan een extra bijdrage wordt aangevraagd bij het samenwerkingsverband. Maar veel van onze tipgevers zijn niet blij met deze papierwinkel.

4. Scholen hebben dus vaak onvoldoende geld en moeten veel extra administratie doen voor zorgleerlingen. Maar dat is toch geen reden om ze dan maar te weigeren?

Nee. Scholen hebben een zorgplicht, weigeren mag dus niet zomaar. Het verschilt wel of het om een nieuwe aanmelding gaat of om een leerling die al op een andere school is ingeschreven. Bij een nieuwe aanmelding moet de school onderzoeken of zij de benodigde ondersteuning kan bieden. Zo niet, dan moet de school een passende plek op een andere school vinden. Is de leerling al elders ingeschreven dan heeft díe school zorgplicht.

5. Oké, scholen hebben dus zorgplicht. Maar er zijn toch tal van voorbeelden van zorgleerlingen die geweigerd worden?

Dat klopt. Hier krijgen we bij De Monitor ook veelvuldig tips over. Zie het voorbeeld van de 10-jarige Billy die op meerdere scholen werd afgewezen. Maar het afwijzen van zorgleerlingen kan een legitieme reden hebben. Zo kan het zijn dat de school simpelweg vol is. Of in het geval van religieus of bijzonder onderwijs dat ouders de grondslag van de school niet accepteren. En in het geval van een zorgleerling is er nog een andere grond om een leerling te weigeren. De school kan concluderen dat ze ‘handelingsverlegen’ is, wat zoveel inhoudt als dat ze de benodigde ondersteuning niet kan bieden. De school is in dat geval wel verplicht om dit goed te onderzoeken, en te toetsen aan het schoolondersteuningsprofiel. Daarin staat beschreven welke ondersteuning een school kan bieden en welke niet. Dit ondersteuningsprofiel moet openbaar zijn.

6. Wat merkt de rest van de klas ervan als er een zorgleerling bijkomt?

Scholen kunnen zich ook zorgen maken over de gevolgen voor de ‘gewone’ leerlingen in de klas. We vroegen daar ook naar in een enquête die we samen met DUO Onderwijsonderzoek & Advies uitvoerden onder ruim 1000 leerkrachten in het basisonderwijs. 86 procent zegt minder tijd te kunnen besteden aan ‘gewone’ leerlingen, omdat er veel tijd gaat naar de leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben.

Scholen kunnen zo dus tussen 2 vuren terecht komen: de ouders van de zorgleerling die natuurlijk graag een plekje voor hun kind willen, en de ouders van de ‘gewone’ leerlingen die niet willen dat al die aandacht voor zorgleerlingen ten koste gaat van hun kind. Zo spraken we eerder met een moeder van zo’n ‘gewone’ leerling die om die reden koos voor een school met zo weinig mogelijk zorgleerlingen.

lees ook: ‘Passend onderwijs is een ramp voor álle leerlingen’ dinsdag 03 oktober

7. Bij de beoordeling van scholen speelt de eindtoets een belangrijke rol. Wat is de invloed van zorgleerlingen op het gemiddelde daarvan?

Dat is nog een punt van zorg voor schoolleiders: wat zijn de gevolgen voor de gemiddelde score van mijn leerlingen op de eindtoets als ik te veel zorgleerlingen toelaat? Want die score is belangrijk. Zo kijkt de Onderwijsinspectie naar deze score in de beoordeling van scholen. Maar misschien nog wel belangrijker: ouders laten hun schoolkeuze mede afhangen van de gemiddelde score op de eindtoets, die van alles scholen is terug te vinden op websites als scholenopdekaart.nl. Een paar minder begaafde leerlingen kunnen die score aardig omlaag brengen.

8. Worden scholen dan niet gecompenseerd voor het aantal zorgleerlingen?

De Inspectie kan in uitzonderlijke gevallen de scores van zorgleerlingen buiten beschouwing laten bij de beoordeling van een school. Zo kunnen leerlingen met een zeer laag iq worden uitgesloten, en leerlingen waarvoor een ontwikkelingsperspectief is opgesteld kunnen buiten beschouwing worden gelaten. Het nieuwe kabinet is bovendien van plan de inspectie een discretionaire bevoegdheid te geven ‘om bij de beoordeling van scholen meer rekening te houden met de eventuele aanwezigheid van bovenmatig veel zorgleerlingen. Dit doet meer recht aan scholen die zich extra inspannen voor passend onderwijs.’ Dit zegt overigens niets over de gemiddelde score op de eindtoets zoals die door websites als Scholenopdekaart.nl wordt gegeven.

9. Er zitten zo’n 10.000 kinderen thuis die op school horen te zitten. Hoe krijgen we die kinderen dan naar school?

Samenwerkingsverbanden hebben de verantwoordelijkheid om het aantal thuiszitters in te perken. Momenteel zitten zo’n 10.000 kinderen die naar school horen te gaan thuis. De vraag is alleen wat de verantwoordelijkheid van individuele scholen hierin is. Kinderen die thuis zitten hebben over het algemeen relatief veel ondersteuning nodig. Het is dus zeker niet de makkelijkste groep om in de klas te hebben.

10. Oke, scholen zijn al die zorgleerlingen dus liever kwijt dan rijk?

Nee, natuurlijk niet. Scholen willen uiteraard niet van hun zorgleerlingen af. En natuurlijk zouden ze ook al die thuiszitters op willen vangen. Leerkrachten en docenten redeneren niet als een boekhouder. Die willen een wezenlijke bijdrage leveren aan de toekomst van kinderen, ook of misschien wel vooral als die extra ondersteuning nodig hebben. Maar die leerkrachten zeggen in onze eerdere enquête ook dat ze daar vaak simpelweg de tijd niet voor hebben. Ze willen wel, maar ze kunnen niet, laten ze ons weten. Meer dan de helft (55 procent) steunt wel het idee van passend onderwijs, maar slechts 9 procent ziet heil in de uitvoering ervan.

Nog maar eens die vraag: waarom zou je als school een zorgleerling aannemen?

Wij kunnen, behalve de voldoening die scholen er ongetwijfeld uit halen, en de verantwoordelijkheid die hen wettelijk is opgelegd, weinig redenen hiervoor vinden. Je haalt je als school een hoop extra werk op de hals, het kost je waarschijnlijk meer geld dan het oplevert, ouders van de ‘gewone’ leerlingen eisen dat hun kind ook voldoende aandacht krijgt, en dan kan ook je eindscore er nog onder lijden.

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Onderwijs
Verkenning Research Opnames Uitzending

Onderwijs

Research

Wij volgen scholen, gemeenten en ouders in hoe zij omgaan met de sluiting van de scholen door het corona-virus.

Deel jouw ervaring 163 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 01 juni 22:15u, NPO2

2070 tips

ontvangen

54 experts gesproken

Docenten, schoolbestuurders, ambtenaren en ouders van kinderen die tegen problemen oplopen met het thuisonderwijs.

Jeugd en onderwijs / Onderwijs

Zijn er nog andere redenen die er juist wel voor pleiten om zorgleerlingen aan te nemen?

Misschien zien we iets over het hoofd, en zijn er wel degelijk positieve prikkels om zorgleerlingen aan te nemen. Tips? We horen het graag!
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Samensteller

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Steeds meer kinderen met fysieke- of psychische problemen, zoals autisme en hoogbegaafdheid, krijgen een vrijstelling van de leerplicht. Dat betekent als kinderen niet leerbaar zijn. Maar het schij...
Alles over dit onderzoek