Wet-en regelgeving / Politie Online

‘Waarom richten jullie je op de politie? Wegmisbruikers doet hetzelfde’

dinsdag 21 november 2017 Leestijd: 3 min.

Fotocredit: ANP / ANP

Daan Jansen

Verslaggever

dinsdag 21 november 2017 Leestijd: 3 min.

In ons onderzoek Politie Online richten wij ons op hoe en welke informatie de politie deelt op internet. Zo onthulden we dat via politievlogs privacygevoelige informatie op straat kwam te liggen. Gaat de politie te ver in berichten op social media? In reacties op onze artikelen wordt regelmatig de vraag gesteld: ‘Waarom richten jullie je op de politie, terwijl televisieprogramma’s over de politie hetzelfde doen?’

Een terechte en interessante vraag. Er zijn namelijk vele programma’s (geweest) die laten zien hoe de politie te werk gaat en waarin mogelijk ook privacygevoelige informatie naar buiten wordt gebracht. In dit artikel gaan we in op de overeenkomsten en verschillen tussen wat de politie op social media publiceert en wat media over de politie publiceren.

We richten ons op televisieprogramma’s, omdat bij bewegend beeld en geluid de kans het grootste is dat mensen herkend worden. Alleen een stem is vaak al erg herkenbaar voor mensen uit de omgeving van die persoon. Bovendien zijn de manier van bewegen, kleding en details van uiterlijke kenmerken (zoals een tatoeage) nadrukkelijker zichtbaar bij video.

De programma’s kunnen we indelen in twee groepen. Ten eerste uitzendingen waarbij door het Openbaar Ministerie (OM) de hulp wordt ingeroepen van het publiek bij de opsporing van verdachten. Landelijk is dat Opsporing Verzocht, maar er zijn ook veel regionale varianten. Bij het vertonen van deze beelden moet een Officier van Justitie zorgvuldig afwegen of het gerechtvaardigd is om beelden van verdachten te tonen. Daar zijn duidelijke protocollen voor.

De tweede groep programma’s richt zich op het inzichtelijk maken van wat het werk van de politie en het OM inhoudt. Doel is hier niet het opsporen van verdachten, maar het informeren van burgers over het werk van politie en justitie. In Wegmisbruikers (SBS6) en voorheen Blik op de Weg (Publieke Omroep) wordt in beeld gebracht hoe de politie verkeersovertreders in de kraag vat. In het SBS-programma de Meldkamer krijgt de kijker een kijkje in de keuken van de politie op allerlei vlakken. Van de melding tot de arrestatie.

Op onze Facebookpagina vragen mensen zich af waarom we onze pijlen richten op bijvoorbeeld politievloggers en niet op de programma’s. Zo schrijft Matthijs:

Er is inderdaad een overeenkomst tussen Wegmisbruikers en een politievlogger. In beide gevallen krijgt de kijker beelden van het werk van een agent voorgeschoteld. En hoewel programma’s het beeld voornamelijk via tv verspreiden en politie via social media, zijn de beelden in basis eigendom van de politie. Zo maakt Wegmisbruikers gebruik van beeld dat door de camera in de politieauto wordt opgenomen. Ook bij De Meldkamer wordt gebruik gemaakt van politiebeelden, waaronder video die gemaakt is met bodycams. Zonder medewerking van de politie hebben de programma’s geen bestaansrecht. Uiteindelijk bepaalt de politie zowel voor programma’s als in vlogs zelf wat er wel en niet de wereld in geslingerd wordt.

 

Contract

Toch zijn er ook verschillen. Waar politievloggers of twitterende agenten zelf mogen bepalen wat ze online zetten en er geen protocollen zijn, ligt dat voor programma’s net wat anders. Zo heeft het Openbaar Ministerie een contract met SBS6 over onder meer De Meldkamer. In dat contract staat beschreven aan welke voorwaarden een uitzending moet voldoen. Het OM geeft ook zijn fiat aan de beelden die uitgezonden worden. Justitie controleert bijvoorbeeld of betrokkenen voldoende onherkenbaar zijn gemaakt.

Er zijn dus twee cruciale verschillen: televisieprogramma’s moeten zich aan vastgestelde regels houden en agenten niet. Uiteraard wel aan de wet, zoals de Wet Beschermings Persoonsgegevens, maar dat geldt voor iedereen. Ten tweede zijn er bij programma’s meerdere mensen die meekijken of er zorgvuldig omgegaan wordt met het materiaal dat vertoond wordt, terwijl er geen ‘eindredactie’ gepleegd wordt bij online berichten van politieagenten. En dat wil de politie ook niet, zo liet ze ons eerder al weten.

De conclusie is dus dat het OM en/of de politie bepalen wat er naar buiten gebracht wordt. Als de politie dat zelfstandig doet, zijn er geen vastomlijnde regels en vindt er geen extra controle plaats. Als een televisieprogramma dat doet, dan zijn die regels en controle er wel. Terwijl het doel in beide gevallen in basis hetzelfde is: burgers informeren over de werkzaamheden van de politie. Politie en justitie bepalen dus in grote mate wat er getoond wordt en wat niet, in vlogs, maar ook op tv. Reden te meer om het beleid en het gedrag van de politie op dit vlak tegen het licht te houden. Vooral omdat je juist van de politie een hoge mate van zorgvuldigheid mag verwachten.

Heb jij ook ervaring met publicaties van de politie op internet? Laat het ons weten via het tipformulier. 

Verkenning Research Opnames Uitzending

40 tips

ontvangen

19 experts gesproken

We zoeken (strafrecht)advocaten die ervaring hebben met cliënten die door de politie herkenbaar op social media zijn gezet.

Dit artikel is geschreven door:

Daan Jansen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De politie begeeft zich niet alleen op straat, maar de laatste jaren ook steeds meer online. Er worden politieberichten op internet geplaatst en wijkagenten tonen hun werk op social media zoals Twi...
Alles over dit onderzoek