Gezondheid en zorg / Vrouwenopvang

Vrouwenopvang Fier vraagt Ombudsman om onderzoek: ‘Wij hebben vrouwen die onder de armoedegrens leven’

maandag 04 juli 2016 Leestijd: 4 min.

Schermafbeelding 2016-07-04 om 08.15.28 /

Saskia Adriaens

Verslaggever

maandag 04 juli 2016 Leestijd: 4 min.

In een alarmerende brief aan de Ombudsman spreekt de vrouwenopvang Fier grote zorgen uit over de ingewikkelde regelgeving waar hun cliënten mee te maken krijgen. Zo schrijven ze: ‘Onze vrouwen en kinderen passen zelden in de standaard regels en hierdoor komen velen tussen wal en schip terecht.’ Met deze brief hoopt de directie van Fier dat de Ombudsman een debat wil aangaan met de landelijke overheid en VNG (vereniging Nederlandse gemeenten) over mogelijke oplossingen.

Het is nu de instelling zelf die aan de bel trekt. Eerder kregen wij al verschillende tips binnen van vrouwen uit de opvang: begeleiding van hun getraumatiseerde kinderen zou niet goed geregeld zijn; sommige vrouwen zeggen schulden op te bouwen in de opvang; de hygiëne zou te wensen overlaten. We besluiten verder onderzoek te doen naar hoe de vrouwenopvang in Nederland geregeld is en openen het dossier Vrouwenopvang.

De directie van Fier heeft de brief aan de Ombudsman geschreven omdat de directie het hoog tijd vond om aan de bel te trekken. Fier is een behandel- en expertisecentrum op het terrein van geweld en afhankelijkheidsrelaties en een opvanglocatie. Bestuurder Anke van Dijke laat desgevraagd weten dat het om gecompliceerde zaken gaat en dat het daardoor onduidelijk is waar het precies misgaat, maar wat ze wel weet: ‘Door de opeenstapeling van regel- en wetgeving zien we vrouwen in de problemen komen. Sommige gaan met grotere schulden weg dan waar ze mee binnenkwamen. Daarom schreven we deze brief.’

Zak- en kleedgeld

In de brief aan de Ombudsman vragen ze of die onderzoek kan doen naar de ‘bureaucratische rompslomp’ op het terrein van inkomen en eigen bijdrage voor mensen die in de opvang, een beschermd wonen-voorziening of een kliniek verblijven. lees ook: ‘Ik heb vrouwen gezien die met 3000 euro schuld de opvang uitgingen’ maandag 13 juni Volgens Fier moet het een stuk simpeler en eenvoudiger. Veel vrouwen ervaren de eigen bijdrage die ze moeten betalen als (te) hoog. Maar dit is door de Tweede Kamer en gemeentes vastgesteld. Er wordt vanuit gegaan dat de vrouwen onderdak en eten krijgen in de vrouwenopvang. Vergeten wordt dat die vrouwen in een crisissituatie hun huis hebben verlaten en dat dus de huur en andere kosten nog gewoon doorlopen. Dat zak- en kleedgeld wat ze krijgen, is dan dus niet toereikend.’

Ook zien ze bij Fier grote verschillen tussen de vrouwen onderling. ‘Dat is dan weer afhankelijk van onder welke regeling je valt. Er zijn allemaal verschillende regelingen en bedragen en daardoor zien we dat de ene vrouw meer overhoudt dan de andere. De verschillen onderling kunnen aanzienlijk zijn.’ Volgens van Dijke zijn slachtoffers van mensenhandel vaak degenen, die met de hoogste schulden het opvanghuis verlaten. ‘Als hun verblijfsstatus verloopt, moeten ze vaak veel geld terugbetalen.’ Een andere groep die in de financiële problemen kan komen, zijn volgens de bestuurder de vrouwen die in gemeenschap van goederen zijn getrouwd. ‘Dan wordt zo’n vrouw opgescheept met de schulden van een man. Of wordt het inkomen van de man nog meegerekend en heeft de vrouw geen recht op een uitkering.’

Armoedegrens

Bij Fier zien ze vrouwen met kinderen die onder het bestaansminimum leven. Ook daar vragen ze aandacht voor in de de brief. Zo vragen ze de Ombudsman: ‘Willen de landelijke overheid en de VNG zich vastleggen op het uitgangspunt dat cliënten en hun kinderen in voorzieningen niet onder de armoedegrens hoeven te leven? Onder welke condities zouden cliënten met schulden bijvoorbeeld een kans kunnen krijgen om met een ‘schone lei’ opnieuw te beginnen?’

We bellen de Ombudsman voor een reactie en die geeft aan dat ze binnenkort met Fier aan tafel zitten hierover.

Geen toegang tot schuldhulpverlening

Ook de Federatie Opvang (FO) laat ons weten dat het regelmatig voorkomt dat vrouwen na de opvang met hogere schulden zitten opgescheept dan ervoor. Zij benadrukken dat dit om uitlopende redenen kan zijn. Zo kan het zijn dat vrouwen nog gekoppeld zijn aan hun man die nog schulden maakt. Sommige dames hebben een koophuis, maar ondertussen te weinig inkomsten en te veel uitgaven. Maar als ze het huis niet eerst verkopen, komen ze niet in aanmerking voor schuldhulpverlening. Uit een vorige week gepubliceerde evaluatie van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening blijkt dat bepaalde groepen, zoals mensen in opvanginstellingen, door hoge toegangseisen, vaak geen schuldhulp van de gemeente kunnen krijgen.

‘We zien bijna geen mensen die zonder schulden binnenkomen,’ licht senior beleidsmedewerker Rina Beers toe. Eenmaal in de opvang kunnen deze vervolgens snel oplopen. ‘Het komt bijvoorbeeld ook voor dat vrouwen op een zwarte lijst staan en geen rekening mogen openen en dus geen uitkering en kinderbijslag kunnen ontvangen. Om die toeslagen op de rekening van de instelling te ontvangen, ten behoeve van de vrouw, is een ontheffing van De Nederlandsche Bank (DNB) nodig. Niet elke opvanginstelling is in staat om aan de steeds strengere voorwaarden van die ontheffing te voldoen. Dat maakt de financiële situatie van vrouwen nog problematischer.’

Eigen bijdrage

De Federatie Opvang vertelt dat de eigen bijdrage die door de vrouwen betaald moet worden, afhangt van de gemeente waarin de opvang plaatsvindt. ‘De vrouwenopvang is een voorziening die valt onder de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Het beleid voor de vrouwenopvang wordt gecoördineerd door 35 centrumgemeenten in Nederland. De Wmo bevat regels voor het heffen van eigen bijdragen door gemeenten.’

Volgens Beers mogen gemeenten hier dus zelf invulling aangeven. Als het aan de Federatie Opvang had gelegen, was dit anders geregeld. Al jaren pleit de organisatie voor harmonisering van dezelfde bedragen voor de vrouwen per stad. ‘Maar we zijn al blij dat er in 2014 een wettelijke regeling kwam die een minimumbedrag voor zorgpremie en zak- en kleedgeld, volgens de bijstandsnormen, voor de vrouwen moet garanderen.’

Beers denkt dat de gemeenten met de decentralisatie dit probleem niet hoog op de agenda hebben staan. ‘Ze zijn al overvraagd. Maar ik denk dat het belangrijk is dat armoede en schuld op de agenda komt. Nu zijn gemeentes veel geld kwijt aan beschermingsbewind die uit de bijzondere bijstand betaald wordt.’

Tips?

Hoe het gesprek tussen Fier en de Ombudsman afloopt en wat dat zal opleveren, is nog even afwachten. Ondertussen zijn we benieuwd naar ervaringsverhalen. Herken jij bovenstaande zaken of heb je aanvullende tips? Laat het ons weten. Mail kan naar: tip insturen.

[TIP text=Werk jij in de vrouwenopvang?]

Verkenning Research Opnames Uitzending

34 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Saskia Adriaens Verslaggever

'Ogen openen en gedachten kantelen’, dat is de grootste drijfveer van Saskia Adriaens. De eerste jaren na haar studie journalistiek heeft zij als freelancer voor multiculturele televisie (MTNL) gewerkt en geschreven voor diverse media zoals kranten, Opzij en Oneworld. Tien jaar geleden alweer is zij begonnen bij de publieke omroep. Als verslaggever heeft ze reportages gemaakt in binnen- en buitenland, voor onder andere de actualiteitenrubriek Netwerk, Altijd Wat, Brandpunt Profiel, Kruispunt en sinds 2015 voor De Monitor. Vooral sociaal-maatschappelijke onderwerpen zoals de multiculturele samenleving, vluchtelingenproblematiek, vrouwenrechten, onderwijs en opvoeding hebben haar interesse. Maar zoals Einstein ook al zei: ‘Ik heb geen speciaal talent, ik ben vooral razend nieuwsgierig!’

Lees verder
@sadriaens

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De afgelopen maanden komen er meerdere berichten naar buiten dat kwetsbare vrouwen (en hun kinderen) niet de noodopvang en hulp krijgen die ze verdienen en die hun veiligheid en gezondheid garander...
Alles over dit onderzoek