Gezondheid en zorg / Bevallen in Nederland

‘Vrouwen bereiden zich steeds minder goed voor op de bevalling’

donderdag 30 november 2017 Leestijd: 3 min.

Operatiekamer / ANP

Karen Geurtsen

Redacteur

donderdag 30 november 2017 Leestijd: 3 min.

We krijgen een prikkelende mail van een anesthesioloog na onze uitzending over de druk op de geboortezorg. Hij schrijft: ‘De verloskundige in jullie uitzending gaat wel heel makkelijk voorbij aan de anesthesioloog. Een ruggenprik is meer dan alleen een prikje.’ Denken we te makkelijk over pijnstilling bij de bevalling? We bellen de tipgever.

Hij komt vers van de operatiekamer als we hem spreken. Hij wil met ons verder praten, maar heeft geen behoefte aan publiciteit en wil daarom graag anoniem blijven. Zijn boodschap na onze uitzending is: een ruggenprik kent een bewezen hogere kans op complicaties en kunstverlossingen en moet je daarom niet zomaar toedienen. Daar moet een reden voor zijn, en het moet goed in de gaten gehouden worden door een bevoegd medicus op de operatiekamer.

Hij ziet een vrouwenkliniek, zoals de Amsterdamse verloskundigen en het AMC en VU dat bedacht hebben en waar verloskundigen na het inschakelen van de gynaecoloog en anesthesioloog pijnstilling verder zelf begeleiden in een geboortecentrum, daarom niet zitten. ‘Ik vind dat een gynaecoloog de regie moet houden bij iedere bevalling die buiten het normale patroon verloopt, dus ook bij een epiduraal [andere naam voor ruggenprik, red.].’

 

‘I want my epidural and I want it now’

Het gemak waarmee er over een ruggenprik gedacht wordt, staat deze anesthesioloog sowieso tegen. Hij merkt dat vrouwen zich steeds minder goed voorbereiden op de bevalling en al snel een ruggenprik eisen. Terwijl het niet altijd meteen kan, of soms zelfs helemaal niet kan: ‘Als anesthesioloog maak ik mede de inschatting of het nodig en mogelijk is. Dan merk ik dat de verwachting is: I want my epidural and I want it now.’ Hij vindt dat niet realistisch.

Maar is het niet logisch dat vrouwen deze verwachting hebben? In een adviesrapport van het College Perinatale Zorg aan het ministerie lezen we immers dat er ‘24/7 drempelloze toegang tot pijnbehandeling in alle ziekenhuizen’ zou moeten zijn? Onze tipgever meent dat dat in de praktijk toch anders ligt: ‘Ik moet de ingreep uitvoeren, dus ik mag er kritisch naar kijken. Als iemand in het ziekenhuis komt en zegt: ik wil dat je mijn blindedarm eruit haalt dan doet een chirurg dat toch ook niet zomaar? Je moet kijken: is het wel echt nodig en zinvol?’

 

Advies: bereid je beter voor op de bevalling

De lichtzinnigheid waarmee over een ruggenprik gedacht wordt, komt voort uit de richtlijnen die er liggen, meent onze tipgever. Het verzoek van een zwangere is genoeg voor een indicatie, lezen we in de richtlijn Medicamenteuze Pijnbehandeling tijdens de Bevalling (2008). De gynaecoloog en de anesthesioloog worden geacht daaraan mee te werken, tenzij er bezwaren zijn, en die moeten zij documenteren.

Dat maakt het erg laagdrempelig: ‘Alsof je bij wijze van spreken even bij de kapper je haar laat wassen, terwijl die vergelijking natuurlijk totaal niet opgaat. We hebben het hier over het bewust nemen van een, weliswaar klein, maar toch aanwezig risico op ernstige schade aan een gezond lichaam of ongeboren kind. En ik ben van mening dat je daarbij best kritisch mag kijken naar zin en noodzaak.’ Daarbij meent de anesthesioloog dat aanstaande ouders zich misschien toch beter moeten voorbereiden op een bevalling: ‘Dat is toch andere koek dan het maken van een kind’. 

 

Wat vindt de beroepsvereniging?

We vragen ons af of er meer anesthesiologen zijn die vinden dat pijnstilling bij de bevalling onder begeleiding van een medisch specialist moet blijven. We spreken Ingrid Beenakkers van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA). Ook zij heeft onze uitzending gezien en vindt het schrijnend dat vrouwen die een ruggenprik willen soms niet terecht kunnen in een ziekenhuis. Maar ze vindt ook dat de begeleiding van een ruggenprik niet aan een eerstelijnsverloskundige overgelaten kan worden: ‘Het blijft een complexe medische handeling waarbij de vereiste bewaking en soms medisch noodzakelijke interventies uitgevoerd moeten kunnen worden. Dat kunnen alleen medisch specialisten.’

 

‘20% bevalt nu met ruggenprik’

Zien ze ook dat er te makkelijk wordt gedacht over ruggenprikken, zoals onze tipgever meldt? Beenakkers: ‘Het is geen snoepje dat je uitdeelt, maar de afspraak in Nederland is dat een vrouw binnen een uur een ruggenprik moet kunnen krijgen als ze dat wil.’ Ze is het met onze tipgever eens dat goede voorbereiding en begeleiding door bijvoorbeeld een doula heel veel waard is: ‘Dat is bewezen. En een ruggenprik is voor veel vrouwen veilige pijnstilling, maar geen enkele medische handeling is volledig risicoloos.’

Het aantal ruggenprikken is zeker toegenomen de afgelopen jaren, constateert Beenakkers. ‘Voor 2008 ging zo’n 4% van alle bevallingen gepaard met een ruggenprik, nu is dat 20% van alle bevallingen. Als je naar ziekenhuisbevallingen kijkt, is het vaak zelfs 40-50%. Dat kan per ziekenhuis wisselen.’ Zij vindt dat een prima percentage: ‘Als je kijkt naar andere landen is het laag. Daar gaat 80-90% met een ruggenprik.’ Hoe komt dat? Beenakkers: ‘In Nederland zeggen toch nog heel veel vrouwen: mijn moeder en oma hebben het zonder pijnstilling gedaan, dus ik ook.’

Gezondheid en zorg / Bevallen in Nederland

Oproep

Wij gaan verder met ons onderzoek naar Bevallen in Nederland. Ben jij een professional en weet jij welke kant het op moet met de geboortezorg in Nederland? Tip ons!
Deel jouw ervaring

Karen Geurtsen

Redacteur

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Karen Geurtsen Redacteur

Als vragen stellen je hobby is, dan is er geen betere baan dan onderzoeksjournalist. Daar kwam Karen Geurtsen achter toen ze na haar studies Europees Beleid (MA) en Journalistiek & Nieuwe Media (MA) stage liep bij weekblad HP/De Tijd. Voor de vraag hoe de PVV werkelijk in elkaar stak, ging zij undercover. Dat resulteerde in een hoop discussie, een boek en een nominatie voor de Mercurs (2010). Na een korte uitstap naar het bedrijfsleven zit ze sinds 2016 zit bij de KRO-NCRV. Karen: 'Het mooie aan De Monitor is dat je het publiek helemaal mee kunt nemen in je eigen zoektocht.’

Lees verder
@karen_geurtsen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Ouders in Nederland bepalen graag zelf hoe en vooral wáár ze hun kindje ter wereld brengen. Dankzij ons verloskundig systeem van zorg in de buurt en gemakkelijke toegang tot een ziekenhuis hebben we deze keuzes. Maar van tipgevers uit het veld horen we dat een tekort aan personeel en plekken in het ziekenhuis, de geboortezorg en keuzevrijheid van aanstaande ouders onder druk zet. 

Alles over dit onderzoek