Voorkom ‘rotte kiezen’ in dorpen, het haalt de hele buurt naar beneden

vrijdag 03 mei 2019 Leestijd: 4 min.

Delfzijl / ANP

Miranda Grit

Verslaggever

miranda.grit@kro-ncrv.nl

vrijdag 03 mei 2019 Leestijd: 4 min.

‘Laten we het maar gebeuren in de krimpgebieden of gaan we er actief op inspelen? Dat is de worsteling, ook voor ons als woningcorporatie,’ zegt bestuurder Anita Tijsma van Acantus. We spreken haar in ons onderzoek naar krimpgebieden.  

Tijsma gelooft erin dat samen innoveren de kwaliteit van wonen in het gebied ten goede komt. 'Hier ligt een potentie voor Oost-Groningen omdat nuchterheid, ruimte en doen kernkwaliteiten van dit gebied zijn. Maar dan moeten we wel over eigen grenzen heen durven kijken, anders is het onbetaalbaar. Samenwerken is ook een beetje inleveren van autonomie en dat doet altijd pijn.'

865 woningen heeft de corporatie afgelopen 11 jaar al gesloopt, zonder daar nieuwbouw voor terug te plaatsen. ‘Dat is heel veel. Slopen kóst geld, en de grond is hier weinig waard. Je kan je voorstellen dat dit voor voor ons een kostbare exercitie is maar huizen leeg laten staan is nóg erger,’ legt Tijsma uit.

Grootste krimpgemeente

Acantus heeft 13.000 huurhuizen in Noord- en Oost-Groningen; van Ter Apel tot aan Delfzijl. In deze laatste gemeente is voorspeld dat de bevolking met 40 procent krimpt: Delfzijl is in de voorspellingen de grootste krimpgemeente van Nederland.

‘Krimp heeft een hele negatieve lading', zegt Tijsma. 'Natuurlijk, iedereen wil altijd vooruit maar wij nemen het als een feitelijk gebeuren,’ gaat ze verder. ‘We hebben hier een dubbele vergrijzing. We hebben dus niet alleen steeds meer ouderen maar ook nog eens veel jongeren die wegtrekken. En dus moeten we écht met andere ogen naar dit gebied kijken. Niet meer bouwen voor de komende 50 jaar, zoals elke corporatie in Nederland doet, maar misschien tijdelijke verplaatsbare woningen neerzetten die maar 25 jaar meegaan. Anders krijgen we de investeringen simpelweg niet meer terug want we hebben nu al een overschot aan woningen.’

Onderzoek naar woonwensen

Tijsma: 'Wij gaan uit van de woonwensen van de huidige en toekomstige huurders. Daar doen we regelmatig onderzoek naar. We zien een vraag naar kleinere, levensloopbestendige woningen. Mensen wonen hier over het algemeen graag. Hier is ruimte en schone lucht. Leefbaarheid scoort hier minstens net zo hoog als in de rest van Nederland, ondanks de krimp. Voor ons is het belangrijk dat we kwaliteit van wonen houden. Wellicht trekt het hierdoor op den duur wel weer aan. Door regelmatig de woonvraag te monitoren, kunnen we inspelen op de veranderende vraag.’    

lees ook: Bewoners krimpdorp kopen supermarkt over: ‘Het is het centrum van het dorp geworden’ dinsdag 30 april

‘Rotte kiezen‘ in het straatbeeld

Haar grootste zorg is dat mensen nog steeds plezierig wonen. 'In Oost-Groningen heeft men een relatief laag inkomen. Wij zetten in op betaalbare woonlasten. Dat doen we door woningen te verduurzamen. Dat kost veel geld. En daar komt ook nog eens een ander probleem bij: de slechte staat van de veelal verouderde koopwoningen.'

Tijsma: ‘Kijk, wij hebben die 865 woningen uit de markt gehaald omdat er leegstand was en dit niet goed is voor een buurt. Maar soms waren deze woningen nog in betere staat dan de woningen die in particulier bezit zijn. Er zit namelijk een lastig, verhuld probleem in de koopsector. In dit gebied kan je een woning kopen voor een prikkie. Maar mensen  hebben hier soms te weinig geld om hun huis goed te onderhouden. En verkopen is ook geen optie door het overschot aan woningen. Mensen raken gevangen in hun eigen huis. Het probleem is dat de straat of buurt zo ook verpaupert. Er zijn veel ‘rotte kiezen’ in particulier bezit. En dit is weer slecht voor de marktwaarde van ónze huizen. De waarde van ons bezit gaat achteruit als de buurt verloedert. Hoe minder ons bezit waard is hoe lastiger het voor ons is om weer leningen te krijgen om te investeren in nieuwe woningen of om huizen te verduurzamen. Het is een vicieuze cirkel die we echt moeten doorbreken en waar landelijke regelgeving rekening mee moet houden.’

Betaalbare woonlasten

Wat verwacht Tijsma eigenlijk van Den Haag? ‘Als een woningcorporatie in de Randstad een investering doet in nieuwbouw dan is de waarde van het bezit al gestegen voordat überhaupt de eerste huurder zijn intrek heeft genomen. Maar hier is dus een overschot aan woningen. We kunnen  investeringen ook moeilijk terugverdienen omdat mensen simpelweg hogere huren niet kunnen opbrengen. Bovendien vinden wij het ook belangrijk dat de huurprijzen betaalbaar blijven. Toch worden wij wel tegen landelijke normen afgezet. Tussen nu en 15 jaar wordt de situatie heel erg nijpend. Wij zoeken daarom naar slimme oplossingen in de bouw en in de bedrijfsvoering. Wij vragen Den Haag om de beleidswaarde niet als maatstaf te nemen voor borgen van leningen.'

Knellende regels

Tijsma vervolgt: ‘We botsen dus vaak met de knellende regels. Bijvoorbeeld ook bij huurhuizen die in het aardbevingsgebied staan en versterkt moeten worden. Wij willen deze huizen, als ze versterkt moeten worden, ook in één keer verduurzamen. Het kost erg veel lobby- en vergaderwerk om in het versterkingsdossier een bewonersgerichte en gebiedsverbeterende aanpak te krijgen. Hier lopen we tegen veel bureaucratie aan. We gaan toch geen huizen voor tonnen herstellen die over 10 jaar uit de markt moeten worden genomen omdat ze niet meer voldoen of overtollig zijn?'

Hand in eigen boezem

Uiteraard moeten in de regio ook scherpere keuzes worden gemaakt, zo geeft Tijsma toe. 'Welk dorp krijgt welke voorzieningen? Welke kernen worden vooral woonkernen? Zodat dorpen leefbaar blijven en er geen leegstaande verwaarloosde panden het straatbeeld vervuilen en ook nog eens de waarde van andere huizen naar beneden haalt. Daar hebben we allemaal niks aan. Hier ligt een kracht van Oost-Groningen. Mensen zijn hier nuchter en overvragen niet. We zijn doeners en moeten samen aan de slag. Het is vijf voor 12 hier in de regio. Urgentie geeft ook kansen.’

Tijsma begrijpt dat het lastige keuzes zijn. Ieder dorp wil z’n voorzieningen behouden. Maar de krimp is niet overal hetzelfde. Sommige kernen hebben grote aantrekkingskracht, zoals Winschoten, Veendam en Scheemda. In andere gebieden overlijden meer mensen dan er geboren worden. ‘Mensen zijn hier heel tevreden over hun leefgebied: schone lucht, goedkope grond en gemeenschapsgevoel staat nog hoog in het vaandel. Dat is de kracht van het gebied. Maar we moeten echt voorkomen dat deze regio een rafelrand van Nederland wordt doordat we niet actief ingrijpen en sturen op de woningmarkt. Vanzelf gaat het zeker niet goedkomen. Het is een hele lastige, maar prachtige puzzel.’

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan hier in voor de nieuwsbrief, dan krijg je iedere 2 weken een update.  

Lees meer over

Wonen en leefomgeving Krimpgebieden
Verkenning Research Opnames Uitzending

Krimpgebieden

Uitzending

De krimpgebieden aan de randen van Nederland dreigen onleefbaar te worden. De vergrijzing zet in rap tempo door, jongeren trekken weg, scholen lopen gevaar te moeten sluiten en de gezondheidszorg heeft de grootste moeite op peil te blijven. Hoe houden we het leefbaar op het platteland? En hoe groot is de kloof tussen Randstad en platteland? Zondag 2 juni, 22:40 uur, NPO2.

Deel jouw ervaring 16 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 02 juni 2019 om 22:40  NPO2

49 tips

ontvangen

Wonen en leefomgeving / Krimpgebieden

Help ons mee met het onderzoek!

Woon jij in een krimpgebied en dreigen cruciale voorzieningen uit het dorp te verdwijnen of is het inmiddels al gebeurd? Ben je bestuurder die worstelt met de gevolgen van een krimpende bevolking? Of doe je er juist alles aan om jouw dorp of gemeenschap leefbaar te houden? Laat het ons weten!
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Miranda Grit Verslaggever

Vanaf de eerste uitzending van De Monitor is Miranda Grit als verslaggever betrokken bij het maken van de journalistieke verhalen waarin tips van mensen centraal staan. ‘Door het directe contact met betrokken kijkers word ik op bijzondere onderzoeksideeën gebracht waarvan ik weet; dit leeft in de samenleving. Het is bijzonder om te zien hoe er gereageerd wordt via Facebook en Twitter op de reportages die ik publiceer. Soms word ik gecorrigeerd, andere keren gecomplimenteerd. Maar elke reactie beschouw ik als waardevol om zo samen onze maatschappij nog net een beetje mooier te maken.’

Lees verder
@mirandagrit

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De krimpgebieden aan de randen van Nederland hebben het moeilijk. De vergrijzing zet in rap tempo door, scholen lopen gevaar te moeten sluiten en de gezondheidszorg heeft moeite om op peil te blijven.
Alles over dit onderzoek