Vol inzetten op wind- en zonne-energie? ‘Afgelopen winter was het 8 dagen aaneen donker en windstil’

dinsdag 27 november 2018 Leestijd: 2 min.

Windmolen bij Lelystad / ANP / Robin van Lonkhuijsen

Sietze van Loosdregt

Samensteller

sietze.vanloosdregt@kro-ncrv.nl

dinsdag 27 november 2018 Leestijd: 2 min.

In 2030 moet 70 procent van alle verbruikte elektriciteit duurzaam worden opgewekt, zo is afgesproken in het Klimaatakkoord. Maar wat als de wind niet waait en de zon niet schijnt? Voor ons onderzoek Klimaatconflict in de Polder spreken we Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE). Hoe wil hij dit probleem oplossen?

Eerder pleitte energieonderzoeker Enzo Diependaal op onze site voor de bouw van kerncentrales. Grote voordeel volgens Diependaal: ze stoten geen CO2 uit en kunnen – in tegenstelling tot wind en zon – continu stroom leveren. Diependaal heeft zo zijn vraagtekens bij een grote inzet van zonnepanelen en windmolens: ‘Afgelopen winter hadden we een periode van twee weken dat het in Europa donker was en windstil.’

lees ook: Wind- of kernenergie: ‘Zwolle kan toe met 8 procent van een kerncentrale’ zondag 25 november

Periodes van weinig zon en wind worden ook wel Dunkelflaute genoemd, een van oorsprong Duitse term voor ‘donker en windstil’. Het is een van de grootste uitdagingen van de energietransitie: Hoe vangen we – bij een grote afhankelijkheid van zon en wind – deze periodes van Dunkelflaute op? Van der Gaag van de NVDE heeft er alle vertrouwen in dat dat goed gaat komen, met een combinatie van vier oplossingen:  

Als het in Denemarken wél waait

Ten eerste noemt hij de goede verbindingen met het buitenland. Van der Gaag: ‘Als het dan niet waait in Nederland en wel in Denemarken kun je de stroom hierheen halen.’

Vervolgens spreekt van der Gaag over ‘opslag en conversie’, oftewel de teveel opgewekte energie opslaan voor gebruik op een ander moment. Dat kan voor een korte termijn, door het gebruik van batterijen. Van der Gaag: ‘Dat is voor 24 á 48 uur, je kunt er geen seizoenen mee overbruggen.’ Voor de lange termijn kan waterstof gebruikt worden. Met behulp van elektriciteit kan uit water waterstofgas worden gemaakt (conversie). Dit kan vervolgens opgeslagen worden om het in tijden van Dunkelflaute te verbranden en zo weer elektriciteit op te wekken. 

Daarnaast zou het systeem van vraag en aanbod van elektriciteit aangepast moeten worden. Nu is het zo dat het aanbod zich automatisch aanpast aan de vraag. Oftewel: zet jij je wasmachine aan dan wordt daar direct op ingespeeld door de energiemaatschappijen door meer stroom op te wekken, legt van der Gaag uit. Dat zou andersom moeten. Van der Gaag noemt het voorbeeld van een chemische fabriek van Akzo Nobel die pas energie gebruikt als er veel aanbod is. 

Kolen en gas

Afsluitend noemt Van der Gaag regelbaar vermogen. Dat is nu al in grote hoeveelheden aanwezig in Nederland. Hij doelt hiermee op conventionele energiecentrales (kolen en gas). Deze kunnen hun vermogen gemakkelijk aanpassen, dus ook in tijden van Dunkelflaute. Ze zouden alleen in de toekomst wel op duurzame brandstoffen over moeten stappen. En dat relatief gemakkelijk volgens Van der Gaag. Zo kan een kolencentrale ook biomassa verbranden en een gascentrale kan overschakelen op groen gas of waterstof. 

Volgens Van der Gaag passen kerncentrales niet in een elektriciteitsvoorziening die voor 70 procent op zon en wind draait. De centrale zou grotendeels stil zou staan omdat zon en wind het alleen af kunnen. Van der Gaag: ‘Veel onderzoekers denken dat deze centrales slechts 1500 uur (zo’n zestig dagen, red.) kunnen draaien per jaar.’ Dat maakt dat kerncentrales direct afvallen stelt hij, omdat zij vanwege de hoge kosten van de bouw van een centrale pas rendabel zijn wanneer zij vrijwel continu kunnen draaien. 

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.

Lees meer over

Natuur en milieu Klimaatconflict in de polder
Verkenning Research Opnames Uitzending

Klimaatconflict in de polder

Opnames

Deel jouw ervaring 53 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 20 januari 22:40u, NPO2

243 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Samensteller

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Moet Nederland nieuwe kerncentrales bouwen om de klimaatdoelen te halen? Volgens voorstanders kan het niet anders, want met wind- en zonne-energie redden we het niet. Bij de opwekkin...
Alles over dit onderzoek