Kinderen / Sportregime

Voetbal- en hockeybond laten selectiebeleid jongste jeugd over aan de clubs: ‘We zijn geen ivoren toren’

woensdag 20 maart 2019 Leestijd: 5 min.

Karien Meuleman KNHB / De Monitor

Karlijn Vernooij

Redacteur

woensdag 20 maart 2019 Leestijd: 5 min.

Plezier in plaats van presteren. Het is momenteel onderwerp van een grote discussie binnen de jeugdsport waar teamindeling, selecteren en competitie spelen de normaalste zaak van de wereld is. Oók voor de allerjongste kinderen van 7 tot en met 12 jaar. We krijgen met name over voetbal en hockey tientallen bezorgde reacties. De betreffende bonden nemen die signalen serieus, maar laten het veelbesproken selectiebeleid vooralsnog wel over aan de clubs. ‘We zijn geen ivoren toren.’

Moeten kinderen al op jonge leeftijd gerangschikt worden op basis van vaardigheden? En staan kinderen niet teveel onder druk als ze op jonge leeftijd al drie keer in de week een verplichting hebben? Dat vragen we ons af als we een paar weken geleden ons onderzoek Sportregime openen, naar prestatiedruk in de jeugdsport. ‘Onze zoon wordt bijna 11 en wil nu stoppen met voetbal wat hij sinds zijn vijfde doet,’ schrijft één van de tipgevers. ‘Twee keer voetbaltraining, één keer keeperstraining en één keer een wedstrijd. Alles gericht op beter móeten worden en wínnen. Waar is het leuke hobbymatige gebleven?’ Een ander schrijft: ‘Wij hebben een dochter die na 7 jaar intensief hockeyen zwaar geblesseerd aan beide knieën op 16-jarige leeftijd met haar geliefde sport moest stoppen! Ik wens alle kinderen ontzettend veel plezier met hun sport, maar zorg voor de juiste balans en begeleiding.’

lees ook: Zorgen over toename blessures bij jonge kinderen die eenzijdig trainen dinsdag 19 maart

Reactie hockeybond KNHB

De blessures waren voor de Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB) onder meer aanleiding om als bond na te denken over een nieuwe visie op het trainingsbeleid voor de jongste jeugd en de ontwikkeling van hockeyers in het algemeen. Waarbij het aantal specifieke hockeytrainingen beperkt wordt tot twee keer per week en er niet meer op niveau geselecteerd wordt. ‘We hebben het inderdaad hard gesteld,’ laat Karien Meuleman ons nu namens de KNHB weten. ‘We zagen bij de D-jeugd, dat zijn kinderen van 10 tot 12 jaar, regelmatig dat zij drie keer in de week trainden. En dan in het weekend ook nog een wedstrijd. Dat is gewoon teveel: het aantal blessures neemt toe en het aantal pubers dat ‘hockeymoe’ is en uitvalt voor de sport, ook.’ Maar liefst tweederde van de jeugdleden valt uit en dat komt volgens haar onder meer door de druk, het presteren en het komen opdraven in een selectieteam. Of, als kinderen niet in een selectieteam zitten, ze zich niet gemotiveerd of uitgedaagd voelen.'

Veel clubs zijn er mee bezig. Maar het willen winnen, het presteren zit zo in onze cultuur, dat verander je niet zomaarKarien Meuleman, KNHB

Van de 322 hockeyverenigingen weet Meuleman niet welke clubs het advies inmiddels hebben overgenomen en welke niet. ‘Veel clubs zijn er mee bezig. Maar het willen winnen, het presteren zit zo in onze cultuur, dat verander je niet zomaar. Zeker voor de topclubs is het moeilijk. Daar liggen topsport en breedtesport verder uit elkaar en spelen de ouders een belangrijke rol binnen de clubcultuur. Die zijn het er niet zomaar mee eens dat er minder getraind wordt of dat er een keer gevoetbald wordt in plaats van gehockeyd. Daar zit vanuit de bond een visie achter – plezier hebben en breed motorisch ontwikkelen – maar die ouders denken vooral: ‘Ik betaal voor een hockeytraining, anders hadden we hem wel op voetbal gedaan.'

Theaterprogramma om ouders te overtuigen

De bond voelt er niks voor om van bovenaf regels op te leggen. ‘Ten eerste is het praktisch niet haalbaar, want we gaan niet bij meer dan driehonderd clubs controleren hoe vaak ze trainen en of er wel of niet geselecteerd wordt en vanaf welke leeftijd. Maar daarnaast zijn we ook geen ivoren toren, we willen de verenigingen meenemen in onze visie. Zodat we over een paar jaar met zijn allen zeggen: ‘Wat belachelijk dat we het toen zo deden.' Maar zover is het nu nog niet, beaamt Meuleman. ‘Straks in mei beginnen de selecties weer en dat is voor verenigingen een lastige periode, ze worden dan overstelpt door goedbedoelde telefoontjes van ouders die toch graag willen dat hun kind in de selectie komt. Om als bond hier toch ook onze verantwoordelijkheid in te nemen bieden wij de verenigingen een kosteloze basisopleiding aan over onze visie en organiseren we op 6 mei een theaterprogramma  voor hockeyouders.  Dat is vlak voor de selectieperiodes op de verenigingen. Het stuk is eigenlijk een dialoog met ouders, waarin onze visie centraal staat. Want tot nu toe vertellen wij ons verhaal aan de verenigingen en staan de verenigingen weer in contact met (mondige of zelfs koppige) ouders. Ons doel hiermee is om die ouders mee te nemen in onze visie . We hebben een heel verhaal over de ontwikkeling van hun kind, maar we bereiken ze tot nu toe zelf niet.’

Alle clubs selecteren. Ook bij jonge kinderen van 6, 7, 8 of 9 jaar. En dat kan er behoorlijk scherp aan toegaan. Jorg van der Breggen, KNVB

Reactie KNVB

Ook de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond (KNVB) stelt plezier en ontwikkeling in het jeugdvoetbal centraal. Op vier clubs experimenteren ze op dit moment met de pilot Gelijke Kansen, waarin wordt gestreefd alle kinderen ongeacht hun niveau oefenen onder leiding van gediplomeerde trainers en met een gelijk aantal trainingsuren.  ‘Het hogere doel is dat kinderen meer plezier hebben in het voetbal en ze langer verbonden blijven aan de club,’ laat projectleider Jorg van der Breggen van de KNVB aan ons weten. ‘Alle clubs selecteren. Ook bij jonge kinderen van 6, 7, 8 of 9 jaar. En dat kan er behoorlijk scherp aan toegaan. Terwijl we vanuit wetenschappelijk onderzoek weten dat talentherkenning op jonge leeftijd complex en onbetrouwbaar is. Het is bijvoorbeeld opvallend dat relatief het aantal vroeggeborenen (kinderen die in de eerste maanden van het jaar zijn geboren) oververtegenwoordigd zijn in selectieteams. Deze kinderen hebben fysiek een voorsprong. Maar dat zegt niks over hun talent op latere leeftijd; een kind dat geboren is in het laatste kwartaal hoeft niet perse minder getalenteerd te zijn.’

‘Clubs zijn in the lead’

Volgens Van der Breggen krijgen de kinderen in selectieteams doorgaans de meeste trainingsuren, beste faciliteiten en hoogst opgeleide trainers. ‘Dit is niet eerlijk voor de kinderen die niet in de selectieteams zitten. Een grote groep kinderen krijgt dan op basis van wat ze in de voetbalwereld het ‘geboortemaandeffect’ noemen minder kansen dan hun geselecteerde clubgenootjes. Dit draagt volgens ons niet bij aan het spelplezier voor alle kinderen, maar leidt mogelijk ook tot het missen van potentieel talent, omdat we een groep uitsluiten.’ De KNVB wil nu met de pilot onderzoeken of anders inrichten van het selectiebeleid inderdaad een verstandige keuze is. ‘Dat zal niet nu in één seizoen duidelijk worden, dat is iets van meerdere jaren. En uiteindelijk blijven de clubs in de lead, dit is niet iets wat wij als bond aan clubs gaan opleggen.’ Anders dan de hockeybond bemoeit de KNVB zich ook niet direct met ouders die tegen de nieuwe manier van spelen in verweer komen. ‘Het zijn de clubs, die de ouders erover moeten bijpraten. Maar ik doe hierbij wel een beroep op (fanatieke) ouders om het spel bij de kinderen te laten en vooral niet hun eigen dromen na te jagen.’

lees ook: Hoofd jeugdbeleid sport- en voetbalclub: ‘We stuiten op weerstand van ouders’ maandag 04 maart

Huidige competitiestructuur op de schop

Volgens een aantal deskundigen werkt de huidige competitiestructuur in de jeugdsport het selecteren en ‘willen winnen’ in de hand. Clubs, trainers, ouders en kinderen zouden in de competitie goed voor de dag willen komen, en niet dik ingemaakt worden omdat de teams niet meer op niveau worden ingedeeld. Beide bonden zijn al gestopt met het bijhouden van de rangen en standen in de jongste jeugd-competitie. ‘Het is jammer dat ouders zelf ranglijsten bijhouden,’ reageert Meuleman. Ook vanuit het voetbal krijgen we signalen dat dit gebeurt. ‘Het is zonde maar we gaan niet zeggen dat ouders dit niet mogen doen.’ Wél werkt de hockeybond aan aanpassingen in de competitiestructuur voor de jongste jeugd. ‘We onderzoeken nu wat kinderen kunnen en waar ze behoefte aan hebben. Op basis hiervan willen we vervolgens de competitiestructuur waar nodig opnieuw vormgeven. Eerder zijn al wijzigingen in de C en D competities doorgevoerd. Het blijft wel sport, dus een bepaald win-element houden we zeker overeind. Maar het moet wat ons betreft minder nadruk krijgen.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Meld je dan hier aan voor onze nieuwsbrief. Dan stuur ik je elke twee weken de laatste artikelen.

De Monitor over prestatiedruk in de jeugdsport. Zondag 24 maart, om 22.40 op NPO2.

Dit artikel is geschreven door:

Karlijn Vernooij Redacteur
Karlijn heeft bijna 15 jaar ervaring in de journalistiek. Van redacteur en planner op de binnenlandredactie van RTL Nieuws tot samensteller bij KRO-NCRV Radio 1. De overstap naar het programma De Monitor is een lang gekoesterde wens. ‘Waar je bij de radio dagelijks in hoog tempo verschillende onderwerpen aanraakt en weer laat liggen, kun je er bij De Monitor veel dieper induiken.’ Mensen in de samenleving een stem geven, mensen die ergens anders niet gehoord worden, is wat haar het meeste drijft. ‘Samen proberen iets bloot leggen, en er een oplossing voor proberen te vinden. In plaats van je laten sturen door ‘de waan van de dag’. Haar eerste onderzoek gaat over datingsites met nepprofielen. Wat haar daarin het meest treft zijn de verhalen van kwetsbare mensen op zoek naar liefde, waar deze sites misbruik van maken.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Nederland wil als sportland bij de top 10 van beste sportlanden in de wereld horen. Dan is het van groot belang om zoveel mogelijk kinderen enthousiast te maken voor sport. Maar hoe zorg je dat he...
Alles over dit onderzoek