'Verwarde mensen die geen strafrechtelijk feit hebben gepleegd horen niet in de politiecel'

zaterdag 02 juli 2016 Leestijd: 4 min.

agent-opent-politieceldeur-foto-FloorV /

Anne de Blok

Verslaggever

anne.deblok@kro-ncrv.nl

zaterdag 02 juli 2016 Leestijd: 4 min.

Wie door de politie in Den Haag verward wordt aangetroffen op straat en voor zorg in aanmerking komt, gaat sinds 1 mei 2014 niet meer naar de cel, maar naar de Opvang Verwarde Personen (OVP). Voor ons dossier ‘Verwarde mensen’ nemen we een kijkje achter de schermen. 'Deze mensen zijn verward en hebben zorg nodig. Die wil je niet als een crimineel behandelen door ze in een politiecel te plaatsen of naar huis te sturen terwijl ze eigenlijk hulp nodig hebben. Dat werkt averechts en soms zelfs traumatiserend.’

Als verwarde mensen op straat onrust veroorzaken of dreigen zichzelf iets aan te doen, is de politie vaak als eerste ter plekke. Tot voor kort verschilde de behandeling van deze mensen niet van de aanpak van 'gewone' verdachten: ze worden vaak geboeid en door agenten afgevoerd in een politiebusje om vervolgens naar de dichtstbijzijnde arrestantencel gereden te worden. Daar kan het gerust een aantal uren duren voordat een arts ter plaatse is om te beoordelen welke zorg iemand nodig heeft. Of ze worden weer naar huis gestuurd als de situatie is gekalmeerd en ze geen strafbaar feit hebben gepleegd.

En dat moeten we niet willen, vertelt Tjarda van Geffen. Zij is manager van de ambulante acute keten van GGZ-instelling Parnassia Groep regio Haaglanden en betrokken bij de oprichting van de Opvang Verwarde Personen (OVP). ‘Deze mensen zijn verward en hebben zorg nodig. Die wil je niet als een crimineel behandelen door ze in een politiecel te plaatsen of naar huis sturen terwijl ze eigenlijk hulp nodig hebben. Dat werkt averechts en soms zelfs traumatiserend.’

OVP Politiecel.PNG

Kijk via deze link zelf even rond in een politiecel van het hoofdbureau in Den Haag.

Bovendien kost het de politie ook nog eens veel tijd om bij ieder incident opnieuw contact te leggen met een hulpinstantie. Vooral buiten kantoortijden als op veel plekken het antwoordapparaat aanstaat. Vorig jaar trok de politiebond ACP daarom aan de bel. ‘Wij hebben hiervoor gewaarschuwd toen er werd bezuinigd op de geestelijke gezondheidszorg. Het probleem heeft zich verplaatst naar de straten en woonbuurten. De politie moet hier mee omgaan, maar die is hier niet voor’, aldus voorzitter Gerrit van de Kamp.

Één centrale opvangvoorziening

De afgelopen jaren moest de politie namelijk steeds vaker uitrukken voor mensen die verward gedrag vertonen. Ruim 60.000 meldingen kwamen er vorig jaar binnen bij de meldkamer. Ook in Den Haag zag men een stijging van het aantal incidenten. In 2012 stond de teller op 4.268. In 2015 was het aantal opgelopen tot bijna 7000. En dus gingen de politie, de Parnassia Groep, de reclassering, het Openbaar Ministerie en de gemeente Den Haag met elkaar om de tafel op zoek naar een oplossing. De belangrijkste uitkomst: één centrale opvangvoorziening van de politie en de GGZ waar de lijnen tussen justitie en hulpverlening kort zijn en men de verwarde personen makkelijk aan elkaar kunnen overdragen.

Het leidde ertoe dat een team van GGZ-verpleegkundigen op 1 mei 2014 intrek namen op de vierde verdieping van het hoofdbureau van de politie in Den Haag. Daar zijn ze 24 uur per dag, zeven dagen in de week aanwezig om de verwarde mensen op te vangen. Van Geffen: ‘Als de politie een melding binnen krijgt en zij vermoeden dat er sprake is van GGZ-problematiek, dan brengen ze de verwarde naar de OVP. Onderweg bellen ze dan vaak al even zodat wij voorbereidingen kunnen treffen. Is de persoon bijvoorbeeld bekend bij ons en is hij of zij al eens eerder onder behandeling geweest bij een GGZ-instelling?’

Bij binnenkomst wordt de verwarde man of vrouw in een klein kamertje geplaatst, het wachtverblijf, terwijl de politie de overdrachtsformulieren voor de verpleegkundigen in orde maakt. Daarna verlaat de verwarde via een andere uitgang het wachtverblijf en stapt het terrein van de GGZ binnen, dat duidelijk een ander karakter kent. Van Geffen: ‘Het is een bewuste keuze om het grondgebied van de politie en de GGZ van elkaar te scheiden. Hier is de uitstraling namelijk veel vriendelijker. De muren zijn lichtgroen en er ligt een mooie houten vloer. Verder dragen wij ook geen uniformen, maar gewoon onze normale kleren.’

'Hier is de uitstraling vriendelijker. De muren zijn lichtgroen en er ligt een mooie houten vloer.'

Bij binnenkomst aan de GGZ-zijde wordt de verwarde persoon opgevangen door een verpleegkundige die hem of haar naar een spreekruimte of één van de twaalf zorgverblijven begeleid voor een screening. Van Geffen: ‘Tijdens de screening krijgt hij of zij dan een kop koffie aangeboden of als ie honger heeft zelfs een tosti. Als er behoefte aan slaap is, wordt er een bed geboden en indien nodig medicatie.’ Afhankelijk van de problematiek wordt er vervolgens besloten welke zorg hij of zij aangeboden krijgt. Dit kan ambulant zijn (40%) of klinisch (27%). In enkele gevallen wordt de zorg geweigerd (4%) of is er ‘slechts’ sprake van een incident waardoor er geen zorg hoeft worden aangeboden (5%).

OVP Zorgverblijf.PNG

Kijk via deze link zelf even rond in de spreekkamer van de Opvang Verwarde Personen (OVP) in Den Haag.

OVP Slaapverblijf.PNG

Kijk via deze link zelf even rond in het zorgverblijf van de Opvang Verwarde Personen (OVP) in Den Haag.

Niet elke verwarde blijft echter op deze verdieping. Negen procent van de verwarde mensen die binnenkomen worden verdacht van een strafbaar feit en om die reden doorgeleid naar de derde verdieping waar de arrestantencellen zijn. Van Geffen: ‘Deze mensen worden aangemerkt als ‘verdachten’ en blijven onder de verantwoordelijkheid van de politie vallen. Als deze verdachte ook zorg nodig heeft vanwege GGZ-problematiek dan bezoeken wij de arrestant in zijn cel een verdieping onder die van ons.’

Passende vorm van zorg

Inmiddels is het initiatief al twee jaar onderweg en Van Geffen is erg tevreden met het resultaat. ‘In eerste plaats voor de verwarde mens zelf,’ vertelt Van Geffen. ‘Zo'n 91 procent van de verwarde mensen wordt nu vanuit de OVP begeleid naar een passende vorm van zorg. Voordat wij onze deuren openden, was dat naar schatting slechts 10 procent.’

Bovendien hoeft de politie door de komst van de OVP minder tijd te besteden aan verwarde personen die geen strafbaar feit hebben gepleegd. Van Geffen: ‘Door het gebruik van één centrale locatie kan de politie een verwarde persoon binnen een uur aan ons hebben overgedragen, waarnaar zij weer de straat op kunnen voor hun rondes. Bovendien belanden ze nu niet meer in een politiecel, maar in een veilige omgeving waar we ze aanspreken als client, in plaats van als arrestant.’

Het bestaan van de OVP heeft echter nog geen afname betekent in het aantal incidenten dat bij de politie in Den Haag wordt gemeld. Van Geffen: ‘We hoopten na twee jaar een beeld te kunnen vormen waar die toename vandaan komt, maar er is nog steeds geen touw op te trekken. Het kan zijn dat er steeds meer verwarde mensen op straat komen, maar het kan ook zijn dat de politie beter registreert en dat wij als maatschappij minder tolerant zijn geworden waardoor we sneller melden. Als we een aantal jaren verder zijn hopen we hier meer zicht op te krijgen.’

Wij vervolgen ons onderzoek naar ‘verwarde mensen’. Heb jij ervaringen met de OVP in Den Haag of heb jij een andere tip voor ons? Mail ons dan via tip insturen.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Verwarde mensen
Verkenning Research Opnames Uitzending

590 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Anne de Blok

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Sinds de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. Ruim 75.000 meldingen kwamen er in 2016 bij de politie binnen, een stijging van 14% ten...
Alles over dit onderzoek