Gezondheid en zorg / Ouderenzorg

‘Uren leuren langs instanties; Wie vergoedt de hulp bij eten en drinken?’

zondag 08 juli 2018 Leestijd: 4 min.

archieffoto / Dreamstime

Miranda Grit

Verslaggever

zondag 08 juli 2018 Leestijd: 4 min.

Afgelopen week zetten we een filmpje van broer en zus Henk en Helinda Rijnbout op Facebook online. Zus Helinda maakt zich grote zorgen. ‘Mijn broer Henk met Alzheimer valt kilo’s af maar hulp bij de maaltijd krijgt hij niet.’ Haar broer kan zélf nog eten en drinken maar hij vergeet het simpelweg te doen doordat hij dementerend is. We krijgen tal van reacties van wijkverpleegkundigen die het verhaal herkennen. Want wie vergoedt hulp bij eten en drinken? ‘We moeten uren leuren langs instanties.’

Volgens Helinda krijgt haar broer geen maaltijdondersteuning omdat hij nog te veel zelf zou kunnen: ‘Zolang hij zelf nog de lepel naar zijn mond kan brengen heeft hij geen recht op maaltijd ondersteuning’, zo zouden zorgverleners haar hebben verteld.  Al een half jaar duurt de situatie nu voort, zonder de maaltijdhulp. ‘Hoe schrijnend is dit? Mensen met dementie moeten langer thuis blijven wonen maar de zorg is dus met handen en voeten gebonden en kan zelfs niet in de meest basale levensbehoefte voorzien, heel zorgelijk dit.’

Uitgedroogd

Ook familieleden die in een zelfde situatie zitten, reageren. ‘Heel herkenbaar,’ schrijft een dochter, ‘mijn moeder is meerdere keren bijna uitgedroogd omdat haar drinken wel werd klaargezet maar er niet op werd toegezien dat ze het ook daadwerkelijk op dronk.’ Een wijkverpleegkundige mailt ons: ‘Deze mensen hebben hulp nodig maar ook wij lopen keihard tegen de regels aan, schrijnend.’

Van het kastje naar de muur

We komen in contact met Else Kersten. Zij is zorgtrajectbegeleider voor thuiszorg organisatie Sint Annaklooster. ‘Ik heb een aantal weken geleden een soortgelijke cliënt gehad,’ vertelt ze als ik bij haar langsga in Eindhoven. ‘Ik wilde regelen dat we bij een mevrouw met Alzheimer drie keer per dag langs kunnen gaan om haar eraan te herinneren dat ze moet eten. Het was ongelooflijk wat er gebeurde toen ik eenmaal begon te bellen. Vier en een half uur (!) lang ben ik rondgestuurd langs diverse instanties, zelfs tot aan het ministerie aan toe heb ik gebeld. Ik wilde gewoon weten wíe gaat dit vergoeden? De gemeente zei: “Nee, dit hoort bij de zorgverzekeraar. Dit is geneeskundige zorg”. De zorgverzekeraar stuurde ons weer terug naar de gemeente met de mededeling: “Dit valt onder persoonlijke begeleiding, een gemeentelijke taak”. Zelfs het ministerie leek de weg kwijt. “Als iemand nog zelf de lepel naar zijn mond kan brengen dan wordt maaltijdondersteuning niet vergoed”, kreeg ik daar te horen. Ik explodeerde zowat!’

Hoofdpijndossier

Het lijkt zo simpel en basaal; iemand even helpen een boterham te smeren, eten opwarmen of er tien minuutjes bij blijven tot iemand z’n thee of maaltijd op heeft. Maar één ding is duidelijk; deze simpele handelingen zijn voor thuiszorgmedewerkers een hoofdpijndossier geworden, een doolhof van instanties die naar elkaar blijven verwijzen. Met als resultaat dat hulpverleners als Else Kersten het óf alleen met heel veel moeite uiteindelijk geregeld krijgt achter die voordeur, of soms dus zelfs helemaal niet, zoals in de situatie bij broer en zus Rijnbout. 

Wie verantwoordelijk?

Ook Hanny van Diest, wijkverpleegkundige, is aangeschoven bij het gesprek. Hoofdschuddend hoort ze het verhaal van Kersten aan. Zij werkt bij Zuidzorg, één van de grotere thuiszorgorganisaties in Eindhoven. ‘Ik ben inmiddels zover dat ik niet eens meer probeer om via de gemeente de maaltijdvergoeding te regelen. Vóórdat er überhaupt iemand van de gemeente langskomt om te indiceren en te beoordelen of de hulp wel écht nodig is, kun je  zes weken verder zijn. Zes weken slecht eten en drinken betekent dat je mensen daarna in een hele slechte conditie aantreft. En daarbij komt dat de vergoeding voor maaltijdondersteuning vanuit de gemeente zo laag is dat wij als wijkverpleegkundigen op deze zorg financieel moeten inleveren.

Hanny van Diest ‘Ik regel het nu zo; ik lever de maaltijdzorg zoals ík denk dat nodig is en als het gaat om geneeskundige hulp dan moet de zorgverzekeraar dit gewoon betalen. Immers bij een ziekte als Alzheimer gaat het toch om geneeskundige zorg of op een verhoogd risico op geneeskundige zorg als iemand niet eet of drinkt. Ik vind het dus te verantwoorden en tot op heden ben ik nog niet op de vingers getikt.’

Zorgverzekeraar zegt nee

Maar Else Kersten en haar organisatie Sint Annaklooster durven dit vooralsnog niet aan. Verschillende malen heeft teamhoofd Jeroen Huijbregts, die ook bij het gesprek aanwezig is, contact opgenomen met de zorgverzekeraar om te overleggen. Elke keer krijgt Huijbregts te horen dat maaltijdondersteuning toch echt hoort bij ‘persoonlijke begeleiding’ en dat dat de taak is van de gemeente, en dat dit dus ook vergoed  moet worden uit het geldpotje van de gemeente. ‘Zelfs als ik uitleg dat dit cliënten zijn met Alzheimer en dat ze dus door hun ziekte niet meer zelfstandig kunnen eten en drinken, dan nog verwijzen ze ons door naar het andere loket’, geeft hij aan.

Ten koste van de zorg

‘Ik durf  nu niet op de schrijven dat het om maaltijdondersteuning gaat’ zegt Else Kersten, ‘als de zorgverzekeraar niet akkoord is en wij leveren toch die zorg dan worden we uiteindelijk gekort op onze inkomsten en dan hebben we een financieel probleem. Dat risico is gewoonweg te groot voor onze organisatie om te nemen. Het enige wat we kúnnen doen voor onze cliënten is die maaltijdondersteuning gewoon wél te geven maar dit gaat dan ten koste van de zorgmomenten.

Willekeur

De ene zorginstelling levert de zorg wel maar het mag eigenlijk niet, een andere instelling levert de hulp weer niet omdat er geen vergoeding tegenover staat. Het is blijkbaar een kwestie van geluk of pech óf je als oudere hulp krijgt bij je kopje thee of de magnetronmaaltijd. Een verontrustende constatering, vindt Hanny van Diest. ‘Het is echt willekeur aan het worden; welke instantie helpt of niet. Ik vind dat rechtsongelijkheid terwijl het hier gaat om hele kwetsbare mensen.’

De maat is vol

Voor Else Kersten is de maat vol.  Ze gaat de maaltijdondersteuning nu, net als Hanny van Diest, bij de verzekeraar proberen te declareren. ‘We gaan het nu toch doen en open en bloot opschrijven in de zorgdossiers van onze cliënten. Het kán gewoon niet langer zo. Hopelijk ondersteunen de zorg verzekeraars dit.’

Blijf op de hoogte van dit onderzoek!

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan in voor de e-mail updates! Meld je hier aan.

 

Gezondheid en zorg / Ouderenzorg

Help mee met dit onderzoek!

Herkenbaar? Deel je verhaal met ons.
Deel jouw ervaring

Miranda Grit

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Miranda Grit Verslaggever

Vanaf de eerste uitzending van De Monitor is Miranda Grit als verslaggever betrokken bij het maken van de journalistieke verhalen waarin tips van mensen centraal staan. ‘Door het directe contact met betrokken kijkers word ik op bijzondere onderzoeksideeën gebracht waarvan ik weet; dit leeft in de samenleving. Het is bijzonder om te zien hoe er gereageerd wordt via Facebook en Twitter op de reportages die ik publiceer. Soms word ik gecorrigeerd, andere keren gecomplimenteerd. Maar elke reactie beschouw ik als waardevol om zo samen onze maatschappij nog net een beetje mooier te maken.’

Lees verder
@mirandagrit

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Door technologische ontwikkelingen kunnen we steeds ouder worden. Een prachtige verworvenheid. Maar wat doen we met ouderen die tegen wil en dank in leven worden gehouden? ‘Sterven is anno 2018 een complex gebeuren geworden,’ zo stelt een hoogleraar ouderengeneeskunde.

Alles over dit onderzoek