Universitaire opleidingen zijn te positief over kans op werk

zondag 07 februari 2016 Leestijd: 3 min.

Geslaagd /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

zondag 07 februari 2016 Leestijd: 3 min.

Opleidingen schetsen in hun voorlichting aan scholieren een te positief beeld van de arbeidsmarkt. Zo staat in de studiebijsluiters van de opleidingen psychologie dat 86 procent anderhalf jaar na het afstuderen een baan op niveau heeft, terwijl dit in werkelijkheid slechts de helft is.

De verplichte bijsluiters zijn een jaar geleden ingevoerd om te voorkomen dat scholieren een studiekeuze maken die tot werkloosheid of verdringing leidt. In gesprek met de Monitor zegt minister Bussemaker: ‘We willen studenten niet beperken in hun keuze door studies van bovenaf dicht te draaien, daarom is eerlijke informatie over de aansluiting onderwijs - arbeidsmarkt juist zo belangrijk.’

We onderzochten de studiebijsluiters al eerder voor ons dossier Uitbuiting starters en stagiairs. Het viel ons op dat er een opmerkelijk verschil zit tussen de bijsluiters voor aanstormende HBO’ers en die van potentiële academici. Waar het baanperspectief van HBO-studies staat vermeld als ‘baan op niveau’, reppen de bijsluiters voor het WO alleen over ‘werk’. Van de Vereniging Samenwerkende Universiteiten, dat de data aanlevert voor de studiebijsluiters, kregen we destijds te horen dat het wel degelijk om werk op niveau gaat. Dat artikel op onze website leidde tot Kamervragen. In de beantwoording onderstreepte minister Bussemaker van Onderwijs onlangs nog het objectieve karakter van de studiebijsluiters. Instellingen hebben volgens de minister zelf geen invloed op de samenstelling.

Verkeerde indicator

Maar wanneer we enquête nog eens doorvlooien, blijkt dat uitgever Studiekeuze123 en de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten (VSNU), door een verkeerde interpretatie van de WO- schoolverlatersenquête, foutieve cijfers hebben gepubliceerd. Je moet als student goed naar de kleine lettertjes kijken.

In de toelichting bij de WO-bijsluiters staat dat de kans op werk is uitgedrukt als het percentage afgestudeerden dat 1,5 jaar na het behalen van het diploma een baan op niveau heeft. Uit ons onderzoek blijkt dat de universiteiten en Studiekeuze123 een verkeerde indicator hebben gekozen, waardoor de cijfers niet zijn gecorrigeerd voor werkloosheid en bovendien geen onderscheid wordt gemaakt naar niveau. In het geval van Psychologie werkt in plaats van 86% slechts 55% op universitair niveau, 16% op HBO niveau, de rest is werkloos (15%) of werkt op een lager/onbekend niveau (14%). In de studiebijsluiter wordt niet vermeld dat alle banen, bijvoorbeeld ook werk achter de kassa, worden meegeteld, vanaf een minimum van 12 uur per week. Dit kan kwalijke gevolgen hebben omdat de opleidingen de percentages uit de studiebijsluiter juist gebruiken in de voorlichting aan aankomende studenten. Deze maanden organiseren de meeste opleidingen open dagen.

We hebben dit voorgelegd aan minister Bussemaker. Die noemt de fout ernstig. De studiebijsluiters bestaan nog niet zo lang en zijn volgens de minister juist ingevoerd om de aansluiting arbeidsmarkt - onderwijs te verbeteren. Dat in bepaalde sectoren teveel studenten worden opgeleid, erkent de minister.

’Ik ga ook naar aanleiding van de gegevens die u hier presenteert dat zelf nog ook nog eens even heel goed naast elkaar leggen en daar met de universiteiten en hogescholen, maar ook met de studenten over praten hoe we er nou voor kunnen zorgen dat de voorlichting op orde is, dat de studiebijsluiter verbeterd kan worden.’

Teveel afgestudeerde psychologen

De VSNU heeft inmiddels toelichting gegeven waar het mis is gegaan en geeft aan dat in samenwerking met Studiekeuze123 de data uit hun schoolverlatersenquête beter weergegeven zal worden. De VSNU is één van de deelnemers in het samenwerkingsverband Studiekeuze123.

De cijfers zijn opmerkelijk, omdat Psychologie één van de studies is met een structureel overschot. In een rondgang erkennen opleidingsdirecteuren zich ervan bewust te zijn dat er teveel studenten worden opgeleid. Door individuele financiële belangen krijgen opleidingen onderling echter niet de handen op elkaar en de regie ontbreekt om afspraken te maken om studentenaantallen te beperken.

Volgens arbeidssocioloog Fabian Dekker van de Erasmus Universiteit in Rotterdam zou dat wel moeten en is het de taak van de overheid om in te grijpen bij populaire studierichtingen met teveel studenten. ’Als je dat overlaat aan de opleidingen zelf krijg je een waterbedeffect. Regio x doet het wel, regio y niet. Onderwijsinstellingen hebben geen belang om het aantal studenten af te remmen,’ stelt Dekker. ’Want dan hol je het verdienmodel uit. Ze krijgen immers betaald per student die ze afleveren.’

Ook dit collegejaar schreven zich weer enkele duizenden studenten in voor de opleidingen Psychologie en Pedagogische Wetenschappen aan de verschillende universiteiten en HBO-instellingen. Het totale aantal ingeschreven studenten aan beide richtingen ligt dit jaar rond de 36.000, terwijl in de kaartenbakken van het UWV al ruim 5000 psychologen en pedagogen zijn geregistreerd.

Vanavond in De Monitor om 22:35 uur op NPO2: hoe de collegebanken van nu volstromen met de werklozen van morgen.

Lees meer over

Werk en inkomen Uitbuiting starters en stagiairs
Verkenning Research Opnames Uitzending

290 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Voor veel pas afgestudeerden liggen de banen niet voor het opscheppen en kunnen werkgevers kiezen uit een overvloed aan werkgrage sollicitanten. Wat voor gevolgen heeft dit voor afgestudeerden? En ...
Alles over dit onderzoek