Deskundige ICT in de Zorg

Uitwisseling van patiëntgegevens moet worden verbeterd: ‘Soms wordt de informatie nog gefaxt’

dinsdag 03 september 2019 Leestijd: 4 min.

Onderzoek door specialist / foto: ANP

Marjolein Schut

Redacteur

marjolein.schut@kro-ncrv.nl

dinsdag 03 september 2019 Leestijd: 4 min.

Stel: Je bent op vakantie in Spanje en gaat daar naar een arts. Die kan op zijn beeldscherm precies lezen wat je mankeert. En ook nog in het Spaans. Technisch zou het allemaal moeten kunnen, de uitwisseling van patiëntgegevens tussen ziekenhuizen in binnen- en buitenland.

‘Maar’, zegt Jan Hazelzet, hoogleraar aan het Erasmus MC, ‘voordat het echt zover is, moet er nog heel wat gebeuren.’ Voorlopig is het toekomstmuziek, want er zijn nog flinke problemen met de uitwisseling van patiëntengegevens. En niet alleen tussen ziekenhuizen. ‘Ik vind het een groots probleem dat door de hele zorg sector heen gaat. Of je het nu hebt over de gehandicaptenzorg, huisartsen, verloskundigen: iedereen dealt met datzelfde probleem.’

lees ook: ‘Heel pijnlijk om steeds opnieuw het verhaal van zijn vroeggeboorte te moeten vertellen’ zondag 01 september

Voorwaarde voor een goede uitwisseling van patiëntinformatie is dat ziekenhuizen en andere zorgverleners die gegevens volgens dezelfde standaard invoeren in de elektronische patiëntendossiers (epd’s). ‘Die standaarden hebben we al met elkaar afgesproken, maar dat is niet voldoende. We moeten nog grotere stappen zetten om die standaarden echt te gaan gebruiken.’ En daar moet de overheid het voortouw in nemen, vindt Hazelzet. We spreken hem voor onze uitzending over ICT in de zorg voor het onderzoek Crisis in het ziekenhuis.

Jan Hazelzet is hoogleraar Kwaliteit en uitkomsten van de zorg. Hij was kinderarts op de intensive care van het Erasmus MC en tot voor kort Chief Medical Information Officer (CMIO) van het Rotterdamse academische ziekenhuis. Een CMIO zorgt ervoor dat technologie optimaal wordt ingezet in de zorg.

Standaard die overal te lezen is ‘cruciaal’

Zorgverleners werken vaak met verschillende ict-systemen, maar dat ziet Hazelzet niet als het grootste probleem. ‘We rijden ook allemaal in verschillende auto’s. Maar er is één manier waarop je de tank kan vullen, er is één manier waarop je de snelheid meet. En zo zou je dat ook in de gezondheidszorg moeten. Je kunt rustig verschillende computersystemen gebruiken als de data van de patiënten maar in een standaard formaat zijn dat overal te lezen is. Dat is heel cruciaal.’

Overtypen in eigen systeem

Vroeger was niet alles beter. ‘Toen had je alle gegevens over een patiënt op papier. Dan kon de ander het niet lezen of raakte het kwijt. Tegenwoordig heeft ieder ziekenhuis een ziekenhuisinformatiesysteem (zis) waarin je alle patiëntinformatie kunt terugvinden en lezen. Dat klinkt ideaal, maar je moet die gegevens er wel in weten te krijgen.’

Waarom lukt dat nu dan niet? Lang hoeft Hazelnet niet na te denken. Ook zijn eigen ziekenhuis heeft problemen met de uitwisseling van patiëntengegevens. ‘Het systeem (in het Erasmus MC, red.) kan niet automatisch de gegevens van de huisarts inlezen en andersom ook niet.’

‘De brief die wij (na ziekenhuisbezoek, red.) naar de huisarts sturen, is zodanig dat een huisartsen-informatiesysteem die niet automatisch op kan nemen. Dan moet een huisarts het eerst doorlezen en vervolgens moet hij het overtypen in zijn eigen systeem. Dat is extra werk, waar misschien wel fouten bij worden gemaakt en wat in ieder geval onnodig is. Je wilt die tijd besteden aan de patiënt en niet aan dit soort dingen.’

lees ook: ‘Niet uitwisselen van medische gegevens zit de veiligheid van de patiënt dwars.’ woensdag 28 augustus

Allergische reactie

Ook in ziekenhuizen wordt nog veel informatie opnieuw in het epd ingevoerd. ‘Als een patiënt bij de huisarts komt en die vindt het nodig de patiënt naar een ziekenhuis te verwijzen, dan wordt er een digitale brief gestuurd. Soms wordt die zelfs nog gefaxt naar het ziekenhuis. Dat betekent dat artsen en verpleegkundigen dus uit die brief dingen moeten overtypen in het systeem. Dat kost tijd en die is er meestal niet.’

En dat kan betekenen dat vooral dingen overgenomen worden die de desbetreffende arts belangrijk vindt en blijft andere informatie uit de huisartsenbrief achterwege. ‘In een acute setting moet je ook de medicatie en allergieën die de patiënt heeft overtikken en dat schiet er dan wel eens bij in. Het gevolg is dat je een medicijn voorschrijft waar de patiënt allergisch voor is. Dan krijg je een allergische reactie met huidafwijkingen of ernstiger als dat aan de orde zou zijn. Theoretisch kan een patiënt ook overlijden. Dat is iets wat je als maatschappij niet moet willen accepteren en daar moet je wat aan doen.'

Hazelzet stond in 2012 aan de basis van 'Registratie aan de bron', een programma van ziekenhuizen en brancheorganisaties in de zorg. Dat moest ervoor zorgen dat alle medische informatie eenduidig volgens internationale standaarden wordt geregistreerd én overal te hergebruiken is. Dus waar een patiënt zich ook bevindt, of dat nou in een verpleeghuis is, bij de huisarts, in een academisch ziekenhuis of in het buitenland: overal zou zijn diagnose, medicatie, laboratoriumgegevens, allergieën en medicatie beschikbaar moeten zijn. Maar zover zijn we nu, zo’n 7 jaar later, nog steeds niet.

Overheid moet de regie nemen

Hazelzet vindt dat de overheid van ict-leveranciers moet eisen dat zij die standaarden in hun epd’s invoeren. ‘En die stap ook vervolgens gaan afdwingen door bijvoorbeeld 2 jaar de tijd te geven om dat in te voeren.’ Er zijn in Nederland maar twee grote ict-leveranciers van ziekenhuis informatiesystemen. ‘Geen gezonde marktwerking,’ vindt Hazelzet. De overheid zou meer grip moeten krijgen op de ict-leveranciers die de epd’s leveren aan ziekenhuizen. ‘Omdat het anders overgelaten wordt aan de agenda van een bedrijf en die kiest er voor zoveel mogelijk geld te verdienen. Dat geld verdienen gaat mij niet aan, maar ze moeten wel iets leveren waar de zorg echt iets aan heeft’

Hoe zit het eigenlijk met de eigen verantwoordelijkheid van artsen?

Ook daar valt nog winst te behalen. Artsen zijn niet gewend om ziekteverschijnselen aan te vinken in een it-systeem. ‘Zij zijn gewend om de ziekteverschijnselen van een patiënten verhalend op te schrijven.’ Als alle epd’s volgens een bepaalde standaard moeten worden ingevuld worden artsen gedwongen om patiëntinformatie meer gestructureerd in te voeren. ‘Ze moeten dan iets aanvinken. Dat is tot nu toe iets dat artsen meestal niet heel erg kunnen waarderen. Maar als de voordelen voor hen duidelijker worden gaat dat hen beter motiveren.’

De uitzending over ICT-problemen in de zorg wordt 8 september uitgezonden op NPO2 om 22.40 uur.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Crisis in het ziekenhuis
Verkenning Research Opnames Uitzending

Crisis in het ziekenhuis

Uitzending

Ziekenhuizen werken met computersystemen die slecht met elkaar praten. Als jij in ziekenhuis A vaak komt en ze weten daar alles van je, maar je wordt in ziekenhuis B met spoed opgenomen, kan de arts daar vaak niet zien wat er allemaal al van jou bekend is. Waarom is dat erg? En hoe kan het dat in 2019 dit nog niet goed werkt? Wij zoeken het uit.

Deel jouw ervaring 53 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 08 september 2019 om 22:40  NPO2

262 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Marjolein Schut Redacteur

Scherpzinnig researcher, wars van een-dimensionale verhalen. Ervaren in actualiteiten (Nieuwsuur), talkshows (oa Pauw & Witteman) en buitenland-series. Startpunt zijn persoonlijke verhalen, om vervolgens uit te zoomen en daar een scherp analyserend, journalistiek verhaal van te maken. Open blik, vind het belangrijk om een verhaal van verschillende kanten te bekijken en te ontleden. Elk onderwerp – ook ver weg van de Randstad - heeft voor mij potentie.

Lees verder
@schut_marjolein

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Na twee uitzendingen over de personeelstekorten gaan we nu de problemen bij de uitwisseling van patiëntengegevens onderzoeken.
Alles over dit onderzoek