Nieuws Rechtsherstel Tweede Wereldoorlog

Twintig gemeenten starten onderzoek naar eigen handelen tegenover Joodse huiseigenaren na WOII

maandag 05 oktober 2020 Leestijd: 2 min.

Burgemeester Joris Bengevoord. Zijn gemeente Winterswijk start een onderzoek. / De Monitor

Anne Mae van Tilburg

Redacteur

Annemae.vantilburg@kro-ncrv.nl

maandag 05 oktober 2020 Leestijd: 2 min.

Een groot aantal gemeenten gaat onderzoeken hoe ze zich gedragen hebben tegenover Joodse huiseigenaren in en na de Tweede Wereldoorlog. Dat blijkt uit een rondgang langs verschillende gemeenten die voorkomen in de vastgoedadministratie van de Duitse bezetter. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Joods vastgoed onteigend en doorverkocht. De gemeenten gaan onderzoeken of belastingen zijn geheven terwijl de Joodse eigenaren geen toegang hadden tot hun woningen, en of na de oorlog daadwerkelijk rechtsherstel heeft plaatsgevonden.

Over hoe gemeenten gehandeld hebben rond geroofd Joods vastgoed is nog weinig bekend. Mede naar aanleiding van het onderzoek dat we deden in samenwerking met Pointer besloten twintig gemeenten hun rol te gaan onderzoeken. De gemeenten Arnhem, Deventer, Assen, Groningen, Zaanstad, Leeuwarden, Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn en Zwolle zijn van plan om een onderzoek te starten, of onderzoeken de mogelijkheden hiervoor.

Deze twintig gemeenten laten aan ons weten een onderzoek te starten: Eindhoven, Winterswijk, Arnhem, Hilversum, Deventer, Assen, Groningen, Zaanstad, Leeuwarden, Amersfoort, Apeldoorn, Zwolle, Gooise Meren, Haarlem, Zutphen, Bergen, Hoorn, Alkmaar, Gouda en Enkhuizen.

De gemeenten treden in de voetsporen van Amsterdam (2016), Den Haag (2019) en Rotterdam (2020) en Utrecht (2020). Amsterdam, Den Haag en Rotterdam hebben naar aanleiding van die onderzoeken in totaal al 14,6 miljoen euro uitgekeerd aan individuen en Joodse organisaties. De onderzoeken lieten een kille en zakelijke houding zien tegenover Joodse huiseigenaren die terugkeerden uit de concentratiekampen en onderduikadressen na de oorlog. Er werd geen rekening gehouden met het leed dat de overgebleven Joodse bevolking doorstaan had tijdens de oorlog. In Amsterdam en Den Haag werden terugkerende Joden gevraagd om hun erfpacht en straatbelastingen met terugwerkende kracht te betalen over de periode dat hun huizen niet in hun bezit waren.

lees ook: Historicus over heffen belastingen aan Joden voor onteigende woningen na de oorlog: “Zeer aannemelijk dat dit in meer gemeenten is gebeurd” woensdag 23 september

Onderzoek nodig

Elke gemeente zou zijn houding tegenover Joodse vastgoedeigenaren moeten onderzoeken, laat advocaat Liesbeth Zegveld ons weten. Zelf zorgde ze er samen met haar cliënt Salo Muller voor dat de NS duizenden euro’s gaat uitkeren aan 5000 slachtoffers en nabestaanden van de Holocaust. Gemeenten zouden niet moeten wachten met onderzoek doen totdat nabestaanden daar zelf om vragen, aldus Zegveld. “Als jij leed en schade veroorzaakt dan ben je gehouden dat te herstellen. Het is wat zuur om dat pas te doen als de ander zich meldt.”

Ronny Naftaniel, vice-voorzitter van het Centraal Joods Overleg vindt dit ook. 75 jaar na de oorlog is het nog steeds belangrijk dat gemeenten leren van hun geschiedenis én proberen de schade te herstellen. “Uit de al gedane onderzoeken bleek hoe kil en onrechtvaardig de gemeente Amsterdam, Den Haag en Rotterdam hebben gehandeld. Maar nu hebben ze van alles gedaan om wat nog een beetje te repareren valt, te repareren. En dat is echt goed, want daarmee kan je zeggen: ‘wat men heeft kunnen doen heeft men gedaan’. Als je het open laat, dan blijven het zwerende wonden.”

lees ook: Advocaat Liesbeth Zegveld over onderzoek gemeenten naar Joods vastgoed WOII: “Je kan het nooit meer herstellen, maar wel verantwoordelijkheid nemen.” zondag 04 oktober

Uitzending

De uitzending van De Monitor over geroofd Joods vastgoed in de Tweede Wereldoorlog is vanavond te zien bij de KRO-NCRV. Om 22.15 uur op NPO2

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Rechtsherstel Tweede Wereldoorlog
Verkenning Research Opnames Uitzending

Rechtsherstel Tweede Wereldoorlog

Opnames

Deel jouw ervaring 8 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 05 oktober 22:20u, NPO2

26 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redacteur
Anne Mae van Tilburg studeerde Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Tussendoor liep ze stage bij De Monitor. Daarbij werd ze meteen gegrepen door het onderzoek naar aardbevingsschade in Groningen. Bij De Monitor ging ze dan ook niet meer weg. Na het behalen van haar master ging ze aan de slag als researcher. Daar beet ze zich vast in onderwerpen zoals bomenkap en duivelsuitdrijvingen bij kinderen.
Lees verder
@annemaevt

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

“Het idee dat de terugkeerders ná de oorlog financieel zo behandeld werden en het hen zo moeilijk werd gemaakt om hun bezittingen gecompenseerd te krijgen, dat voelt voor mij als groot onrecht dat...
Alles over dit onderzoek