Natuur en milieu / Treintrillingen

Tricht trilt door goederenspoor: ‘Het glazuur springt hier van de tegels’

woensdag 10 april 2019 Leestijd: 4 min.

Een goederentrein op de betuwelijn. Sinds de aansluiting op deze goederenspoorlijn rijden er door Tricht veel meer zware treinen op spoor wat daar eigenlijk niet voor gemaakt is. / ANP

Niels van Nimwegen

Verslaggever

woensdag 10 april 2019 Leestijd: 4 min.

Het wordt steeds drukker op het spoor, maar regelgeving die omwonenden moet beschermen tegen overlast van treinen is er nauwelijks. Voor een nieuw onderzoek zijn we op zoek naar mensen die last hebben van trillingen. 

In het huis van Harm van Santen liggen notitieboekjes. Overdag, maar ook als hij ‘s nachts wakker wordt van getril, schrijft hij de datum, het tijdstip en de zwaarte van de trilling op. Samen met twee andere dorpsgenoten heeft hij een logboek aangelegd, dat inmiddels bijna drie jaar bestrijkt. ‘We weten welke treinen echt doordreunen. De ertstrein naar Duisburg bijvoorbeeld. Je hoort dan de spanten van de woning kraken.’

 Niet zo gek zou je zeggen. Als je net als Van Santen pal bij een spoorwegovergang woont. Toch is de overlast een betrekkelijk nieuw fenomeen. ‘Tot 2010 hadden we nauwelijks last van het spoor. Het is eigenlijk begonnen nadat we werden aangesloten op de Betuwelijn.’

 Per dag rijden tussen de veertig en vijftig zware goederentreinen door het Gelderse dorp Tricht. Bewoners klagen over slapeloze nachten, maar ook over schade aan hun huizen. Spoorbeheerder ProRail ontkent dat er een verband is. En dus is het aan bewoners om dat te bewijzen.Diverse scheuren in het huis van Dennis van Oort.‘Je ziet, het is de ene na de andere scheur.’ Dennis van Oort wijst op een aantal fijne barsten in zijn gevel. In de woonkamer nog een stuk of vier. ‘En zo zit het eigenlijk door het hele huis. Er springt zelfs glazuur van de tegels.’

 Zijn vrouw slaapt maar enkele uren per nacht. Zelf heeft hij daar minder last van, maar zorgen over de dalende waarde van zijn woning houden hem wel bezig. ‘Dit is mijn spaarpot. Als ik nu wil verkopen lever ik in. Omdat we verder dan zestig meter van het spoor wonen komen we voor schadevergoeding niet in aanmerking.’

Schadeprotocol

Jan van Noord, initiatiefnemer van bewonerscomité TrilvijTricht licht het toe. ‘Het schadeprotocol van ProRail en TNO zegt dat vanaf zestig meter geen schade kan voorkomen, omdat de trillingen dan te zwak zijn. Wij moeten dat verband dan zelf aantonen, maar dat is heel moeilijk.’

Niet dat er de afgelopen jaren geen onderzoek is gedaan. Bewoners schakelen op eigen kracht een bedrijf in om de schade in het dorp te inventariseren. Ook weten ze de hand te leggen op een databestand van ProRail, waarin de snelheid en belading van de passerende goederentreinen zijn vastgelegd. Die koppelen ze aan het gezamenlijke logboek van de bewoners. Wat blijkt: het overgrote deel van de geregistreerde treinen is veel zwaarder beladen dan op het normale spoor is toegestaan. Deze treinen zijn vaak bestemd voor de Betuwelijn, waar een hogere belading wel over het spoor mag. 

Blinde vlek

In opdracht van de gemeente doet een gerenommeerd ingenieursbureau metingen. En ook ProRail zelf laat onderzoek uitvoeren in verband met de aanleg van een derde spoorlijn in het dorp. Van Noord: ‘Dat is een heel licht passagierslijntje, waar we niet echt overlast van verwachten. Maar het gaf ons wel de mogelijkheid om de bestaande overlast te laten uitzoeken.’

De conclusie van al die onderzoeken is hetzelfde. Ja, er is sprake van trillingshinder. Maar het is onwaarschijnlijk dat die trillingen schade veroorzaken aan de woningen. Daarvan is volgens ProRail vrijwel nooit sprake. ‘Het komt bijna nooit voor dat trillingen door het rijden van treinen zo sterk zijn dat een gebouw beschadigd raakt. Deze trillingen zijn – anders dan bij een aardbeving – niet sterk genoeg om de constructie van een gebouw aan te tasten.’

 Toch zijn trillingen een blinde vlek in de milieuregels voor het spoor, in tegenstelling tot bijvoorbeeld geluid. Voor nieuwe spoortrajecten bestaat een richtlijn, maar voor bestaand spoor ontbreken wettelijke normen, zo schrijft staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur & Milieu) vorig jaar aan de Tweede Kamer. Al in 2010 vroeg de kamer om een nieuwe rekenmethode om trillingsoverlast vast te stellen, maar die is nog altijd niet klaar. Ondertussen wordt het spoor steeds intensiever gebruikt en klagen steeds meer omwonenden over trillingen, zo blijkt volgens de staatssecretaris uit cijfers van de spoorbeheerder. ‘Ik ben mij bewust van de zorgen van burgers en wil dat klachten op dit punt snel en adequaat worden afgehandeld. Ik zal met ProRail bekijken of bestaande procedures voldoen inclusief de wijze waarop wordt omgegaan met bewijslast in geval van een schadeclaim, of de procedures voldoen en of ze laagdrempelig genoeg zijn.’

Damwand

Er bestaan manieren om trillingen te voorkomen of te dempen, maar volgens ProRail moet de politiek eerst met duidelijke normen komen en een budget voor dempingsmaatregelen. Nu gebeurt dat alleen bij grote wijzigingen aan het spoor of bij nieuwe trajecten, mits de grens van 47.000 euro per woning niet wordt overschreden.

'Deze trillingen zijn – anders dan bij een aardbeving – niet sterk genoeg om de constructie van een gebouw aan te tasten.’Brochure ProRail

De dempende damwand die volgend jaar langs het spoor in Tricht wordt aangelegd kost een veelvoud van dat bedrag. ‘Hoewel ProRail de aansprakelijkheid voor de schade afwijst zien ze wel dat er iets aan de hand is’, licht Jan van Noord toe. ‘Die damwand zal een deel van de hinder wegnemen, maar bij slechts een kwart van het dorp. De overige bewoners blijven zitten met hinder en de afwikkeling van hun schadeprocedure.’

Om te bewijzen dat de goederentreinen wel degelijk schade veroorzaken heeft Univé, de grootste schadeverzekeraar in het dorp, een gespecialiseerd bedrijf ingehuurd. Een jaar lang is met zeer gevoelige apparatuur langs het spoor en in woningen gemeten ten behoeve van een mogelijk schadeprocedure bij de rechter. Binnenkort worden de resultaten daarvan bekend. Van Noord: ‘Vanuit meerdere gemeenten krijgen we vragen van bewoners over onze aanpak. Dit probleem speelt echt op veel meer plekken.’

Natuur en milieu / Treintrillingen

Oproep: Heb je last van treintrillingen?

We volgen de ontwikkelingen in Tricht op de voet, maar we willen graag weten waar dit nog meer speelt. Heb je veel last van trillingen door treinverkeer? Laat het ons weten. Ook komen we graag in contact met schadedeskundigen en meetspecialisten. Laat een berichtje achter via het tipformulier hieronder.
Deel jouw ervaring

Niels van Nimwegen

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen Verslaggever

Niels van Nimwegen is verslaggever bij De Monitor en maakte tot nu toe verhalen over de huursector, uitbuiting van starters op de arbeidsmarkt, de vastgelopen spoedzorg en verschillende afleveringen van het dossier ‘Lokaal Bestuur’. 'Wat ik sterk vind aan de Monitor is dat we thema’s lang volgen en door tips in contact komen met belangrijke sprekers die voor andere journalisten verborgen blijven. Dat levert vaak originele verhalen op, of een invalshoek bij een nieuwsfeit dat door andere programma’s is gemist.' Niels werkte eerder voor Radar en Zembla.

Lees verder
@nvnimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het wordt steeds drukker op het spoor. Nederland heeft zichzelf ambitieuze klimaatdoelen gesteld en vervoer per trein is een stuk duurzamer dan een auto of vrachtwagen. Maar wat betekent dit voor d...
Alles over dit onderzoek