Natuur en milieu / Treintrillingen

‘Treintrillingen hebben geen effect op een stapel bakstenen’

dinsdag 14 mei 2019 Leestijd: 3 min.

Arnold Koopman en Teun testen trillingen. / De Monitor

Anne Mae van Tilburg

Redactie

dinsdag 14 mei 2019 Leestijd: 3 min.

Komt die scheur in de muur door de trillingen van de treinen die de hele dag langs mijn huis rijden? Dat is een vraag die veel spoorbewoners die wij spreken bezighoudt. We vragen het Arnold Koopman, trillingsonderzoeker bij Level Acoustics & Vibration.

In ons onderzoek naar treintrillingen zien we veel scheuren in muren die volgens bewoners ontstaan zijn door de passerende treinen. Maar toch heeft spoorbeheerder ProRail deze schades nog nooit vergoed. Volgens schadebeoordelaars die de spoorbeheerder stuurt hebben ze namelijk nooit treintrillingen als oorzaak. Hoe zit dat?

Om dit uit te zoeken zijn we met Arnold Koopman in Groningen, waar met triltafels aardbevingen nagebootst worden. Het is een vergelijking die door bewoners vaak gemaakt wordt: ‘de treintrillingen voelen soms als kleine aardbevingen.’ Maar kan je de trillingen daar ook mee vergelijken? ‘Ik kan het me voorstellen, het zijn allebei trillingen die uit de bodem komen. Alleen de trillingen van aardbevingen zijn veel sterker dan een trein kan veroorzaken. Dus daar gaat die vergelijking wel mank.’

lees ook: ‘Hoe sterker de treintrillingen, hoe slechter de slaap’ woensdag 08 mei

In plaats van aardbevingen gaan we vandaag dan ook treintrillingen testen. Op de triltafel bouwen we een muurtje van bakstenen (zonder cement ertussen) en presentator Teun van de Keuken neemt plaats op een stoel op de tafel. Bij het trillingsniveau van een goederentrein is de trilling weliswaar voelbaar voor Van de Keuken, met de baksen gebeurt niets. ‘Dit laat zien dat bij dit soort lage niveaus op een stapel bakstenen geen effect heeft.’

Maar hoe zit dat als die trillingen niet een paar minuten, maar jarenlang aanhouden? Koopman: ‘Heb je deze trillingen dag na dag, maand na maand, jaar in jaar uit, dan zouden de stenen er nog steeds zo bijliggen,’ vertelt Koopman. ‘We houden in de richtlijnen rekening met een vermoeiingseffect, we zien goederentreinen dan eigenlijk als een continue trilling. We beoordelen dus wat er gebeurt als goederentreinen dag in dag uit passeren. Maar toch, onder een bepaald trillingsniveau zien we dat het alsnog geen effect heeft. 

lees ook: Schade langs het spoor: zijn treinen de boosdoener of simpelweg de druppel? woensdag 24 april

Overlast niet teniet doen

De kans op schade door de treinen lijkt dus heel klein, maar Koopman wil de zorgen van bewoners niet tenietdoen: ‘Ik kan me zeker voorstellen dat mensen zich zorgen maken, dat ze angst hebben voor schade, voor hun bezit. Je bent er natuurlijk ook dag en nacht mee bezig. Elke keer als er een trein langskomt, komt die ergernis weer naar boven.’

‘Het probleem is dat er wel een richtlijn is voor trillingshinder, maar geen wet. Zo’n situatie in Rijen, waar mensen binnen 8 meter van het spoor wonen, zal ongetwijfeld niet voldoen aan de richtlijn. Het is alleen de vraag: wat doe je vervolgens? Wie gaat er betalen voor het oplossen van deze situatie?’ 

Dat ze geen schade veroorzaken betekent volgens Koopman namelijk niet dat er niets aan de treintrillingen gedaan hoeft te worden. ‘Het is niet zozeer een schadeprobleem maar een hinderprobleem. En daar zouden we best wat meer op die manier naar kunnen kijken.’ 

lees ook: Trillingen door toenemend treinverkeer: ‘Je kan niet zeggen, de bewoners hebben pech’ woensdag 17 april

Klapperende deuren

Die hinder kan weggenomen worden door de trillingen te verminderen, maar ook door verbeteringen aan huizen door te voeren. Koopman: ‘We zijn nu vaak heel technisch bezig, we willen zorgen dat de trillingen lager worden, maar vaak kost dat te veel. Maar de angst voor schade wordt ook bepaald door bijvoorbeeld het horen van trillingen, zoals dingen in huis die klepperen. Dat is eigenlijk het meest belangrijk voor de hinderbeleving, dus zouden we dat moeten aanpakken.’ Het fenomeen dat Koopman hier beschrijft heet ook wel ‘rattle noise’. ‘Dat is het geluid dat ontstaat wanneer iets tegen iets anders aantrilt. Bijvoorbeeld schilderijtjes aan de wand, deuren die klapperen en ramen die in de sponningen rammelen.’

lees ook: Trillingsmaatregelen zijn te duur, dus gebeurt er niets bij deel van de spoorbewoners in Vught. vrijdag 26 april

Tientallen miljarden

Volgens Koopman kunnen maatregelen dan ook gericht zijn op het beperken van juist die rattle noise: ‘Het trillingsniveau zo omlaag brengen dat niets meer ‘rattled’, is geen haalbare case. Dan hebben we het echt over tientallen miljarden. (…) dat geven we nog niet eens uit aan geluidsbestrijding.’

Langzamer rijden

Ook moeten we volgens Koopman kritischer zijn over treinen die ’s nachts rijden. ‘Het is natuurlijk raar dat we goederentreinen midden in de nacht door dorpen en steden laten denderen op volle snelheid. Waarom kan dat niet minder? Want eigenlijk zouden we het strengst moeten zijn op trillingen in de nacht. (…) Slaap gaat namelijk niet meer over alleen over hinder maar ook over gezondheid.’

Substantieel langzamer rijden in de nacht kan daar volgens Koopman een oplossing voor zijn. Onderzoeken laten zien dat dit in veel gevallen de trillingen doet verminderen. Maar spoorvervoerders laten ons weten dat niet te zien zitten, omdat de ritten daardoor duurder worden en hun concurrentiepositie ten opzichte van het vrachtverkeer op de weg gevaar loopt. 

lees ook: Het lijkt zo simpel: minder hard rijden, minder trillingen. Is dat ook zo? woensdag 01 mei

Uitzending Treintrillingen

Ondertussen is het muurtje op de Groningse triltafel nog steeds niet om. De trillingsniveaus worden steeds verder omhoog gedraaid. Uiteindelijk beginnen de stenen toch wat te verschuiven, maar wel pas bij een niveau dat 100 maal sterker is dan dat van een passerende trein. Koopman: ‘Dit is het niveau van een aardbeving.’

Aanstaande zondag 19 mei is onder andere Arnold Koopman te zien in onze uitzending over treintrillingen. Kijk om 22.40 uur naar NPO2. 

Nieuwsbrief

Ons onderzoek naar treintrillingen volgen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief ! Dan houden wij je op de hoogte.  

Dit artikel is geschreven door:

Anne Mae van Tilburg Redactie
In het voorjaar van 2017 begon ik als stagiair bij De Monitor. Toen hield ik mij bezig met het dossier Gaswinning in Groningen en werkte ik mee aan een uitzending over voedselverspilling. Inmiddels werk ik aan een uitzending over telefoongebruik achter het stuur binnen het dossier Verkeersveiligheid.
Lees verder
@annemaevt

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Het wordt steeds drukker op het spoor. Nederland heeft zichzelf ambitieuze klimaatdoelen gesteld en vervoer per trein is een stuk duurzamer dan een auto of vrachtwagen. Maar wat betekent dit voor d...
Alles over dit onderzoek