Gezondheid en zorg / Crisis in het ziekenhuis

Tot de jaren zeventig lagen kinderen eenzaam en alleen in ziekenhuis

woensdag 07 november 2018 Leestijd: 3 min.

Kinderen in ziekenhuis / Kind & Ziekenhuis

Judith Meulendijks

Redacteur

woensdag 07 november 2018 Leestijd: 3 min.

Veertig jaar geleden was het heel normaal dat een kind alleen in een ziekenhuis lag. Ouders kwamen één of twee keer per dag op vaste bezoekuren langs en zij kregen maar mondjesmaat informatie over hun kind. Nu gaat dat heel anders. Ouders slapen bij hun kinderen op de kamer en kunnen soms zelfs aanwezig zijn bij het overleg tussen artsen en verpleegkundigen. Hoe heeft dat zo kunnen veranderen?

Amandelen knippen betekende vaak dat het kind in de hal van het ziekenhuis werd overgedragen aan de opnamezuster om pas de volgende dag te worden opgehaald. Tot de jaren zeventig werden ouders door het ziekenhuis vooral gezien als bezoekers die zich niet teveel moesten mengen in de zorgverlening. Zij konden hun opgenomen kind slechts enkele uren per week bezoeken, vanwege de angst voor infecties bij de zorgverleners. Broertjes en zusjes onder de veertien jaar werden helemaal niet toegelaten op een kinderafdeling. Ziekenhuisbezoeken zorgden voor negatieve en soms zelfs traumatische ervaringen bij kinderen.

Pas vanaf eind jaren zeventig kwam het besef dat een opgenomen kind ook andere dan lichamelijke behoeften heeft: zoals de behoefte om te spelen, om zich veilig te voelen of om onder moeilijke omstandigheden - tijdens onderzoeken of ‘s nachts- zijn ouders bij zich te hebben.

Zo werd in 1977 Stichting Kind & Ziekenhuis opgericht door tweehonderd ouders. Hun kinderen waren langere tijd in het ziekenhuis opgenomen en hadden daardoor soms hechtingsproblemen en gedragsmoeilijkheden. De ouders wilden meer te zeggen hebben over de begeleiding en behandeling van hun kind.

(Bron: Kindgerichte zorg, Stichting Kind & Ziekenhuis en ‘Een kwart eeuw werken’, door M.E.A. van Bergen, Kind & Ziekenhuis 2002)

Family centered care en family integrated care

Hester Rippen is directeur van Kind & Ziekenhuis. Ze vertelt dat er veel is veranderd sinds de jaren zeventig: ‘Ouders kunnen nu over het algemeen 24 uur per dag bij hun kind aanwezig zijn. Ze kunnen blijven slapen, broertjes en zusjes kunnen op bezoek komen en kinderen worden begeleid naar de operatiekamer. Dat is allemaal erg belangrijk.’

lees ook: Kinderarts: ‘Onacceptabel als ziekenhuizen zeggen dat ze zorg niet kunnen leveren zonder hulp ouders’ donderdag 25 oktober

Voor Kind & Ziekenhuis was lange tijd family centered care, oftewel gezinsgerichte zorg, het ideaal. Rippen: ‘Door het kind en gezin centraal te stellen, blijken zieke kinderen eerder beter te worden, zijn ouders tevredener en kunnen zorgprofessionals hun werk beter doen.’

Sinds 2000 toetst de stichting ziekenhuizen en eerstelijns zorgorganisaties op kind- en gezinsgerichte zorg. Er zijn drie niveaus met daaraan gekoppelde ‘Smileys’: brons, zilver en goud. Rippen: ‘Nu heeft 95% van de kinderafdelingen minimaal een bronzen Smiley. Dat betekent dat de basiszorg voor kinderen in Nederland goed op orde is en dat zorgorganisaties het steeds belangrijker vinden om kind- en gezinsgericht te werken. Als ze gaan verbouwen of verhuizen, worden afdelingen heel anders ingericht, zodat kinderen en gezinnen echt centraal kunnen staan.’

Hoewel het ideaal van gezinsgerichte zorg nog niet overal is gehaald, vindt Rippen toch dat het tijd is om een stap verder te zetten in de richting van family integrated care, oftewel gezins-geïntegreerde zorg. Rippen: ‘Dat houdt in dat kind en ouders niet alleen centraal staan, maar actief betrokken zijn bij de zorg en als gelijkwaardige partners meebeslissen en betrokken worden bij het hele zorgproces.’

Ervaringen ouders kind met beperking

In ons onderzoek ‘Crisis in het ziekenhuis’ vertellen ouders ons verhalen over de ziekenhuisopname van hun kinderen met een ernstige beperking.

Zo liet vader Johan ons weten: ‘Mijn dertienjarige zoon Pascal heeft een zeer zeldzame chromosoomafwijking. Hij ligt vaak in het ziekenhuis. Wat mij opvalt, is dat de zorg die kinderen zoals Pascal nodig hebben, in vrijwel alle ziekenhuizen ernstig te kort schiet. Dit houdt in dat ouders verplicht zijn om 24 uur per dag, zeven dagen in de week bij hun kind aanwezig te zijn om mee te helpen en toezicht te houden.’ En Johan is niet de enige ouder die ons een dergelijke mail stuurt.

lees ook: Ziekenhuisopname ernstig beperkte Jonathan (13) legt grote druk op hele gezin donderdag 01 november

Hoe verhouden deze ervaringen zich dit tot de family integrated care waar Kind & Ziekenhuis voor pleit?

Rippen: ‘Wij zijn volledig voor gelijkwaardige betrokkenheid van ouders bij de zorg maar dit moet altijd in overleg en heel duidelijk worden vastgelegd wie wat doet en wie waar verantwoordelijk voor is. Ouders zomaar verantwoordelijk maken voor taken van verpleegkundigen kan niet. Daarnaast wil en kan niet elke ouder die taak op zich nemen.’ Volgens Rippen gaat het erom dat het ziekenhuis altijd verantwoordelijk is en blijft voor de basiszorg. ‘Alleen als iedereen dat wil kunnen ouders en zorgverleners gelijkwaardige partners worden in het zorgproces voor een kind.’

Rippen herkent de verhalen van ouders van kinderen met een ernstige beperking zoals die van Johan. ‘Wat er nu gebeurt, dat ziekenhuizen soms zeggen dat ze de zorg voor deze kinderen te ingewikkeld vinden, dat is heel raar. Er zijn nu eenmaal steeds meer kinderen met een zware beperking, omdat zij langer leven. Ook wonen deze kinderen vaker thuis, waardoor ze, als ze in het ziekenhuis komen, juist ernstiger ziek zijn. Ziekenhuizen moeten daar op voorbereid zijn.’

Wil je op de hoogte worden gehouden van dit onderzoek. Meld je dan hier aan voor de nieuwsbrief en ik houd je iedere twee weken op de hoogte met een update.

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Nederlandse ziekenhuizen kampen met personeelstekorten. Met name gespecialiseerd verpleegkundig personeel, werkzaam op bijvoorbeeld de intensive care of in de OK, is moeilijk te vinden. Met alle gevolgen van dien. Zo zal het gebrek aan verpleegkundigen leiden tot uitstel van operaties of noodgedwongen verplaatsen van patiënten naar andere ziekenhuizen, blijkt uit een peiling van de Federatie Medisch Specialisten (FMS) eerder dit jaar. 

Alles over dit onderzoek