Wet-en regelgeving / Lokaal bestuur

Tipgever boos op gemeente: ‘Wat heb je dan aan een bestemmingsplan?’

maandag 13 maart Leestijd: 3 min.

Illegale bouw kan achteraf worden gelegaliseerd als het bestemmingsplan ruimte biedt voor het achteraf verstrekken van vergunning (foto: archief ANP) /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

maandag 13 maart Leestijd: 3 min.

‘Zelfs juristen van de gemeente geven toe dat ze niet begrijpen hoe de gemeente deze vergunning heeft kunnen verlenen. Het bestemmingsplan laat het niet toe en er is geen vergunning aangevraagd. Het lijkt erop dat de brutaalste de wereld hebben en de gemeente niet durft op te treden.’

Een typerende passage uit één van de vele mails die we in reactie op onze uitzending van gisteren ontvingen. Voor ons dossier Lokaal Bestuur onderzochten we hoe gemeenten omgaan met handhavingsverzoeken van burgers.

Onbegrip

Een illegaal gevestigd café, een partycentrum dat zich niet houdt aan zijn vergunning tot verschillende tips over agrarische bedrijven die pas na een uitbreiding een nieuwe omgevingsvergunning aanvroegen. Stuk voor stuk gevallen waarbij je zou verwachten dat de gemeente optreedt. Die is immers de toezichthouder ruimtelijke ordening. Komen er signalen binnen over illegale bouw of bedrijvigheid, dan moet er ook worden opgetreden.

Máár, niet voordat is onderzocht of de illegale situatie ook achteraf legaal kan worden gemaakt. Past een illegaal bouwwerk bijvoorbeeld wel in het bestemmingsplan, dan kan de vergunning ook achteraf worden verleend. Dat klinkt tegenstrijdig, en ook in de reacties zien we het onbegrip over deze ‘legalisatieplicht’ veelvuldig terug.

‘Na 3 jaar van sturen van WOB-verzoeken en verzoeken tot handhaving stoppen wij nu met vechten. Simpelweg omdat wij het geld niet hebben om naar de rechter te stappen.’

Anonieme reactie op uitzending

Of er in al deze gevallen ook daadwerkelijk sprake is van onbehoorlijk bestuur is lastig te zeggen. Er kunnen ook goede argumenten zijn om alsnog een vergunning af te geven in plaats van te handhaven. Past een schuur die zonder vergunning is gebouwd wel in het bestemmingsplan, dan is het wel erg zuur als je die eerst moet afbreken voordat je na een nieuwe aanvraag diezelfde schuur weer mag opbouwen.

Glijdende schaal

Maar, daarmee geeft een gemeente wel ruimte aan burgers of bedrijven die het niet zo nauw nemen met de regels. Een ondernemer die lak heeft aan de regels kan al gauw de gemeente aan zijn zijde treffen, in de wetenschap dat het beoordelen van een vergunning makkelijker gaat wanneer het bouwwerk er al staat, dan wanneer de eerste spade nog de grond in moet.

Met de gesprekken die we hierover voerden met tipgevers, toezichthouders en raadsleden in het achterhoofd, valt ons een rode draad op die door de diverse dossiers heen loopt, namelijk: de rechtszekerheid die burgers denken te hebben in de vorm van het bestemmingsplan kan in de praktijk behoorlijk tegenvallen.

Veel tips gaan bijvoorbeeld over gemeentes die - nadat ze eerder het deksel op de neus hebben gekregen van de rechter - een nieuwe poging wagen via een ‘uitgebreide procedure’. Zo kan dan worden afgeweken van het bestemmingsplan in een gebied.

‘Om het planologisch in te passen, moest op 6 punten worden afgeweken van het geldende bestemmingsplan,’ reageert een tipgever over de beslissing van de gemeente om niet op te treden tegen een illegaal gevestigd bedrijf. ‘Dan vraag ik mij echt af: Wat heb je dan aan een bestemmingsplan, als de gemeente het bij de eerste de beste mogelijkheid bij de prullenbak zet.’

Die vraag zien we ook in andere tips terug.

‘In onze casus is het ongelooflijk te zien hoe werkelijk elk rapport waarmee de gemeente onderbouwt waarom hier ernstig afwijken van het bestemmingsplan verantwoord is, vol met fouten zit, foute citaten, foute aannames etc. Er wordt dus „geshopt”/ toegeschreven naar positieve adviezen om zo het plan rond te krijgen.’

Bestemmingsplan

Hoeveel ruimte hebben gemeentes om de spelregels tijdens het spel te veranderen? De komende tijd willen we met die vraag aan de slag. Heb je een conflict dat je onder onze aandacht wil brengen of beoordeel je als ambtenaar dit soort handhavingsverzoeken? Mail ons dan op tip insturen. We komen graag met je in contact.

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen Verslaggever

Niels van Nimwegen is verslaggever bij De Monitor en maakte tot nu toe verhalen over de huursector, uitbuiting van starters op de arbeidsmarkt, de vastgelopen spoedzorg en verschillende afleveringen van het dossier ‘Lokaal Bestuur’. 'Wat ik sterk vind aan de Monitor is dat we thema’s lang volgen en door tips in contact komen met belangrijke sprekers die voor andere journalisten verborgen blijven. Dat levert vaak originele verhalen op, of een invalshoek bij een nieuwsfeit dat door andere programma’s is gemist.' Niels werkte eerder voor Radar en Zembla.

Lees verder
@nvnimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Wie wil ondernemen moet daarvoor de juiste vergunningen hebben, zeker als er sprake is van vervuilende stoffen. Toch krijgen we regelmatig tips over ernstige overtredingen, waarmee weinig lijkt te worden gedaan. Hoe gaan gemeentes om met illegale bouw of bedrijvigheid? En als er overlast ontstaat, nemen zij dan de belangen van burgers serieus?

Alles over dit onderzoek