Werk en inkomen / Uitbuiting starters en stagiairs

Studies moeten voortaan nut en noodzaak bewijzen

donderdag 31 maart 2016 Leestijd: 2 min.

Jet Bussemaker, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

donderdag 31 maart 2016 Leestijd: 2 min.

Minister Bussemaker neemt stappen om opleidingen beter te laten aansluiten op de arbeidsmarkt. Dat houdt onder andere in dat ook bestaande opleidingen voortaan worden getoetst op ‘nut en noodzaak’. Nu gebeurt zo’n macrodoelmatigheidstoets alleen bij de start van nieuwe opleidingen. De minister reageert hiermee op de uitzending van de Monitor, waarin getoond werd hoe met name universitaire opleidingen weinig rekening houden met de arbeidsmarkt en studenten misleidend voorlichten.

De Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs zal studies waarschijnlijk met tussenpozen inspecteren op de (wetenschappelijke) inhoud, maar zal daarbij ook kijken naar de aansluiting op de arbeidsmarkt en het maatschappelijk nut. Dat zou in extreme gevallen kunnen betekenen dat opleidingen die veel werkloze alumni produceren geschrapt worden, al liet de minister tijdens het debat wel doorschemeren dat ze zich niet genoodzaakt voelt om snel naar dit paardenmiddel te grijpen.

Het plan komt voort uit een motie van kamerleden Pieter Duisenberg (VVD) en Paul van Meenen (D66). Ook het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) staat achter het plan en deed onlangs een voorstel dat in grote lijnen overeenkomt met de motie van beide Kamerleden. In het ISO-voorstel wordt verwezen naar de uitzending van De Monitor, waarin we lieten zien hoe opleidingen weinig rekening houden met de moordende concurrentie op de arbeidsmarkt voor jonge hoogopgeleiden. Met name psychologen hebben grote moeite om hun bul te verzilveren. Veel werken onder hun niveau of eindigen in de kaartenbakken van het UWV, terwijl opleidingen hun instroombeperkingen dit jaar weer ophieven. Onlangs werd bekend dat sinds het opheffen van de numerus fixus het aantal voorinschrijvingen is geëxplodeerd.

De eerste kritiek op de motie is dat nut en noodzaak voor met name universitaire studies niet altijd even makkelijk in cijfers uit te drukken is. Het zijn immer geen beroepsopleidingen en de VVD zou zich schuldig maken aan doorgeschoten rendementsdenken. Duisenberg is het hier niet mee eens. ‘Je kunt een tandartsopleiding natuurlijk niet vergelijken met een studie filosofie, maar ik denk dat we allemaal wel een afgestudeerde kennen die na jaren van solliciteren het roer om moeten gooien en uiteindelijk met spijt terugkijkt op zijn of haar studiekeuze. Onderzoek van het UWV wijst dat ook uit. Als je constateert dat een significant deel van je afgestudeerden uiteindelijk onder het opleidingsniveau terecht komt of langdurig werkloos is na de opleiding, dan moet je daar als opleiding rekening mee houden. Ik denk dat dit hiermee een eerste grote stap is gezet.’

Bussemaker wil daarnaast orde op zaken stellen wat betreft de studiekeuze-informatie. In de uitzending lieten we zien hoe met name universitaire opleidingen het arbeidsmarktperspectief veel te rooskleurig voorstellen. Bussemaker liet destijds weten de fouten in de los geleverde bijsluiters 'ernstig' te vinden. Die fouten zijn inmiddels hersteld. Bussemaker laat daarnaast uitzoeken welke data voortaan gebruikt wordt bij de samenstelling van Studiekeuze123.nl om de vindbaarheid en betrouwbaarheid te vergroten. Ook wordt gekeken hoe het bestuur van de uitgever van studiekeuze-informatie er in de toekomst uit moet zien. Het platform Studiekeuze123 is een samenwerkingsverband van het Ministerie van onderwijs, de studentenorganisaties, de HBO-raad en de Nederlandse Vereniging van Samenwerkende Universiteiten.

ISO-bestuurslid Tycho Wassenaar vindt het signaal van de Kamer 'duidelijk’ en is benieuwd met welk plan Bussemaker voor de zomer komt. Hij benadrukt dat het plan niet gericht is op het schrappen van ‘pretstudies’. ‘Kleine talen bijvoorbeeld hebben wat ons betreft ook zeker nut. Ik denk bijvoorbeeld ook niet dat het zinvol is om technische opleidingen te toetsen, aangezien de vraag naar afgestudeerden daar enorm is. De problemen zitten bij een aantal grote opleidingen die het eigenbelang laten prevaleren boven dat dat van hun afgestudeerden. Ik denk dat het voor iedereen nuttig is als er een systeem komt dat inzichtelijk maakt welke opleidingen dat zijn, met duidelijk sancties voor studies die geen orde op zaken stellen.’

Minister Bussemaker stuur naar verwachting voor de zomer het plan naar de Kamer. Het onderzoek naar de studiebijsluiters moet later dit jaar zijn afgerond.

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen Verslaggever

Niels van Nimwegen is verslaggever bij De Monitor en maakte tot nu toe verhalen over de huursector, uitbuiting van starters op de arbeidsmarkt, de vastgelopen spoedzorg en verschillende afleveringen van het dossier ‘Lokaal Bestuur’. 'Wat ik sterk vind aan de Monitor is dat we thema’s lang volgen en door tips in contact komen met belangrijke sprekers die voor andere journalisten verborgen blijven. Dat levert vaak originele verhalen op, of een invalshoek bij een nieuwsfeit dat door andere programma’s is gemist.' Niels werkte eerder voor Radar en Zembla.

Lees verder
@nvnimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Voor veel pas afgestudeerden liggen de banen niet voor het opscheppen en kunnen werkgevers kiezen uit een overvloed aan werkgrage sollicitanten. Wat voor gevolgen heeft dit voor afgestudeerden? En ...
Alles over dit onderzoek