Natuur en milieu / Asbest

Staatssecretaris: ‘Vijf miljoen extra voor verplichte sanering asbestdaken’

woensdag 29 mei 2019 Leestijd: 4 min.

Asbestverwijderaar aan het werk / ANP Foto

Niels van Nimwegen

Verslaggever

woensdag 29 mei 2019 Leestijd: 4 min.

Ondanks stevige kritiek van deskundigen en de GGD houdt Stientje van Veldhoven, staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat, vast aan een algemeen verbod op asbestdaken. Wel trekt ze vijf miljoen extra uit voor de sanering ervan.

De vijf miljoen is bestemd voor schrijnende gevallen: ‘Mensen die door het verbod op asbestdaken tussen wal en schip dreigen te raken’, aldus Van Veldhoven. Volgens de staatssecretaris kunnen de meeste eigenaren op eigen kracht het geld bij elkaar brengen om hun dak te vervangen. Ongeveer een kwart zal aan moeten kloppen bij een nog op te richten fonds, waarin gemeenten en provincies geld storten. Het ministerie heeft daarom vijf miljoen gereserveerd ‘voor de 5 tot 10 procent van de mensen die zelfs geen renteloze lening kunnen dragen’.

lees ook: Financiering sanering asbestdaken blijft problematisch voor huiseigenaren dinsdag 22 mei

De staatssecretaris komt daarmee tegemoet aan de zorgen van de Eerste Kamer over de haalbaarheid van het plan om alle asbestdaken per 2025 te verbieden. Volgens van Veldhoven is dat verbod noodzakelijk om versneld van asbest in de leefomgeving af te komen en zo de risico’s asbestkanker zo minimaal mogelijk te houden. Uit verweerde asbestdaken komen mettertijd meer kankerverwekkende vezels vrij. Het verbod betekent dat eigenaren verplicht hun dak moeten vervangen. De totale kosten daarvan worden geschat op zo’n 1,6 miljard euro.

De Eerste Kamer is kritisch op het plan. In het debat van gisteren verweten senatoren Tanja Klip-Martin (VVD) en Mary Fiers (PvdA) de staatssecretaris onduidelijk te zijn over verwachte gezondheidswinst, terwijl de kosten voor eigenaren hoog zijn. Alleen de fracties van D66, PvdD en SP zijn uitgesproken voor. SGP is tegen: ‘Wat ons betreft is de proportionaliteit zoek.’

lees ook: Rijk houdt ondanks kritiek deskundigen vast aan verbod op asbestdaken in 2024 dinsdag 22 mei

Vorig jaar nam de Monitor het voorgenomen verbod onder de loep. In die uitzending kraakten asbestdeskundigen het voornemen om asbestdaken vanaf 2024 illegaal te maken. Op aandringen van de Tweede Kamer is die datum een jaar opgerekt. Eigenaren riskeren een boete als ze niet voor 2025 hun dak hebben vervangen. Medisch milieukundige Henk Jans, als asbestspecialist lang werkzaam voor de Brabantse GGD, sprak in de uitzending over een ‘doorgeschoten risicoreflex’. Het overgrote deel van de mensen die nu aan asbestkanker overlijdt, is in het verleden tijdens zijn of haar werk blootgesteld aan hoge concentraties asbest. Zulke hoeveelheden komen in de buitenlucht niet voor.

Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en onderzoeksinstituut TNO is gebleken dat de hoeveelheid asbest in de lucht scherp gedaald is, sinds het verbod op het gebruik van asbest in wegen en remmen. Jans: ‘Iedereen ademt sowieso al vijfendertig tot vijftig asbestvezels per kubieke meter in. De daken zullen daar door verwering een paar vezels aan toevoegen, maar alsnog blijft de concentratie onder de grens van het verwaarloosbaar risico.’ Anders gezegd: de gemiddelde hoeveelheid asbestvezels in de buitenlucht is zo laag dat van de één miljoen blootgestelde Nederlanders er mogelijk één asbestkanker zal krijgen.

Tijdens een deskundigenbijeenkomst voor de Eerste Kamer-leden in maart, pleitte de GGD daarom voor een genuanceerde aanpak van asbest. Geen algemeen verbod, maar een stoplichtsysteem. Daken die daadwerkelijk een risico vormen verbieden, maar daken die nog in goede staat zijn voorlopig met rust laten, zodat de snel stijgende kosten voor het vervangen gedempt worden. Ook Ira Helsloot, hoogleraar Besturen van Veiligheid, drukte de senatoren op het hart kritisch te zijn op het plan van het ministerie. ‘Ik doe niet luchtig over de risico’s van asbest. Ik ben bloedserieus over het feit dat we hier een nihilrisico in een wetsvoorstel willen aanpakken op kosten van de samenleving, terwijl we dat geld echt aan heel veel beters kunnen besteden’.

'Niet handhaafbaar'

Van Veldhoven ziet echter niets in een andere aanpak. Volgens de staatssecretaris creëert een gefaseerd verbod onduidelijkheid en worden gemeenten opgezadeld met een onmogelijke handhavingstaak. De bewindsvrouw hamert erop dat een algemeen verbod bovendien wel degelijk proportioneel is. ‘250 asbestdoden kunnen voorkomen worden’, zo blijkt volgens Van Veldhoven uit de maatschappelijke kosten-baten-analyse, die in opdracht van het ministerie is uitgevoerd.

Het is een cijfer dat Van Veldhoven tijdens het debat meermaals benadrukt. Maar in die maatschappelijke kosten-baten-analyse staat toch echt iets anders. De passage over vermijdbare asbestdoden gaat over panden zonder deugdelijke dakgoot. In potentie vormen die het grootste risico, omdat asbestvezels na een regenbui op de grond neerkomen en zo onder schoenen van bewoners in woningen terecht kunnen komen, waardoor ze blootgesteld kunnen worden aan hogere concentraties. Maar, zo benadrukken de onderzoekers, ‘er is nauwelijks onderzoek gedaan naar de omvang van dit risico’. Om hoeveel panden het gaat is niet bekend, noch is gemeten welke concentraties asbest daarin voorkomen. Het getal van 250 vermijdbare doden is een gedachteoefening, gebaseerd op het slechtst mogelijke scenario, namelijk: dat alle eigenaren van panden met asbest in het dak langdurig blootgesteld worden aan hoge concentraties kankerverwekkende vezels. Een theorie die gebasseerd is op zoveel aannames, dat het getal daarom ook niet is meegenomen in de voorspelde voordelen van een algemeen verbod op asbestdaken.

'Geen regie'

Rob Ekkers, voorzitter van de contactgroep eigenaren asbestwoningen. ‘De vaagheid waarmee dit plan is onderbouwd ondermijnt het draagvlak. Bewoners worden wantrouwend als een overheid ze enerzijds confronteert met hoge kosten, terwijl ze anderzijds vaag is over de gezondheidswinst.’ Ekkers benadrukt dat woningen met een asbestdak inmiddels en stigma hebben gekregen en moeilijker verkoopbaar zijn. ‘Alleen daarom al moeten we er vanaf, maar de regie vanuit de overheid ontbreekt nog altijd.’

Ekkers: ‘Eigenaren hebben ondersteuning nodig, weten we uit ervaring. Iemand die deur aan deur gaat om in kaart te brengen of mensen het kunnen betalen en ze helpt bij het vinden van de juiste aannemer en financiering. Er is vanuit het Rijk nog niets gedaan om gemeenten daarbij te ondersteunen, en ook is nog helemaal niet duidelijk welke gemeenten nu precies in het stimuleringsfonds stappen.’

Van Veldhoven heeft de Eerste Kamer toegezegd zo snel mogelijk duidelijkheid over het fonds te zullen verschaffen. Ook wordt gewerkt aan verruiming van de regels voor het verwijderen van asbest, zodat ook dakdekkers daken kunnen verwijderen. Dat moet op termijn de kosten voor sanering drukken. Volgende week dinsdag wordt over het wetsvoorstel gestemd.

In een eerder versie van dit artikel werd per abuis PVV genoemd als uitgesproken voorstander van het wettelijk verbod op asbestdakbedekking. Dit is later gecorrigeerd. 

Verkenning Research Opnames Uitzending

Asbest

Uitzending

De uitzending over het asbestdakenverbod dinsdag 22 mei om 21:25 uur op NPO2.

Deel jouw ervaring 21 andere artikelen in onderzoek

181 tips

ontvangen

20

6

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen Verslaggever

Niels van Nimwegen is verslaggever bij De Monitor en maakte tot nu toe verhalen over de huursector, uitbuiting van starters op de arbeidsmarkt, de vastgelopen spoedzorg en verschillende afleveringen van het dossier ‘Lokaal Bestuur’. 'Wat ik sterk vind aan de Monitor is dat we thema’s lang volgen en door tips in contact komen met belangrijke sprekers die voor andere journalisten verborgen blijven. Dat levert vaak originele verhalen op, of een invalshoek bij een nieuwsfeit dat door andere programma’s is gemist.' Niels werkte eerder voor Radar en Zembla.

Lees verder
@nvnimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Elk jaar overlijden ongeveer duizend mensen aan de gevolgen van asbest. De minuscule vezeltjes die het mineraal een ideaal bouwmateriaal maakt, veroorzaken ook zeer moeilijk te behandelen vormen va...
Alles over dit onderzoek