Kinderen / Sportregime

Sportpedagoog: ‘Er is een flinke cultuurverandering nodig in de jeugdsport’

maandag 18 februari 2019 Leestijd: 4 min.

Jonge jongens voetballen / Dreamstime

Saskia Adriaens

Verslaggever

maandag 18 februari 2019 Leestijd: 4 min.

‘En heb je gewonnen?’ Een hele normale vraag aan je dochter of zoon als die terugkomt van een wedstrijd, zou je denken. Maar, volgens lector sportpedagogiek Nicolette Schipper van Veldhoven zit daar de crux en is een flinke cultuuromslag nodig in de jeugdsport. ‘Als we nou eens met zijn allen zouden vragen aan kinderen: ‘Heb je lekker gespeeld?’ of: ‘Was het leuk?’ Het moet namelijk weer gaan over plezier en niet over presteren.’

We komen met de sportpedagoog in contact voor ons onderzoek Sportregime. ‘Ik maak me hier heel druk over,’ begint ze haar betoog. ‘Coachen van kinderen is een ander beroep dan van volwassenen. Het draait nu allemaal om winnen, al bij hele jonge kinderen. De meeste kinderen willen vooral plezier hebben. Maar één vierde van de kinderen geeft aan dat ze wedstrijden willen winnen.’ Schipper van Veldhoven probeert met haar lectoraat sportpedagogiek aan de Hogeschool van Windesheim in Zwolle het kindperspectief in de sport centraal te stellen.

Talent is niet maakbaar

Volgens de lector heerst er in de sport een oud dogma. ‘Winnen staat centraal. Het is een ratrace om een plek in een eerstelijnsteam. Iedereen bemoeit zich met selecties. We doen allemaal alsof sporttalent maakbaar is. Als we maar heel hard trainen, dan komt het goed. Bij betaald voetbal zijn ze nog jonger gaan scouten. Als we vragen waarom, zeggen ze: ‘Dat doen ze bij die andere club ook’. We zitten met z’n allen in een vicieuze cirkel en de prestaties worden niet beter.’ De sportpedagoog is duidelijk: ‘We moeten de sport aan de kinderen teruggeven.’

lees ook: Het moordende schema van sportterreur voor kinderen zaterdag 17 november

‘Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat prestaties beter worden als kinderen plezier hebben, dus dát moet je voortdurend voor ogen hebben. Niet alle kinderen zijn Sven Kramers. Die was op zijn elfde al gefocust op de beste zijn. Dat zat dus in hem. Maar de meeste kinderen zijn daar helemaal niet mee bezig. We moeten veel meer kijken naar de verschillen. In de jeugd leggen we de basis voor een leven lang willen bewegen, dus het is echt belangrijk dat we het anders gaan doen.’

Bij turnen hebben ze echt een groot probleemNicolette Schipper Van Veldhoven

De sportpedagoog maakt zich zorgen over de skihelling in de cijfers, zoals ze dat noemt. ‘Vanaf pubers zie je dat sporten dramatisch afneemt. Ik denk dat het te maken heeft met plezier dat niet voorop stond. Als alles bij de jongste jeugd al in het teken staat van presteren en winnen, dan raken we een grote groep straks kwijt. Bij turnen hebben ze echt een groot probleem: daar vallen zoveel pubers uit. De turnbond is bezig met nieuw beleid met meer focus op pedagogiek, maar eigenlijk moet de hele competitie op de schop als ze het anders willen. Turnen is een jurysport waarbij je punten verliest als je fouten maakt. Dat is heel gek voor kinderen. Je moet juist belonen in plaats van straffen. Dat zijn voorbeelden van hoe dingen de sport insluipen en uiteindelijk als norm worden gehanteerd. Het zal tijd kosten om een cultuur te veranderen, maar je moet ergens beginnen.’

Investeren in duurzaamheid

Wie zich daar ook hard voor maakt, is Christiaan Hageraats. Hij probeert met zijn bedrijf Ubuntu Sport plezier en ontwikkeling centraal te stellen in de sport. Ubuntu is Zuid-Afrikaans voor ‘I am because we are’. Hageraats: ‘Dat is namelijk waar het in een teamsport om draait wat mij betreft. Ik kan als coach wel zeggen wat mijn visie is, maar het is veel interessanter als alle teamleden inspraak hebben.’ Hageraats organiseert clinics en opleidingen voor voetbaljeugdtrainers en stelt daarbij het welzijn van het kind voorop.

‘De positieve effecten van sporten verdwijnen als je prestatie voorop stelt. Wil je investeren in duurzaamheid, dus zorgen dat kinderen blijven sporten voor de rest van hun leven, dan moet je plezier voorop stellen. In de huidige trainingsopleidingen van de KNVB is er helemaal geen aandacht voor pedagogiek, terwijl dat juist wel belangrijk is. Bij kinderen moet je je niet alleen maar richten op het motorische en cognitieve, maar juist ook op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Dat betekent dat je ook moet investeren in de kinderen die minder goed kunnen sporten. Het gaat erom dat zij het ook naar hun zin hebben.’

Daar is Schipper van Veldhoven het helemaal mee eens. Zij zou graag zien dat juist in de jongste teams de beste trainers staan. ‘En juist bij de kleinste sporters die niet zo talentvol zijn wil je dat ze zich motorisch goed ontwikkelen. Sowieso zou je tot twaalf jaar niet teveel eenzijdig moeten sporten. Je moet bijvoorbeeld als hockeyclub ook andere sporten tijdens de training aanbieden. Dat is veel beter. En weet je: Als je goed bent en je kan tegen druk dan is het allemaal wel prima. Maar voor een grote groep kinderen is dat niet het geval.’

‘Ouders moeten zich uitspreken’

De lector is ook werkzaam voor het NOC-NSF en probeert daar van binnenuit een cultuurverandering teweeg te brengen. Volgens haar is er al wel een kentering gaande. ‘Het Nationaal Sportakkoord van 2018 is daar een goed voorbeeld van. Daarin staat positiviteit voorop. Maar ik mis wel hoe we dat dan willen bereiken?’ Zelf heeft ze daar wel ideeën over. ‘Er is nu te weinig kennis. Verenigingen draaien voornamelijk op vrijwilligers. Dat zijn vaak goedbedoelende ouders. Maar ook die moeten beter opgeleid worden en pedagogiek meekrijgen als ze trainen of coachen.’

Nog belangrijker is het volgens Schipper van Veldhoven dat ouders, die het niet eens zijn met het beleid van de vereniging waar hun kind sport, zich gaan uitspreken. ‘Die prestatiecultuur kan alleen veranderen als er van binnenuit ook een tegengeluid komt. Dus als je als vindt dat het aantal trainingen te veel is voor jouw kind dat zeg je gewoon nee, en spreek je je daarover uit. Nu houden we met zijn allen deze sportcultuur van op jonge leeftijd al moeten presteren en winnen in stand.’

We moeten kinderen uitleggen wat het verschil is tussen winnen en presterenChristiaan Hageraats

Met Ubuntu Sport probeert Hageraats daar een steentje aan bij te dragen. ‘Ik vind dat we kinderen moeten uitleggen dat er een verschil zit tussen winnen en presteren. Je kan heel goed presteren en toch verliezen. De visie van een sportvereniging zou moeten zijn: ‘Hoe kunnen we de leukste club zijn in plaats van de beste club?’

lees ook: Bezorgde moeder trekt aan de bel: ‘Zes keer per week voetballen is te veel voor kind van elf’ dinsdag 12 februari

Verkenning Research Opnames Uitzending

Sportregime

Verkenning

Deel jouw ervaring 15 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 24 maart 22:40u, NPO2

95 tips

ontvangen

Kinderen / Sportregime

Oproep

We horen graag wat jij vindt van bovenstaand verhaal? Ben je een ouder en maak je je hier ook druk over? Of ben je zelf bestuurder van een club en herken je bovenstaand verhaal, of juist niet? Ook andere tips en ervaringsverhalen zijn welkom. Vul hier het tipformulier in.
Deel jouw ervaring

Saskia Adriaens

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Saskia Adriaens Verslaggever

'Ogen openen en gedachten kantelen’, dat is de grootste drijfveer van Saskia Adriaens. De eerste jaren na haar studie journalistiek heeft zij als freelancer voor multiculturele televisie (MTNL) gewerkt en geschreven voor diverse media zoals kranten, Opzij en Oneworld. Tien jaar geleden alweer is zij begonnen bij de publieke omroep. Als verslaggever heeft ze reportages gemaakt in binnen- en buitenland, voor onder andere de actualiteitenrubriek Netwerk, Altijd Wat, Brandpunt Profiel, Kruispunt en sinds 2015 voor De Monitor. Vooral sociaal-maatschappelijke onderwerpen zoals de multiculturele samenleving, vluchtelingenproblematiek, vrouwenrechten, onderwijs en opvoeding hebben haar interesse. Maar zoals Einstein ook al zei: ‘Ik heb geen speciaal talent, ik ben vooral razend nieuwsgierig!’

Lees verder
@sadriaens

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Nederland wil als sportland bij de top 10 van beste sportlanden in de wereld horen. Dan is het van groot belang om zoveel mogelijk kinderen enthousiast te maken voor sport. Maar hoe zorg je dat he...
Alles over dit onderzoek