'Soms wordt de situatie explosief en kunnen wij niets doen’

vrijdag 17 juni 2016 Leestijd: 4 min.

Winkelend publiek in Eindhoven. Archief Dreamstime /

Stephanie Sint Nicolaas

Redacteur

stephanie.sintnicolaas@kro-ncrv.nl

vrijdag 17 juni 2016 Leestijd: 4 min.

‘Verwarde mensen staan niet op zichzelf. Ze wonen in een buurt, met buren om hen heen, die overlast kunnen hebben of zich onveilig voelen.’ We krijgen een mail van Koj Koning, districtsmanager bij woningcorporatie Woonbedrijf in Eindhoven. Ook medewerkers van woningcorporaties krijgen steeds vaker te maken met verwarde mensen. ‘Er wordt al heel goed samengewerkt met GGZ, gemeente en politie. Maar in een aantal gevallen wil het maar niet lukken om een oplossing te vinden.’ We spreken Koning voor ons dossier Verwarde mensen.

In Eindhoven ziet Koning een toename van ‘verward gedrag’ onder huurders. ‘Ik ben geen psychiater, maar ik geloof niet dat de toename te verklaren valt doordat er steeds meer mensen verward zijn. Ik denk eerder dat het komt doordat mensen voorheen langer binnen de muren van een GGZ-instelling werden gehouden of doordat er steeds meer dementerende ouderen zelfstandig wonen.’

‘Verwarde huurders’

De toename die Koning signaleert, is in lijn met het landelijke beeld. Aedes, de vereniging van woningcorporaties, hield vorig jaar een enquête onder 174 woningcorporaties. Driekwart van de corporaties gaf aan een toename van overlast en incidenten door verwarde huurders te ervaren. In 2015 kregen corporaties in totaal 18.000 meldingen van structurele overlast door verwarde personen, zoals geluidsoverlast of ‘nachtelijke overlast’ door paniekaanvallen of psychoses. Elk jaar veroorzaken verwarde huurders ongeveer 2000 ‘incidenten’.

Daarbij gaat het bijvoorbeeld om geweld tegen buren of corporatiemedewerkers, brandstichting of een andere vorm van schade aan de woning. Koning: ‘Nu wonen deze mensen vaker ‘in de wijk’. En dat vraagt een bepaald ‘absorptievermogen’ van de bewoners in de omgeving van verwarde mensen. Want er wordt steeds vaker een beroep op hen gedaan om een oogje in het zeil te houden, en ook om begrip te hebben voor de situatie. Maar daarbij lopen we tegen een aantal blokkades op.’

‘Privacyspook’

Een aantal woningen van het sociale woningbestand van Woonbedrijf wordt verhuurd aan mensen die uitstromen uit een GGZ-instelling. Koning vertelt: ‘We verhuren zo’n woning dan een jaar aan de instelling, die de woning dan inclusief begeleiding aanbiedt aan een cliënt. Als het na een jaar goed gaat, zetten we zo’n contract om en wordt de cliënt huurder. De monitoring loopt dan nog wel drie jaar door. Een goede manier om mensen met een psychiatrische achtergrond weer een plek te bieden in de samenleving. Maar we lopen daarbij wel meteen tegen het ‘privacyspook’ aan.

Er wordt steeds meer verwacht van ‘de omgeving’ van zo’n huurder, maar vanuit privacywetgeving mogen wij buren helemaal niet vertellen dat er iemand woont met een GGZ-achtergrond. Zelfs tussen betrokken partijen zijn er heel strenge eisen voor het delen van informatie. Ik begrijp dat. Maar het staat ook op gespannen voet met het aanspreken van buren op hun ‘vangnet-functie’. Want hoe moeten die problemen vroegtijdig signaleren als ze niet op de hoogte zijn van wat er speelt, wat ze kunnen verwachten of waar ze op moeten letten? En hoe kunnen we dan het gesprek hebben over de bereidheid van de buren om die functie te vervullen?’

Explosieve situatie

Koning vertelt dat het een misvatting is dat huurders met een psychiatrische achtergrond per definitie problemen veroorzaken. ‘We hebben vele huurders waarvan ik weet dat ze in het verleden psychoses hebben gehad, maar nooit problemen of overlast veroorzaken en ‘modelhuurders’ zijn. Maar verwardheid komt in vele soorten en maten voor. De situaties die voor ons problemen opleveren, zijn bijvoorbeeld de demente mevrouw die haar gas steeds aan laat staan en zo een gevaar vormt voor de hele flat. Of de huurder met een persoonlijkheidsstoornis die zijn buurman zo erg lastig valt dat die echt getraumatiseerd raakt.'

'Wij moeten als corporatie regelmatig huurders verhuizen omdat ze letterlijk kapot gaan aan het verwarde gedrag van een medehuurder. Het wrange is dat we in zulke gevallen er soms naast staan en bijna niks kunnen doen. Als een verwarde huurder bij de crisisdienst terecht komt, kijkt een schouwarts of er reden is om iemand gedwongen te laten opnemen. Daarbij geldt puur de vraag of iemand een acuut gevaar oplevert voor zichzelf of de omgeving. Een schouwarts heeft er geen boodschap aan dat er bij de buurman 25 keer wordt aangebeld ’s nachts en diegene zich daardoor heel onveilig voelt. Dat feit wordt niet meegewogen in de beslissing rondom gedwongen opname. Wij merken dat de instrumenten van alle partijen soms gewoon op zijn. Zéker rond mensen die zich niet behandelbaar opstellen. Dan ontstaat in de buurt een situatie die letterlijk en figuurlijk explosief is.’

En dat komt volgens Koning niet omdat hulpverleners elkaar niet weten te vinden. ‘Integendeel. Heel veel van de dingen die in het ‘plan van aanpak verwarde personen’ worden geadviseerd, dóen wij al. We zitten al jaren met gemeente, GGZ en politie om tafel. Er zijn al een ‘woonoverlastteam’ en een ‘de-escalatie-team’. Vele adviezen waar het Aanjaagteam Verwarde Mensen nu op aanstuurt, hebben wij al in de praktijk gebracht. En toch lukt het in een aantal gevallen gewoon niet om door de situatie heen te breken.’

Passend toewijzen

En dan is er nog een laatste punt dat Koning aanstipt in ons gesprek. In ons dossier Huurdersproblemen meldden we al dat nieuwe regels rondom passend toewijzen ervoor zorgen dat de druk op de goedkope voorraad aan sociale woningen toeneemt. In het kort: mensen met een laag inkomen komen alleen nog in aanmerking voor goedkopere sociale huurwoningen. ‘Daardoor komen de mensen met een GGZ-achtergrond, die vaker een lager inkomen hebben, uitsluitend in de goedkopere woningen terecht. Die zijn vaak weer geconcentreerd in een paar wijken. Meer in potentie verwarde mensen op een kluitje bij elkaar dus. Dat is geen wenselijke situatie, omdat dit effect zal hebben op die bereidwilligheid van de buurt waar we met z’n allen beroep op doen.'

Oproep

Werk jij bij een woningcorporatie en kun je ons hier meer over vertellen? Of heb je een andere tip voor ons dossier Verwarde Mensen? Mail ons: tip insturen.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Verwarde mensen
Verkenning Research Opnames Uitzending

590 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Stephanie Sint Nicolaas Redacteur

Stephanie Sint Nicolaas voltooide na een bachelorstudie geschiedenis een master Journalistiek en Nieuwe Media. Ze werkte voor zowel radio (Radio 1) als voor verschillende journalistieke televisieprogramma's (Knevel en van den Brink, Rondom 10, Debat op 2, Altijd Wat). In haar vrije tijd fotografeert ze graag en net als in haar redactiewerk is het doel om bijzondere verhalen van mensen in beeld te brengen. Voor De Monitor deed ze research, en filmt en monteert ze nu video's voor social media.

Lees verder
@stephsint

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Sinds de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. Ruim 75.000 meldingen kwamen er in 2016 bij de politie binnen, een stijging van 14% ten...
Alles over dit onderzoek