Sociaal-jurist: ‘Na 18 maanden onderduiken, kunnen ze alsnog een status krijgen’

dinsdag 23 augustus 2016 Leestijd: 3 min.

Archiefbeeld van een vluchteling (ANP). /

Saskia Adriaens

Verslaggever

saskia.adriaens@kro-ncrv.nl

dinsdag 23 augustus 2016 Leestijd: 3 min.

Tientallen vluchtelingen, voornamelijk uit Eritrea, zouden in Utrecht onterecht op straat belanden, zo laat sociaal-jurist Hermien Arends van de organisatie Stil ons weten. We spreken af in Utrecht in het kleine kantoortje van de organisatie die illegale vluchtelingen onderdak biedt. Tijdens het gesprek lopen vluchtelingen in en uit voor het medisch en juridisch spreekuur. ‘Alle opvanglocaties, niet alleen in Utrecht, zitten vol. Er belanden zelfs gezinnen op straat. En ik kan je zeggen: dit probleem neemt alleen nog maar toe.’

Na het vorige artikel over de Dienst Terugkeer en Vertrek komen we in contact met Stil, een solidariteitsorganisatie voor uitgeprocedeerde vluchtelingen, mensen in (asiel)procedure en migranten zonder papieren die hulp nodig hebben. Ze helpen ook gezinnen die uitgeprocedeerd op straat zijn gezet, mishandelde vrouwen met kinderen die nergens terecht kunnen of getraumatiseerde vluchtelingen in psychische nood.

Dublin-claim

Arends wil me graag wijzen op het toenemende aantal vluchtelingen dat op straat komt te staan, omdat alle opvanglocaties vol zitten. ‘We kennen allemaal nog wel de beelden van november vorig jaar toen al die vluchtelingen op bootjes bij het Italiaanse eiland Lampedusa aankwamen. Die groep Eritreeërs krijgen nu in Nederland een zogenoemde Dublin-claim, wat betekent dat ze uitgezet moeten worden of terug naar Italië moeten, het land waar ze als eerste zijn aangekomen. Wij voorspelden een half jaar geleden al dat dit een groot probleem zou worden en dat is het nu dus ook. Naar verwachting wordt dit alleen nog maar groter.’

De Dublin-claim komt voort uit de Dublinverordening. Dit is een afspraak tussen Europese landen waarin wordt bepaald welk land verantwoordelijk is voor de behandeling van een verzoek om asiel. In de meeste gevallen is het Schengenland waar de vluchteling als eerste binnenkomt verantwoordelijk. De IND (Immigratie- en naturalisatiedienst) legt dan een Dublin-claim op de vluchteling, wat betekent dat hij of zij voor asiel terug moet naar eerste land van aankomst. Veel Eritreeërs komen vaak eerst in Italië en daarmee kan een asielverzoek in Nederland worden afgewezen.

Bij Stil zeggen ze de stroom vluchtelingen niet meer aan te kunnen. Volgens Arends moeten ze voor het eerst mensen weigeren. ‘Al onze opvanglocaties zitten vol. We moeten nu zelfs vrouwen en meisjes weigeren en die kunnen dan in verkeerde handen vallen.’ De sociaal-jurist vindt het kwalijk dat vluchtelingen uit Eritrea, die in principe grote kans maken op een verblijfsvergunning door een Dublin-claim geen kans maken op een verblijf in Nederland. ‘En ik snap wel dat ze niet terug naar Italië willen, de opvang is daar zo slecht geregeld.’ Uit cijfers van Vluchtelingenwerk blijkt inderdaad dat 97% van alle Eritrese vluchtelingen kans maakt op een status in Nederland.

Onderduiken

Maar wat blijkt: na 18 maanden vervalt een Dublin-claim. Dus als je je aan toezicht onttrekt, kun je daarna opnieuw asiel aanvragen. ‘En dat betekent dat die Eritreeërs dan wél een grote kans maken op een vergunning, dus we willen ze gaan helpen die periode van 18 maanden onder te duiken. Aangezien illegaliteit niet strafbaar is, is hulp aan illegalen ook niet strafbaar. We doen het al jaren en hebben er nog nooit problemen mee gehad.’ In het najaar wil de organisatie een campagne starten om aandacht te vragen voor dit onderwerp en omdat ze opvanglocaties nodig hebben.

En dat onderduiken blijkt in de praktijk ook wel te werken, ziet vreemdelingenadvocaat Pieter Bogaers. Hij heeft onlangs nog enkele vluchtelingen met een Dublin-claim na 18 maanden kunnen helpen alsnog een status te krijgen. ‘Het is een fragiel onderwerp, omdat mensen moeten onderduiken. Misbruik en chantage liggen op de loer, want deze mensen zijn hier illegaal en worden niet beschermd.’ Kinderen houden wel hun recht op onderdak, eten, gezondheidszorg en onderwijs. Bij Stil hebben ze in hun 20-jarig bestaan nog nooit meegemaakt dat een illegaal kind doordat het naar school gaat, ‘betrapt’ wordt op illegaliteit en teruggestuurd wordt.

Advocaat Bogaers is zeer kritisch over de Dublin-claim: ‘Het is een manier om je van mensen te ontdoen, want je kan als land zelf kiezen of je gebruik maakt van de claim. Nu sturen ze mensen terug naar een land, waar ze schandalig worden behandeld.’ Stichting Vluchtelingenwerk vindt ook dat de Dublinverordening in de praktijk niet goed werkt. ‘Ik snap wel dat veel vluchtelingen doorreizen na Italië, Frankrijk of Spanje, want in deze zuidelijke lidstaten is de opvang heel slecht geregeld’, zegt woordvoerder Martijn van der Linden.

Aangescherpt

Vreemdelingenadvocaat Bogaers wil erop wijzen dat de Dublin-claim waarschijnlijk aangescherpt gaan worden. In oktober wordt hierover onderhandeld in Europa. Er schijnt een grote kans te zijn dat de 18-maanden termijn verwijderd wordt.

Binnenkort publiceren we een verhaal over het Kinderpardon. Daarin komt onder andere de Kinderombudsman Margrite Kalverboer aan het woord. Verder zijn ervaringsverhalen en tips die aansluiten bij dit verhaal of wellicht een aanvulling zijn meer dan welkom. Mailen kan naar: tip insturen.

Lees meer over

Algemeen Algemeen
Verkenning Research Opnames Uitzending

1293 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Saskia Adriaens Verslaggever

'Ogen openen en gedachten kantelen’, dat is de grootste drijfveer van Saskia Adriaens. De eerste jaren na haar studie journalistiek heeft zij als freelancer voor multiculturele televisie (MTNL) gewerkt en geschreven voor diverse media zoals kranten, Opzij en Oneworld. Tien jaar geleden alweer is zij begonnen bij de publieke omroep. Als verslaggever heeft ze reportages gemaakt in binnen- en buitenland, voor onder andere de actualiteitenrubriek Netwerk, Altijd Wat, Brandpunt Profiel, Kruispunt en sinds 2015 voor De Monitor. Vooral sociaal-maatschappelijke onderwerpen zoals de multiculturele samenleving, vluchtelingenproblematiek, vrouwenrechten, onderwijs en opvoeding hebben haar interesse. Maar zoals Einstein ook al zei: ‘Ik heb geen speciaal talent, ik ben vooral razend nieuwsgierig!’

Lees verder
@sadriaens

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

We krijgen dagelijks veel tips binnen over uiteenlopende onderwerpen. En lang niet altijd over de onderwerpen die we momenteel onderzoeken. Ook deze tips willen we u niet onthouden. Want wellicht h...
Alles over dit onderzoek