Onderzoek Sociale advocatuur

Sociaal advocaten: ‘We worden geframed door minister Dekker.’

zondag 26 januari 2020 Leestijd: 4 min.

Minister Dekker / ANP-FOTO

Thijs Boelens

Verslaggever

Thijs.boelens@kro-ncrv.nl

zondag 26 januari 2020 Leestijd: 4 min.

Wat houden de plannen van minister Dekker voor Rechtsbescherming  met de sociale advocatuur nou precies in? Hoe, en waarom wil hij reorganiseren? De plannen zorgen in ieder geval voor veel ophef onder sociaal advocaten en dat blijkt ook uit de vele reacties die we binnen krijgen. De Vereniging Sociaal Advocatuur Nederland zet grote vraagtekens bij het beleid van Dekker. We leggen de plannen van Dekker voor je uit in het onderzoek Geen geld, geen advocaat.

Minister Dekker zegt dat het beroep op de sociale advocatuur is toegenomen en dat er te veel rechtszaken worden gevoerd. In een brief aan de Tweede Kamer van 9 november 2018 zegt hij: ‘Het beroep op de gesubsidieerde rechtsbijstand is de afgelopen 17 jaar gestegen met 42 procent.‘

Dekker wil die stijging omlaag brengen door onder andere ‘geschillen in een vroeg stadium laagdrempelig op te lossen.’ Volgens de minister zit er in het huidige systeem een verkeerde prikkel: het loont voor advocaten in de sociale advocatuur om door te procederen, zegt hij in de kamerbrief. Ze worden per procedure betaald, en het vinden van een oplossing wordt niet beloond. Dekker wil dat veranderen en wil het aantal juridische procedures terugbrengen omdat die in zijn ogen vaak niet tot een bevredigende oplossing leiden.  

Statistische truc

Reinier Feiner is voorzitter van de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland, de VSAN, en hij is het stellig oneens met de minister. Feiner bestrijdt dat het aantal zaken is toegenomen en beticht Dekker van een statistische truc: ‘Dekker neemt als uitgangspunt het jaar 2001. Dat is bijna 20 jaar geleden. Toen was het aantal toevoegingen inderdaad lager. Dan krijg je ronkende cijfers. In 2000 werden 293.000 toevoegingen afgegeven, in 2017 416.000. Dan kom je inderdaad op een stijging van 42%. Maar wat hij er niet bij vertelt is dat vanaf 2012 de tendens is dat het aantal zaken juist omlaag gaat. Dat is het eerlijke verhaal. En vergeet niet dat het aantal zaken sinds 2000 absoluut is toegenomen door, jawel, diezelfde overheid. De wet- en regelgeving bij met name uitvoeringsinstanties is zo verschrikkelijk ingewikkeld geworden, en vaak ook van een beroerde kwaliteit, dat er geen andere weg is dan een gang naar de rechter.’

‘Dekker is aan het framen’

Feiner wordt nog feller als we het hebben over gesubsidieerde advocaten die aangespoord zouden worden om eindeloos door te procederen. ‘Dat is een leugen. Wij beginnen geen onzin-procedures. We worden daarop getoetst en keihard afgerekend. Ons tuchtrecht verbiedt kansloos procederen. Dus dat advocaten eindeloos door procederen om maar zoveel mogelijk geld binnen te halen, en dus niet schikken, is onzin. Dekker is aan het framen: advocaten verstoppen het systeem met onzin-procedures.’

lees ook: In Enschede houdt de laatste specialist er mee op zondag 19 januari

Online omgeving Juridisch Loket

De rode draad in de plannen van Dekker is dat burgers hun juridische zaken zoveel mogelijk zelf moeten regelen, er onderling uit moeten kunnen komen en alleen in het uiterste geval een procedure moeten beginnen. Dekker schrijft in zijn brief aan de Kamer dat hij daarvoor het Juridisch Loket wil optuigen tot een laagdrempelige instantie, waar je online en telefonisch advies kunt krijgen. Hij gebruikt het woord triage, een term uit de medische wereld. Dekker vindt dat, net zoals huisartsen bepalen of een verwijzing naar een specialist op zijn plaats is, het Juridisch Loket dat in de toekomst aan de hand van scherpe en duidelijke regels ook moet doen. Nu vindt die beoordeling niet of nauwelijks plaats zegt hij. Dekker wil dat conflicten zo snel mogelijk in het begin worden opgelost. Hij schrijft: ‘De snelheid waarmee rechtszoekenden worden geholpen, is een element dat bepalend is voor de kwaliteit van de hulp.’ Hij verwijst naar de goed ingerichte online-omgeving van banken, verzekeraars en nutsbedrijven. In zijn ogen een voorbeeld voor het toekomstige Juridisch Loket. 

Reinier Feiner zucht. ‘Deze minister denkt dat iedereen de weg wel vindt op het internet. Terwijl dat niet zo is. Het wordt als het doorgaat een anoniem call-center. Zo zie ik het. Gericht op zoveel mogelijk telefoontjes en vragen zo snel mogelijk afhandelen. Maar ik heb mijn twijfels of die snelheid de kwaliteit ten goede komt. Er zijn heel capabele mensen bij het Juridisch Loket, maar of ze de tijd krijgen om goed advies te geven, ik vraag het me af.’

Verzekeraars stappen in

Dekker ziet voor verzekeraars een grote actieve rol in zijn plannen. De minister is bezig om samen met de verzekeraars rechtsbijstandspakketten te ontwikkelen voor iedereen, ongeacht het inkomen. In de toekomst moete iedereen dan terecht kunnenbij het Juridisch Loket. Wat je uiteindelijk betaalt aan eigen bijdrage is afhankelijk van het inkomen. Je hebt een probleem, je belt het Juridisch Loket, daar kijken ze welk pakket bij je past en wat je uiteindelijk moet betalen.

Productie en targets

Reinier Feiner van de VSAN is sceptisch. ‘Ik voorzie grote problemen. Marktwerking in het juridisch domein, je zou zeggen dat iedereen er nu wel van doordrongen is dat marktwerking in de publieke zaak desastreuse gevolgen kan hebben. Wat ik voorspel is dat de grote verzekeraars die enorme bulk aan rechtsbijstandspakketten willen binnen slepen. Die tekenen laag in. Dat kunnen ze doen omdat ze door hun financiële buffers in staat zijn in de eerste jaren verlies te pakken. Om maar een marktpositie of zelfs een monopoliepositie te verkrijgen. Vervolgens is het te verwachten dat ze er alles aan doen om juridische kwesties zo snel mogelijk af te werken. Productie draaien, targets halen. Of dat erg is? Ja. Want wie weet of de snelle oplossing de juiste is? Haal je wel je maximale recht? Verzekeraars werken getrapt. Ze kijken eerst kijken of je het af kan met een MBO- of HBO opgeleide jurist. Pas in het uiterste geval komt een advocaat in beeld.’ 

Heb jij ook problemen om een sociaal advocaat te vinden? Merk je dat advocaten geen gesubsidieerde zaken willen aannemen, Ben je zelf werkzaam als advocaat en maak je je zorgen over de plannen van Dekker? Laat het ons weten.

Lees meer over

Veiligheid en handhaving Geen geld, geen advocaat
Verkenning Research Opnames Uitzending

Geen geld, geen advocaat

Uitzending

De uitzending 'Geen geld, geen advocaat' is te zien op 16 maart op NPO2 om 22.15 uur.

Deel jouw ervaring 14 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 16 maart 2020 om 22:20  NPO2

96 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Thijs Boelens Verslaggever
Thijs Boelens is een journalist met een scherpe neus voor maatschappelijke misstanden. Hij beweegt zich makkelijk in verschillende omstandigheden en situaties. Vertrouwen vindt hij een van de belangrijkste elementen in de onderzoeksjournalistiek. Daar valt of staat alles mee. Maar de botte bijl gaat er in als het moet. Ook dat is soms noodzakelijk. Thijs Boelens studeerde geschiedenis in Groningen en werkte daarna voor diverse omroepen en kranten.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

‘Red de Rechtsbijstand!’ ‘Recht voor iedereen!’ Sociaal advocaten gingen afgelopen tijd in toga de straat op voor behoud van de rechtshulp aan mensen met een kleine beurs. De beroepsgroep staat onder
Alles over dit onderzoek