Gezondheid en zorg / Cosmetische producten

Smeer jij ook iedere ochtend allesreiniger, plastic en aardolie op je lijf? Waarschijnlijk wel!

woensdag 09 januari 2019 Leestijd: 2 min.

Cosmetische producten. / ANP foto

Robbert ter Weijden

Verslaggever

woensdag 09 januari 2019 Leestijd: 2 min.

Voor ons onderzoek naar cosmetische producten bellen we met journalist en publicist Robin van Wechem. Zij is schrijver van Het Antirimpelcomplex. In dit boek verdiept Robin zich in de achterkant van de cosmetica-industrie. Wat zit er precies in de vele cosmetica-artikelen die wij op grote schaal gebruiken? En, wat klopt er van de mooie beloftes waarmee deze producten worden aangeprezen? Naar aanleiding van haar bevindingen maakt Robin zich zorgen over de inhoud van veel artikelen.

‘Vooral de hoeveelheid plastics en andere chemicaliën die in de producten wordt verwerkt is schrikbarend. Ik ben op een beurs geweest van grondstoffen voor de cosmetica-industrie. Daar waren alle chemiereuzen zoals BASF, Bayer, Shell en Merck prominent aanwezig. Dat zegt eigenlijk al genoeg over de belangrijkste bestanddelen in cosmetica.’ 

lees ook: Valse beloftes bij crèmes en shampoos: ‘Er kunnen verboden, giftige stoffen in producten zitten’ vrijdag 14 december

De cosmetische industrie is dus vooral een chemische industrie. Volgens de Nederlandse Cosmetica Vereniging bevat een gemiddeld product tussen de tien en vijftig verschillende bestanddelen. Maar een complex parfum kan wel tot 170 verschillende bestanddelen hebben. 

Vliegtuigbrandstof en aluminium

In veel deodorant zit aluminium verwerkt, volgens Van Wechem bevatten sommigen producten tot wel dertig procent van dit metaal. Daarnaast onderscheidt ze nog synthetische ingrediënten; aardoliederivaten zoals vliegtuigbrandstof die worden herbewerkt tot cosmetica-ingrediënt. En dan heb je nog de weekmakers of zogeheten ftalaten die ook in speelgoed en voedselverpakking kunnen zitten.

‘Ftalaten zitten in synthetische parfum, om de geur te ‘fixeren’. Sommige ftalaten zijn in verband gebracht met hormoonverstoring, maar veel andere varianten zijn nog niet goed onderzocht. In cosmetica zijn sommige ftalaten verboden. Dat betekent alleen niet dat de varianten die nog wel mogen worden gebruikt, automatisch veilig zijn.’ 

Water en zeep

De meeste producten bevatten overigens een grondstof die op het eerste oog onschuldig lijkt: water.

Van Wechem: ‘Maar om te zorgen dat schimmels en bacteriën daar geen vat op krijgen, worden er conserveringsmiddelen aan toegevoegd. En dat zijn agressieve stoffen. Andere stoffen kennen we uit allesreiniger zoals sodiumlaurylsulfaat (SLS) en sodiumlaurethsulfaat (SLES). Vooral de eerste zitten in allesreiniger maar ook, in lagere concentraties, in douchegel en shampoo.’

Schoner of viezer?

In onze behoefte om schoner, gladder en mooier te worden smeren we dus allerlei chemische middelen op ons lichaam. Maken we onszelf ziek met al deze middelen? Volgens Van Wechem ligt dat vooral aan de hoeveelheid die we gebruiken. En daar zit een addertje onder het gras. Per product zijn de percentages van de afzonderlijke bestanddelen misschien wel toelaatbaar, maar wat het effect is van al die middelen tezamen is onduidelijk.

‘Consumenten gebruiken soms wel tien verschillende producten per dag van zeep en shampoo tot tandpasta, deodorant en make-up. Er wordt wel rekening gehouden met de mogelijke effecten van deze optelsom op basis van schattingen. Maar we weten nog nagenoeg niks over de manier waarop de verschillende stoffen in het product (elk cosmeticaproduct is een mengsel van allerlei verschillende stoffen) op elkaar reageren en wat de blootstelling aan die mengsels met huid en gezondheid doet.’ 

Wij van WC-eend

Hoe zit het dan met de controle op al deze producten? Het toelatingsbeleid voor cosmetica-ingrediënten is in Europa strenger dan in Amerika, waar de regulering vooral aan de markt wordt overgelaten. Europa heeft een expertpanel dat cosmetica-ingrediënten beoordeelt voordat ze op de markt mogen komen. Dit Wetenschappelijk Comité van Consumentenproducten, het SCCS, zorgt ook later weer voor een herbeoordeling van de producten.

‘Probleem daarbij is dat dit comité afhankelijk is van de onderzoeken en dossiers die door de industrie zelf worden aangeleverd,’ zegt Van Wechem. ‘Het expertpanel doet zelf geen onderzoek naar ingrediënten en de concentratie waarin ze worden gebruikt in een product. Wat betreft de handhaving is in ons land de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit verantwoordelijk, maar daarvan is algemeen bekend dat die veel te weinig capaciteit heeft, dus beperkt die zich ook op dit dossier tot een sporadische steekproef.’

Dit artikel is geschreven door:

Robbert ter Weijden Verslaggever
Verslaggever Robbert ter Weijden (1964) rondde in 1990 zijn studie Communicatiewetenschap aan de UvA af. Zes jaar later trad hij in dienst bij de NCRV, een voorloper van KRO-NCRV. Hij was na actualiteitenrubriek Netwerk betrokken bij het opzetten van Altijd Wat en De Monitor, en stond mede aan de wieg van het online platform Brandpunt+. Is geïnteresseerd in welke gevolgen onze complexe samenleving heeft voor gewone mensen.
Lees verder
@rptw

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Persoonlijke verzorging vinden we belangrijk. En als het even kan, willen we er graag mooier, slanker en jonger uitzien dan we zijn. Daar spelen fabrikanten van cosmetische producten handig op in. ...
Alles over dit onderzoek