Slapeloze nachten door trillingen van cacaofabriek

donderdag 16 augustus 2018 Leestijd: 3 min.

Het gigantische complex van cacaofabriek Gerkens-Cargill. /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

Anne de Blok

Verslaggever

anne.deblok@kro-ncrv.nl

donderdag 16 augustus 2018 Leestijd: 3 min.

Wie met de auto bij Zaanstad de A8 af draait, slingert door een rommelige lappendeken aan woonwijken en industriegebieden. Hier wordt de cacaoboter gesmolten, de rijst verpakt en de noten gebrand, die even verderop per zeecontainer worden aangevoerd. Maar wie de Zandweg in het naburige Wormer inrijdt, treft een wel heel opvallend beeld. Direct achter een kluitje woningen staat een gigantisch complex van Gerkens-Cargill. De cacaofabriek die de bewoners al 6 jaar uit hun slaap houdt.

IMG_7897 (1).JPG

We zijn hier na een tip van een jurist die Cees van der Bijl bijstaat in zijn strijd om schadevergoeding. ‘We hadden hier vroeger nog paarden,’ wijst Van der Bijl op de lege stal in zijn achtertuin. ‘Maar die zijn één voor één ziek geworden en volgens mij zijn het geluid en de trillingen van invloed geweest.’ Die trillingen zijn volgens Van der Bijl afkomstig van het gebouw pal achter zijn stal. ‘We schrikken soms midden in de nacht wakker. De ramen trillen dan, je bed trilt. En daarna moet je proberen weer de slaap te vatten.’

In één van de voortuinen zien we de bordjes van een protestactie die bewoners enkele jaren geleden voerden. Zes huizen die tegen het fabriekscomplex aan liggen, werden tot ‘onleefbaar gebied’ verklaard in een poging Gerkens-Cargill en de gemeente Wormer tot een oplossing te bewegen. ‘Het is niet uit te leggen wat het met je doet als je zó lang, zó slecht slaapt,’ verzucht buurvrouw Anja Giling wanneer we haar aanspreken. ‘De meerderheid kampt inmiddels met gezondheidsproblemen. Mensen functioneren niet meer op hun werk, we hebben schade aan onze woningen, we zijn echt door een hel gegaan de afgelopen jaren.’

Terwijl de verstandhouding tussen Gerkens en de bewoners van oudsher altijd goed is geweest. Voor de overname door het Amerikaanse Cargill was het een familiebedrijf, met warme banden in het stadje. Ging per ongeluk eens een lading cacaoboter over straat, dan ruimden bewoners en personeel gezamenlijk de boel op. ‘En als een wolk cacaopoeder werd uitgestoten, stonden medewerkers de volgende dag je auto te wassen of je ramen te zemen.’

Tegen uitbreidingen of verbouwingen maakten bewoners daarom zelden bezwaar. Zo ook in 2007, wanneer een nieuwe bouwvergunning wordt aangevraagd. Tijdens een bewonersavond wordt verteld dat er qua overlast niets zal veranderen. ‘We hebben geen bezwaar gemaakt, maar er is ons iets anders verteld dan er feitelijk is gebouwd,’ aldus Van der Bijl. ‘Het complex is veel groter en hoger geworden dan we dachten, maar in het pand is ook geschoven met de productie. Voorheen woonden we naast de verpakkingsafdeling, nu is dat de opslag. Grote silo’s die de cacao schudden. Dat maakt herrie en trilt door in de grond. Zie je huis maar eens te verkopen in deze situatie.’

'Er is ons iets anders verteld dan er feitelijk is gebouwd'

Planschade

De bewoners vinden daarom dat de gemeente Wormerland en de cacaofabriek hen fatsoenlijk moeten compenseren, via een zogenoemde planschadeprocedure. Daalt een woning in waarde door een wijziging in het bestemmingsplan, dan kan een bewoner daarvoor schadevergoeding aanvragen. De gemeente en Cargill sloten bij de bouw ook een planschadeovereenkomst: schade als gevolg van de uitbreiding zou voor rekening van Cargill komen. Maar wat blijkt, het college wil daar geen beroep op doen. Volgens de wethouder is het bestemmingsplan van het industrieterrein namelijk niet gewijzigd, maar gebruik gemaakt van een bepaling in het bestaande bestemmingsplan: een vrijstelling die uitbouw mogelijk maakt. Bewoners hadden volgens het college dus kunnen voorzien dat de fabriek zou groeien tot min of meer de omvang die het nu heeft.

Maar de bewoners zijn het daar niet mee eens, en stappen naar de rechter. Buurvrouw Anja Giling: ‘We zijn van hoorzitting naar beroepsprocedure, van rechter naar rechter gegaan, tot aan de Raad van State aan toe. Ook die heeft ons ook gelijk gegeven: we hebben wel degelijk recht op planschade. Het is nu de vraag wat de gemeente gaat doen. Wij hebben op eigen initiatief Cargill bereid gevonden de helft te betalen. Maar die wil dat alleen als de gemeente de andere helft bijlegt.’

‘Productie in strijd met bestemmingsplan’

‘De gemeente had dus eigenlijk het bestemmingsplan moeten wijzigen,' reageert jurist Bibi Krot die Van der Bijl bijstaat in alle procedures. 'Maar daarmee hadden ze naar de provincie gemoeten, met het risico dat die een streep door de uitbreiding had gehaald. Want als je een fabriek van deze omvang en met zulke activiteiten wil ontwikkelen, dan  moeten de woningen op minimaal 500 meter afstand liggen en dat is nu zeker niet het geval.’ 

Via een nieuwe rechtszaak wil Van der Bijl daarom de gemeente dwingen maatregelen te nemen, in het ergste geval door de productie van de fabriek stil te leggen. Buurvrouw Giling ziet dat alleen niet zitten: ‘We willen alleen maar weg. Mijn man heeft hartproblemen en we zijn allebei doodop. We hebben een panklare oplossing aangeboden, maar het ziet ernaar uit dat ze van niets willen weten.'

Oproep

Ervaar je ook (geur)overlast van een nabijgelegen industrieterrein of fabriek? Of weet jij meer over welke rechten je hebt als omwonende als de activiteiten van de naastgelegen fabriek ineens uitbreiden of veranderen? We horen graag je verhaal! 

*Dit verhaal is al eerder een keer door ons gepubliceerd, in januari 2017. We brengen 'm opnieuw onder de aandacht omdat we op zoek zijn naar meer verhalen over overlast door industrieterreinen dichtbij woonwijken.  Dus heb jij een tip voor ons? We horen het graag!

 

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Lokaal bestuur
Verkenning Research Opnames Uitzending

532 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Gemeentes en provincies hebben veel invloed op onze leefomgeving, maar de controle daarop staat onder druk en dat leidt mogelijk tot meer misstanden. Wij willen hier meer over te weten komen.
Alles over dit onderzoek