Schooldirecteur krimpgemeente: ‘Leerlingen in Nederland krijgen ongelijke kansen’

dinsdag 21 mei 2019 Leestijd: 3 min.

Leerlingen op het Ubbo Emmius in Stadskanaal / De Monitor

Judith Meulendijks

Redacteur

judith.meulendijks@kro-ncrv.nl

dinsdag 21 mei 2019 Leestijd: 3 min.

‘Wij gaan in een periode van 6 jaar van ongeveer van 3200 naar 2600 leerlingen. Dat is gigantisch ja.’ Gerard van Vliet is bestuurder van Ubbo Emmius, een scholengemeenschap in het Groningse Stadskanaal. Stadskanaal is een krimpgemeente: het aantal inwoners loopt terug. En dat merken ze op school. Van Vliet: ‘Je ziet het vooral aan de instroom van nieuwe leerlingen. Op een gegeven moment vertrekken er 400 leerlingen en komen er maar 200 bij. Dan gaat het heel hard.’

Niet alleen in krimpgebieden lopen leerlingenaantallen terug. Waar eerder de basisscholen al te maken kregen met minder leerlingen, is nu het voortgezet onderwijs aan de beurt. Het is een landelijk probleem, zo waarschuwt de VO-raad. ‘Het hele voortgezet onderwijs zal gemiddeld met 12% dalen, maar in sommige gebieden is dit meer dan 30%. Omdat de financiering van het voortgezet onderwijs afhankelijk is van het aantal leerlingen, kan leerlingendaling negatieve gevolgen hebben voor de breedte van het onderwijsaanbod, de kwaliteit van het onderwijs en de betaalbaarheid. Dit kan ook leiden tot onacceptabele reistijden voor leerlingen.’

lees ook: ‘We moeten fuseren met andere scholen om niet om te vallen’ maandag 20 mei

Dit speelt zeker ook in Groningen. Al 6 jaar geleden zagen verschillende scholen voor voortgezet onderwijs en mbo in deze provincie de krimp aankomen en toen is een radicaal besluit genomen: laten we met elkaar samenwerken in plaats van concurreren. Van Vliet: ‘Het is best revolutionair wat er hier gebeurt. Ik ben zelf mede-initiatiefnemer van het Bestuurlijk platform vo-mbo Groningen, waarin de 22 schoolbesturen verenigd zijn. Het idee is: we moeten van krimp geen kramp maken, dan maken we elkaar gewoon kapot. Ik moet zeggen: het is wel echt bijzonder dat het hier gelukt is om in verschillende gemeenten tot intensieve samenwerking of zelfs overdracht te komen.'

Stapeling van effecten

Maar met deze ‘revolutionaire samenwerking’ is het probleem niet opgelost. Dat komt omdat krimp niet het enige probleem, zo schetst Van Vliet. Het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft namelijk een nieuw, vereenvoudigd bekostigingsmodel voor het Voortgezet Onderwijs ontwikkeld. De VO-raad en schoolbesturen in krimpregio’s maken zich zorgen daarover: ‘De nieuwe bekostiging heeft grote effecten op de instandhouding, de spreiding en de breedte van het voortgezet onderwijsaanbod in krimpregio’s.’ Zo staat in een brief van de provincies Drenthe, Gelderland, Groningen, Limburg, Zeeland en Fryslân aan de Vaste Kamercommissie van OCW in september 2018.

Een deel van de scholen krijgt - als de plannen doorgaan- bijvoorbeeld minder geld voor leerlingen die extra hulp nodig hebben; die zijn er juist relatief veel in krimpgebieden. En er gaat een streep door een toeslag voor scholengemeenschappen met een breed opleidingsaanbod. Ook juist in krimpgebieden zijn veel van dit soort grote scholen.  

Van Vliet spreekt van een stapeling van effecten voor zijn school. ‘De problemen ontstaan voor ons onder meer door een verminderde bekostiging voor onderwijsondersteuning. In ons gebied is er sprake van een beduidend hoger percentage van leerlingen die daar aanspraak op maken. Als de plannen doorgaan is de problematiek bijna niet meer te hanteren en zal er mogelijk sprake zijn van het stoppen met profielen. Dát maakt het oneerlijk en dat leerlingen in Nederland ongelijke kansen krijgen.’

Commissie Dijkgraaf en minister Slob

De commissie Dijkgraaf heeft in opdracht van minister Slob (OCW) de impact van de leerlingendaling in kaart heeft gebracht. Hij adviseert een maatwerkaanpak waar extra financiële ondersteuning voor scholen in krimpgebieden onderdeel van uit kan maken.

We hebben minister Slob om een reactie gevraagd. Zijn woordvoerder laat weten: ‘Leerlingendaling is een urgent probleem, met grote financiële gevolgen voor het voortgezet onderwijs. Daarom is de minister, mede naar aanleiding van het advies van de commissie Dijkgraaf, bezig om ook financiële maatregelen uit te werken om scholen te helpen dit op te kunnen vangen. Want scholen zijn van belang voor de leefbaarheid, zeker in dunbevolkte regio’s.’

‘Daarnaast zijn er plannen om de bekostiging te vereenvoudigen. In de voorlopige herverdeeleffecten zien we dat er scholen zijn die minder krijgen door de vereenvoudigde bekostiging, maar er zijn ook scholen die juist meer krijgen.’

‘Als een school minder krijgt begrijpen we dat het tijd kost deze verandering op te vangen. Daarom is er een overgangsregeling van vier jaar. Als het verschil tussen de oude en de nieuwe bekostiging groter is dan 3%, krijgen ze gedurende vijf jaar nog eens extra financiële compensatie. Hiermee helpen we scholen zich goed op de nieuwe hoogte van de bekostiging voor te bereiden.’

Wil je op de hoogte blijven van dit onderzoek? Schrijf je dan hier in voor de nieuwsbrief, dan krijg je iedere 2 weken een update.  

Lees meer over

Wonen en leefomgeving Krimpgebieden
Verkenning Research Opnames Uitzending

Krimpgebieden

Uitzending

De krimpgebieden aan de randen van Nederland dreigen onleefbaar te worden. De vergrijzing zet in rap tempo door, jongeren trekken weg, scholen lopen gevaar te moeten sluiten en de gezondheidszorg heeft de grootste moeite op peil te blijven. Hoe houden we het leefbaar op het platteland? En hoe groot is de kloof tussen Randstad en platteland? Zondag 2 juni, 22:40 uur, NPO2.

Deel jouw ervaring 16 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 02 juni 2019 om 22:40  NPO2

49 tips

ontvangen

Wonen en leefomgeving / Krimpgebieden

Help ons mee met het onderzoek!

Heb jij ook te maken met de positieve of negatieve gevolgen van krimp? Laat het ons weten en vul het tipformulier in.
Deel jouw ervaring

Anna Gimbrère

Presentator

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Judith Meulendijks Redacteur

Judith Meulendijks bijt zich graag vast in onderwerpen. Zij maakt graag helder vertelde verhalen over falende overheidsprocessen, en dan vooral over de mensen die daarvan het slachtoffer zijn. Ze heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en probeert met haar werk als journalist bij De Monitor de samenleving een beetje beter te maken. Tipgevers, zeker ook van buiten de Randstad, kunnen bij haar terecht voor een luisterend oor. Zij worden echter niet op hun blauwe ogen geloofd; boven alles moet een verhaal kloppen. Judith’s interesse is breed, maar ligt in hoge mate bij justitie, zorg, digitalisering en (medische) privacy.

Lees verder
@judith_monitor

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De krimpgebieden aan de randen van Nederland hebben het moeilijk. De vergrijzing zet in rap tempo door, scholen lopen gevaar te moeten sluiten en de gezondheidszorg heeft moeite om op peil te blijven.
Alles over dit onderzoek