Achtergrond Recidivisten zijn grootste kostenpost

Schade criminaliteit kost iedere Nederlander ruim 1000 euro per jaar

vrijdag 01 maart 2019 Leestijd: 2 min.

Ravage na een plofkraak / Foto: GinoPress B.V. / ANP

Sietze van Loosdregt

Samensteller

sietze.vanloosdregt@kro-ncrv.nl

vrijdag 01 maart 2019 Leestijd: 2 min.

Als morgen alle criminelen besluiten op het rechte pad te blijven, worden we haast slapend rijk. Criminaliteit kost de samenleving jaarlijks minimaal 20,4 miljard euro. Omgerekend is dat 1180 euro per Nederlander. En daar zijn vooral recidivisten verantwoordelijk voor. Het loont dus de moeite om criminelen in het gareel te houden. We zetten de cijfers op een rij.

In ons onderzoek Tweede kans voor gedetineerden stuitten we op het rapport Criminaliteit in beeld van onder meer het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie (WODC) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hierin zijn de kosten van criminaliteit op een rij gezet. Vooral gewelds- en seksuele misdrijven (6,2 miljard), vermogensmisdrijven (8 miljard) en vernielingen (3 miljard) kosten de samenleving veel geld. Denk aan het herstel van schade, medische kosten, verzekeringskosten, etcetera. De totale schade van 20,4 miljard is overigens een minimum, zo lezen we: ‘Dit bedrag is een ondergrens, aangezien veel schadeposten niet goed ingeschat kunnen worden.’

1180 euro

Zo groot is de schade door criminaliteit per Nederlander per jaar.

Een groot deel van dit bedrag hebben we te danken aan criminelen die al eerder in de fout zijn gegaan. Zo’n 47 procent van de ex-gedetineerdenwordt binnen 2 jaar opnieuw veroordeeld. Daarmee wordt het merendeel van de misdaden (70 procent) door recidivisten begaan. 

70 procent

Dit aandeel van alle misdaden wordt gepleegd door criminelen die al eerder veroordeeld zijn.

‘Geef ex-gedetineerden direct een uitkering’

Eerder deze week schreven we een artikel over een oproep van de Tweede Kamer aan gemeenten om gedetineerden zo snel mogelijk na vrijlating een uitkering te geven. De wachttijd die veel gemeenten hanteren voor de aanvraag van een bijstandsuitkering zou voor deze groep niet gehanteerd moeten worden. Het leverde de nodige kritische reacties op. ‘Schurkenparadijs Nederland!!!,’ fulmineert ene André op Facebook. ‘Misdaad loont dus,' schrijft Jannie. ‘Burgers die zich aan de wet houden wachten maar, de criminelen gaan voor,' aldus Huib.

lees ook: Kamer: ‘Geef ex-gedetineerde direct een uitkering’ dinsdag 26 februari

De reacties zijn ergens begrijpelijk. Mensen hebben niet voor niets celstraf opgelegd gekregen. Ze zijn in de fout gegaan, hebben de samenleving schade berokkend, en moeten daarvoor boeten. Vergelding is dan ook één van de doelen van ons strafsysteem. Maar wie de kosten en baten naast elkaar legt, komt al snel tot de conclusie dat het zin heeft om te investeren in een ‘zachte landing’ in de maatschappij van gevangenen die vrijkomen. We kunnen de recidive daarmee terugdringen. 

Een uitkering, maar meer nog betaald werk, blijkt effectief om recidive te voorkomen. Probleem is alleen dat veel gedetineerden (zo’n 30 procent) die voor hun straf nog werk hadden, hun baan na afloop juist kwijt zijn. En daarmee wordt de kans dat zij opnieuw in de fout gaan een stuk groter.

lees ook: Gevangenisstraf vergroot vaak kans op recidive vrijdag 01 februari

30 procent

Dit aandeel van de gedetineerden die met een baan de cel ingaan, komen er werkloos weer uit.

Niet voor niets wordt al voor vrijlating gestart aan de voorbereiding op de terugkeer in de samenleving. Werk is een speerpunt.  Toch blijkt dat nog geen 3 procent van de gevangenen die met een uitkering de gevangenis ingaat, tijdens detentie naar werk of opleiding is geleid.

Wat levert het op?

Vraag die resteert: wat levert het op om in de nazorg van ex-gedetineerden te investeren? Wat kost bijvoorbeeld de begeleiding naar werk van een ex-gedetineerde en hoeveel kosten bespaart dat aan bijvoorbeeld uitkeringen en niet begane criminele activiteiten? Vorig jaar liet de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland dit uitrekenen voor de groep gedetineerden met een lichte verstandelijke beperking (zo’n 40 procent van de gedetineerden). Volgens de onderzoekers levert iedere euro die geïnvesteerd wordt in de nazorg van deze groep 3,20 euro op aan bespaarde maatschappelijke kosten. Hoewel onderzoekers van het WODC een poging gewaagd hebben, is het nog niet gelukt een bedrag vast te stellen voor de overige groep gedetineerden.

 

Lees meer over

Werk en inkomen Tweede kans voor gedetineerden
Verkenning Research Opnames Uitzending

Tweede kans voor gedetineerden

Opnames

Deel jouw ervaring 19 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 10 maart 22:40u, NPO2

56 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Samensteller

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Ieder jaar worden er in Nederland zo'n 35.000 gedetineerden vrijgelaten. Eenmaal buiten de poort is het vaak lastig om aan een baan of een woning te komen. Het risico op recidive wordt hierdoor ver...
Alles over dit onderzoek