Ruim 40 procent van Spoedeisende Hulp-medewerkers emotioneel uitgeput

vrijdag 23 november 2018 Leestijd: 3 min.

Ruim 40 procent van Spoedeisende Hulp-medewerkers emotioneel uitgeput / Jasminko Ibrakovic | Dreamstime.com

Yvonne Verkaik

Redacteur

yvonne.verkaik@kro-ncrv.nl

vrijdag 23 november 2018 Leestijd: 3 min.

De hectiek van de Spoedeisende Hulp (SEH), agressieve patiënten en de huidige personeelstekorten zorgen ervoor dat de psychosociale arbeidsbelasting bij SEH-medewerkers hoog is. Voor het onderzoek Crisis in het ziekenhuis spreken we verschillende verpleegkundigen in de acute zorg die zien dat collega’s het vak verlaten door toenemende werkdruk of zich ziek melden door overbelasting.

De Universiteit Leiden en IZZ, ledencollectief van mensen in de zorg, deden vorig jaar een onderzoek onder 19 ziekenhuizen naar de werkomstandigheden op de Spoedeisende Hulp. Hun rapport bevestigt het beeld dat onze tipgevers schetsen. Ruim een derde van de ondervraagde medewerkers van de SEH geeft in het onderzoek aan een andere baan te willen zoeken. Daarnaast voelt ruim 40 procent zich emotioneel uitgeput en heeft één op de zeven PTSS-achtige klachten. 

Eén op de zeven medewerkers van de Spoedeisende Hulp heeft PTSS-achtige klachtenOnderzoek Universiteit Leiden/IZZ

‘Zorgelijke uitkomst’

Volgens onderzoeker Margot van der Doef (Universiteit Leiden) een ‘zorgelijke’ uitkomst. ‘Als er op dit niveau burn-out klachten zijn en er sprake is van chronische overbelasting, dan is er echt iets aan de hand. Dan is het niet meer de gevoeligheid van een enkeling.’ Het onderzoek is een initiatief van SEH-afdelingsmanager Frank Jaspers van het Amphia Ziekenhuis in Breda, vertelt Van der Doef. ‘Hij merkte dat zijn personeel last had van overbelasting en wilde graag een wetenschappelijk onderzoek om zo een landelijk beeld te krijgen.’ 

lees ook: ‘We zien dit al jaren, maar nu loopt het echt de spuigaten uit’ dinsdag 20 november

‘Kracht is ook hun valkuil’

SEH-verpleegkundige Niels Jacobs liet eerder al weten dat medewerkers op de Spoedeisende Hulp hoog scoren op burn-out. Van der Doef benadrukt dat de medewerkers op een Spoedeisende Hulp ook heel erg hoog scoren op bevlogenheid. ‘Ze zijn erg toegewijd aan de patiënten. Bovendien heerst er een sociale en collegiale sfeer. Ze hebben veel voor elkaar over. Maar die kracht is ook meteen hun valkuil.’ Een beeld dat ook Marc Spoek, projectmanager bij IZZ, graag wil benadrukken. ‘Ze gaan net zo lang door totdat ze erbij neervallen. En dan vallen ze voor langere tijd uit.’

‘Dweilen met de kraan open’

De oplopende personeelstekorten zorgen daarnaast ook voor toenemende druk op de gespecialiseerd verpleegkundigen. In een recent rapport van het Capaciteitsorgaan (adviesorgaan van de zorgsector en overheid) lezen we dat de vacaturegraad in twee jaar tijd is verdubbeld. De komende jaren moet er dan ook – zo concludeert dit rapport – fors meer worden opgeleid om in de toekomst aan de zorgvraag te voldoen.

lees ook: Tekort aan gespecialiseerd verpleegkundigen nog groter dan verwacht donderdag 15 november

Toch is alleen opleiden niet de oplossing, denkt Marc Spoek (IZZ). ‘Natuurlijk is het goed dat er gekeken wordt naar het opleiden van nieuwe mensen, maar dat is niet het enige wat van belang is. Als de mensen die je al hebt uitstromen dan is het dweilen met de kraan open,’ zo stelt hij vast.

Geen herstelmomenten

Daarom is volgens Spoek een goed werkklimaat op de Spoedeisende Hulp ook een belangrijk middel om aan de toekomstige zorgvraag te voldoen. ‘Dat is heel bepalend voor het welzijn en dus de uitstroom en uitval van het personeel. Ziekenhuizen moeten kijken naar de zaken waar ze invloed op hebben en zo ervoor zorgen dat ze de mensen in huis houden die nu al voor ze werken.’ Ook Diederik Gommers, hoogleraar Intensive Care geneeskunde en afdelingshoofd van de Intensive Care van het Erasmus MC in Rotterdam, wees er eerder in ons onderzoek al op dat het belangrijk is goed voor je personeel te zorgen in deze periode van personeelsschaarste:

lees ook: Hoogleraar Intensive Care geneeskunde: ‘Het is nog wel veilige zorg, maar verpleegkundigen lopen op hun tenen’ maandag 19 november

‘Er zijn grote verschillen tussen SEH’s,’ vertelt Spoek. Op afdelingen waar ze weinig aandacht besteden aan herstelmomenten zijn de risico’s op uitval bijvoorbeeld groter. ‘Als je tijdens je dienst nooit kan pauzeren of kan reflecteren op een heftige gebeurtenis dan gaat dat op den duur problemen opleveren. En als er dan ook nog een tekort aan personeel is, dan neemt de emotionele druk alleen maar toe.’

Hij vervolgt: ‘Doel van dit project is ook dat ziekenhuizen van elkaar kunnen leren en kennis kunnen uitwisselen.’ Je kan dan bijvoorbeeld denken aan het inrichten van herstelmomenten, het inzetten van psychiatrisch verpleegkundigen en een gezamenlijk moment om de dag te starten. Ook worden er regelmatig tussenmetingen gedaan om te kijken welke vooruitgang er geboekt is bij de deelnemende ziekenhuizen.

Gebrek aan waardering en erkenning

Voor verschillende SEH-afdelingen is het rapport een handvat geweest om bij het bestuur van het ziekenhuis iets in beweging te brengen, zo vertelt onderzoeker Van der Doef. Ze heeft nog een ander advies voor die bestuurders: ‘Het hoge verloop heeft ook te maken met een gebrek aan erkenning en waardering. Bestuurders zouden zich best eens wat vaker mogen uitspreken daarover. Dat ze weten dat hun medewerkers op hun tenen lopen, dat ze gewaardeerd worden voor hun inzet. Het zou mooi zijn als de bestuurders van ziekenhuizen de SEH-afdelingen zouden ondersteunen om de psychosociale arbeidsbelasting te reduceren. SEH-afdelingen kunnen dit namelijk niet alleen oplossen.’

Wil jij op de hoogte blijven van dit onderzoek? Meld je dan hier aan voor de nieuwsbrief.

Uitzending De Monitor

Ziekenhuizen kampen met een tekort aan verpleegkundigen. Met alle gevolgen van dien: operaties worden uitgesteld en de werkdruk neemt toe. Hoe zijn deze tekorten ontstaan? Is opleiden de oplossing? Kijk dinsdagavond 27 november, 21:25 uur op NPO2.

Lees meer over

Gezondheid en zorg Crisis in het ziekenhuis
Verkenning Research Opnames Uitzending

Crisis in het ziekenhuis

Uitzending

Ziekenhuizen werken met computersystemen die slecht met elkaar praten. Als jij in ziekenhuis A vaak komt en ze weten daar alles van je, maar je wordt in ziekenhuis B met spoed opgenomen, kan de arts daar vaak niet zien wat er allemaal al van jou bekend is. Waarom is dat erg? En hoe kan het dat in 2019 dit nog niet goed werkt? Wij zoeken het uit.

Deel jouw ervaring 53 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op zondag 08 september 2019 om 22:40  NPO2

262 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Yvonne Verkaik Redacteur

Yvonne Verkaik studeerde politieke geschiedenis en cultuureducatie aan de Universiteit van Utrecht. Na haar studie werkte ze voor verschillende consumentenprogramma’s, actualiteitenrubrieken en talkshows. Op de redactie van de Monitor staat ze bekend als een researcher met oog voor detail en een voorliefde voor het menselijke verhaal. Ook begeleidt ze de stages van de nieuwe journalistieke talenten. Als journalist wil ze graag begrijpen hoe de samenleving werkt en hoopt ze verandering teweeg te brengen daar waar mensen in de knel komen.

Lees verder
@verkaiky

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Na twee uitzendingen over de personeelstekorten gaan we nu de problemen bij de uitwisseling van patiëntengegevens onderzoeken.
Alles over dit onderzoek