Q&A: Hoe kunnen we de gastouderopvang beter regelen?

donderdag 21 september 2017 Leestijd: 5 min.

Een gastouder op stap met kinderen (ANP) /

Karen Geurtsen

Redacteur

karen.geurtsen@kro-ncrv.nl

donderdag 21 september 2017 Leestijd: 5 min.

Vrijwel iedereen die we voor ons dossier gastouderopvang spreken, vindt het een geweldige vorm van opvang. Maar ze zijn het er ook over eens dat het systeem eromheen beter kan. Hoe? Daarover zijn de meningen verdeeld. We leggen 4 belangenorganisaties in de branche 4 vragen voor.

Q: De wettelijke eisen aan het opleidingsniveau van gastouders (mbo2) zijn lager dan die aan pedagogisch medewerkers op een kinderdagverblijf (mbo3). Moet het opleidingsniveau van gastouders omhoog?

Stichting Nysa: 'Een gastouder zou het mbo3-niveau van een pedagogisch medewerker moeten hebben, en eigenlijk nog hoger. Daarnaast zou een verplichting tot permanente educatie goed zijn.'

BOinK: 'De kwaliteitseisen moeten omhoog. Dat bereik je vooral door op het gebied van pedagogische kwaliteit hogere eisen te stellen.'

Platform Gastouderopvang: 'Het verschil tussen mbo2 en mbo3 is niet heel groot dus die eis hoeft niet omhoog. Vaak hebben aanbieders de mbo2-opleiding zelfs specifiek toegespitst op gastouderopvang, dus is het een geschikte opleiding. Wij zijn meer voor het jaarlijks bijscholen van gastouders.'

Kennisnetwerk Gastouderopvang: 'Wij zijn niet voor het verplicht opschroeven naar niveau 3. Het is belangrijk(er) dat gastouders hun kennis blijven ontwikkelen passend bij hun interesse en doelgroep en op essentiële onderdelen, zoals interactievaardigheden. Dat heeft direct invloed op de kwaliteit voor kinderen.'

 

Q: Als een gastouderbureau een gastouder niet meer wil bemiddelen, kan de gastouder zich aanmelden bij een ander bureau dat minder streng is. Niemand kent dan het verleden van de gastouder. Zou er een zwarte lijst moeten zijn?

Stichting Nysa: 'Een waterdicht systeem ontwikkelen is bijna onmogelijk, een register zou een stap zijn. Soms hebben een gastouder en een bureau een meningsverschil, dat zegt niets over de kwaliteiten van de gastouder. Daar zit veel nuance. Blijkt een gastouder niet goed te functioneren, dan is het voor de veiligheid van onze kinderen uitermate belangrijk dat dit ergens kan worden gemeld.'

BOinK: 'Privacywetgeving maakt een zwarte lijst onmogelijk. Wij vinden dat een gastouder niet voor meerdere bureaus zou moeten kunnen werken. Wanneer een gastouderbureau besluit dat zij een gastouder tijdelijk op non-actief wil zetten, dan zou dit moeten worden voorgelegd aan de dienst Justis. Wanneer die akkoord is, kan de gastouder tijdelijk uit het Landelijk Register Kinderopvang (LRKP) worden verwijderd. Nu kan een gastouder gewoon naar een ander bureau gaan.'

Platform Gastouderopvang: 'Het LRKP is leidend. Een zwarte lijst gaat in tegen de privacyregels. Bureaus zouden, wanneer ze de bemiddeling met een gastouder stoppen om kwalitatieve redenen, de GGD moeten waarschuwen. Dat is de toezichthouder en deze kan in overleg met de gemeente iemand uitschrijven als zij niet functioneert. Je kunt als gastouderbureau bij een nieuwe aanmelding op www.lrkp.nl checken bij hoeveel bureaus de gastouder heeft gezeten en inspectierapporten inkijken. Dan kan er een lampje gaan branden.'

Kennisnetwerk Gastouderopvang: 'Dan speel je voor rechter: wie bepaalt of een gastouder goed is of niet? Hoe toets je dat? Wie beheert een dergelijke lijst? Dat is echt aan de GGD. Bureaus moeten wel kritisch kijken naar het verleden van een gastouder.'

 

Q: Gastouderbureaus zijn private organisaties en medeverantwoordelijk voor de kwaliteit van de gastouderopvang. Niet alle gastouderbureaus doen hun werk even goed, horen wij. Hoe zit het met de taken van de gastouderbureaus?

Stichting Nysa: 'Gastouderbureaus past transparantie, dan denken wij aan het zichtbaar maken van jaarrekeningen, opleidingsbeleid en doelen. Ouders mogen daar best kritischer op zijn. De politiek kan dat in regels vastleggen. Verschillen tussen bureaus mogen er zijn, maar wel zichtbaar voor iedereen.'

BOinK: 'De juridische relatie met de gastouder is nu volstrekt onduidelijk. Welke verantwoordelijkheid draagt het gastouderbureau nu eigenlijk voor de kwaliteit bij de gastouder thuis? Voor vraagouders is het vaak erg onduidelijk wat gastouderbureaus doen buiten het regelen van de financiële zaken. Er moet meer transparantie komen over de rol van gastouderbureaus en er moet een duidelijker minimumstandaard komen voor het werk dat zij leveren.'

Platform Gastouderopvang: 'Met de huisbezoeken door bemiddelingsmedewerkers, ouders, buren en anderen die regelmatig over de vloer komen, en de GGD als toezichthouder, is veiligheid bij gastouders wel gewaarborgd. Natuurlijk horen wij ook over bureaus die de risico-inventarisatie afdoen met een mailtje van: teken daar maar. Dat kan natuurlijk niet. Hoe zij door de controle komen, snap ik niet. Misschien helpt een duidelijker inspectiekader en meer doorvragen door de GGD bij een inspectie.'

Kennisnetwerk Gastouderopvang: 'Goede gastouderbureaus besteden veel aandacht aan de begeleiding, maar de ouder betaalt daarvoor en merkt daar niks van. Het is dus een rare constructie. Ons voorstel zou zijn: laat gastouders de bijdrage betalen voor de extra diensten van het gastouderbureau. Ouders betalen dan een lagere bijdrage voor de basistaken, zoals administratie. De gastouder kiest dan het bureau op prijs/kwaliteit, dat versterkt de relatie. Ter compensatie moet de uurprijs van de gastouder omhoog. Ouders betalen liever meer aan hun gastouder dan aan het bureau.'

 

Q: De onderwijsinspectie zette in haar laatste jaarrapportage vraagtekens bij de ‘gezamenlijke verantwoordelijkheid’ in de gastouderopvang. Is er voldoende toezicht en controle op gastouders?

Stichting Nysa: 'De GGD is de toezichthouder maar er zitten niet voor niks bureaus tussen. Het toezicht is naar onze mening niet toereikend en daardoor kan de veiligheid van onze kinderen in het geding komen. Het zou al een vooruitgang zijn dat én het gastouderbureau én drie verbonden gastouders van hetzelfde gastouderbureau zouden worden gecontroleerd.'

BOinK: 'Gastouderopvang is onmisbaar maar het huidige systeem maakt goede controle onmogelijk. Het lukt de GGD niet om jaarlijks 33.000 opvangadressen te bezoeken. Met steekproefsgewijze controles moeten gastouderbureaus aantonen dat zij de kwaliteit van de opvang controleren en garanderen. Daarvoor moet de relatie tussen gastouderbureau en gastouder veel duidelijker worden. Beter tien harde, goed controleerbare criteria dan honderd vage afspraken.'

Platform Gastouderopvang: 'Gezamenlijke verantwoordelijkheid is verwarrend, want uiteindelijk is dan niemand verantwoordelijk. Wij pleiten voor een duidelijke rolscheiding: verantwoordelijkheid voor de opvang bij de gastouder, goede begeleiding door het gastouderbureau en waterdicht toezicht door de GGD. Dat laatste moet anders. Nu controleert de GGD de bureaus, soms samen met de belastingdienst maar meestal zonder. De controle gaat vooral om administratie. Maar wat weet de GGD daar nou van? Een administratieve controle door een accountant zou beter werken. Over de uitkomsten kan de GGD dan een inhoudelijk gesprek voeren met de houder.'

Kennisnetwerk Gastouderopvang: 'Wij maken ons zorgen over het controle- en handhavingssysteem. Er is geen uniformiteit. Een eenduidige opleiding en bijscholing aan GGD-inspecteurs zou daarbij kunnen helpen, nu ontwikkelen ze allemaal een eigen visie op wat wel en niet goed is. Bij de één heb je wel een handtekening nodig op het evaluatierapport, bij de ander niet. Of sommige babybedjes, mogen die nou wel of niet? Wij zeggen: trek één lijn! Waar misstanden zijn of beneden de maat gewerkt wordt, moet handhaving plaatsvinden. Dat gebeurt nu niet.'

 

Meer weten?

Zondag in onze uitzending gaan we verder in op het toezicht en de kwaliteitseisen in de gastouderopvang. Wil je reageren? Mail naar: tip insturen.


Wie is wie?

Stichting Nysa: Beroepsorganisatie voor gastouders. Opgericht om stem van de gastouders te laten horen en om te voorkomen dat vooral bestuurders van bureaus of kinderdagverblijven aan tafel zitten in Den Haag.

BOiNK: Grote landelijke vereniging die ouders vertegenwoordigt in de kinderopvangbranche en in de politiek.

Platform Gastouderopvang: Platform van 8 gastouderbureaus die 40 procent van de gastoudermarkt in handen hebben.

Kennisnetwerk Gastouderopvang: Onafhankelijke organisatie die professionals stimuleert en faciliteert door kennis te delen. Uitgever van het vakblad voor gastouderopvang WijZ! Magazine.

Lees meer over

Jeugd en onderwijs Kinderopvang
Verkenning Research Opnames Uitzending

82 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Karen Geurtsen Redacteur

Als vragen stellen je hobby is, dan is er geen betere baan dan onderzoeksjournalist. Daar kwam Karen Geurtsen achter toen ze na haar studies Europees Beleid en Journalistiek & Nieuwe Media stage liep bij weekblad HP/De Tijd. Voor de vraag hoe de PVV werkelijk in elkaar stak, ging zij undercover. Dat resulteerde in een hoop discussie, een boek en een nominatie voor de Mercurs (2010). Na een korte uitstap naar het bedrijfsleven zit ze sinds 2016 zit bij de KRO-NCRV. Karen: 'Het mooie aan De Monitor is dat je het publiek helemaal mee kunt nemen in je eigen zoektocht.’

Lees verder
@karen_geurtsen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

De gastouderopvang is zeer waardevol, maar het systeem eromheen onduidelijk. Hebben we voldoende zicht op de kinderen in de gastouderopvang? Waar moeten ouders op letten als ze een gastouder kiezen...
Alles over dit onderzoek