Natuur en milieu / Voedselverspilling

Overheid subsidieert verspilling goed voedsel

zondag 28 mei Leestijd: 3 min.

Staatssecretaris Martijn Van Dam van Economische Zaken: ‘Goed voedsel moet je niet als afval in de vergister stoppen.’ /

Sietze van Loosdregt

Redacteur

zondag 28 mei Leestijd: 3 min.

De overheid subsidieert de vergisting van goed voedsel om groene energie op te wekken. Dat blijkt vanavond uit een uitzending van De Monitor in het dossier Voedselverspilling. Staatssecretaris Van Dam (Economische Zaken, PvdA) overweegt de subsidieregeling voor groene energie op dit punt aan te passen. ‘Goed voedsel (…) dat moet je niet als afval in de vergister stoppen.’

In een vergister wordt biomassa met behulp van bacteriën omgezet in groene stroom of gas. Dit wordt uit milieuoverwegingen gesubsidieerd door de overheid, terwijl er betere eindbestemmingen zijn voor voedsel, die ook nog beter zijn voor het milieu. lees ook: Hoe je van voedselafval elektriciteit en warmte maakt donderdag 25 mei Zo gaat bij de vergisting van voedsel veel meer energie verloren dan wanneer dit wordt gebruikt als basis voor nieuw menselijk voedsel (bijvoorbeeld soep maken van groenten), of als veevoer.

In de uitzending is te zien hoe over-de-datum-producten van Albert Heijn naar de vergister gaan. Sommige producten kunnen nog prima opgegeten worden. Ook wordt speciaal geteeld mais gebruikt om groene stroom op te wekken.

150 miljoen kilo verspild voedsel

Deze week stuurde Van Dam zelf nog de Monitor Voedselverspilling naar de Tweede Kamer. Uit dit onderzoek van de Wageningen Universiteit blijkt dat veel verspild voedsel in de vergister belandt. Sinds 2010 is deze hoeveelheid meer dan verdubbeld: van ten minste 72 miljoen kilo in 2010 tot minimaal 150 miljoen kilo in 2015.

Onderzoeker Toine Timmermans werkte mee aan het rapport. Hij vindt dat de subsidie op de vergisting van voedsel per direct moet worden stopgezet. ‘Er is zoveel energie in dat product gegaan en daar haal je maar een fractie uit via je vergisting en een stuk via je digestaat (de meststof die overblijft, red.).’

Albert Heijn

Alleen Albert Heijn stuurt al 78 procent van haar organische reststromen (met name over-de-datum-producten) naar de vergister van afvalverwerker Orgaworld. Albert Heijn gooit slechts 1,2 procent van haar voedsel weg, maar omdat het zo’n groot bedrijf is gaat het toch om een grote berg voedsel: zo’n 38 miljoen kilo per jaar gaat linea recta de vergister in.

Ondanks de cijfers twijfelt Van Dam over de omvang van het probleem. Vraag is namelijk hoeveel van dit voedselafval voorkomen had kunnen worden. Dat wil hij gaan onderzoeken. ‘Het lijkt me goed om daar verder in te duiken. Als blijkt dat dat toch gebeurt, dan zullen we daar de regeling op moeten aanpassen.’ Want, zo stelt Van Dam, ‘goed voedsel (…) dat moet je niet als afval in de vergister stoppen.’

Subsidie

Vergisters worden gesubsidieerd door de overheid. In het Energieakkoord is afgesproken dat in 2023 16 procent van de energie in Nederland duurzaam wordt opgewekt. Een belangrijk middel om dit te bereiken vormt de zogenoemde Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE). Hiermee stimuleert de overheid windmolenparken, zonnepanelen, en dus ook vergisters.

In 2013 werd Den Haag al gewaarschuwd om vergisting van voedsel net te subsidiëren wanneer er een betere bestemming voor is. Onderzoeksinstituut CE Delft deed in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu onderzoek naar de subsidiëring van vergisters, en schreef: ‘Het is aan te bevelen biogasketens op basis van veevoeringrediënten niet te subsidiëren of alleen te subsidiëren na een toets of het de moeite waard is om in dit geval in te gaan tegen het principe van cascadering.’ Het principe van cascadering houdt in dat voedsel altijd een bestemming moet krijgen waarbij zo weinig mogelijk energie verloren gaat.

Speciaal geteeld mais

In de uitzending is ook te zien hoe speciaal geteeld mais wordt gebruikt in vergisters. Het is onbekend hoeveel van dit energiegewas wordt gebruikt om duurzame energie op te wekken. Sjoerd Hermsen van de Biogas Branche Organisatie: ‘Dat wordt niet landelijk bijgehouden. Een boer is bij mijn weten niet verplicht om te melden of hij die mais voor de koeien van de buurman heeft geteeld, of voor de vergister van de andere buurman.’ Volgens Hermsen gaat het in het geval van energiemais om hooguit 10 procent van wat er in vergisters gaat in Nederland.

Van Dam wil dat er helemaal geen gewassen worden geteeld puur voor de energieproductie: ‘Het daadwerkelijk kweken van producten die eigenlijk ook als voedsel gebruikt zouden kunnen worden met als enige doel om daar energie mee op te wekken, dat is natuurlijk niet de bedoeling.’

Vergisting wordt dus uit milieuoverwegingen gesubsidieerd door de overheid, terwijl er betere eindbestemmingen zijn voor voedsel, die ook nog beter zijn voor het milieu. Van Dam: ‘Het moet in elk geval niet zo zijn dat subsidie die wij geven (…) ertoe bijdraagt dat het voor bedrijven lucratiever is om het voedsel als afval te verwerken en dus naar de vergister te sturen, in plaats van om het zelf her te gebruiken. De prikkel moet dus zijn: Gebruik nog wat je kunt gebruiken.’

Vanavond op NPO 2 om 22:35 uur de tweede aflevering van ons dossier Voedselverspilling. Weet jij meer over dit onderwerp? Laat het ons weten: demonitor@kro@ncrv.nl

Dit artikel is geschreven door:

Sietze van Loosdregt Redacteur

Sietze van Loosdregt komt van het platteland. En dat zie je terug zijn werk. Zo maakte hij voor De Monitor uitzendingen over megastallen, de Q-koorts en windmolens. Maar ook over sociaal maatschappelijke thema’s als het onderwijs en de sociale dienst. Hij begon zijn werk in Hilversum bij het actualiteitenprogramma Netwerk, en werkte daarna onder meer voor de discussieprogramma’s Rondom 10 en Debat op 2.

Lees verder
@sietze_1

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Wereldwijd gaat naar schatting een derde van voor mensen bedoeld voedsel verloren. Een gigantische hoeveelheid waarmee we in één klap de honger uit de wereld zouden kunnen helpen. Maar de strijd tegen de voedselverspilling faalt.

Alles over dit onderzoek