Algemeen / Woonproblemen

‘Overheid moet mensenrechten naleven bij handhaving vakantiewoningen’

woensdag 14 maart 2018 Leestijd: 4 min.

'Tipgever Rob: Elke week stond er een handhaver bij mij in de tuin' / ANP Foto

Stephanie Sint Nicolaas

Redacteur

woensdag 14 maart 2018 Leestijd: 4 min.

Je woont in een vakantiewoning terwijl dat van jouw gemeente niet mag. En dus moet je binnenkort je spullen pakken. Hoe ver mag de gemeente gaan om af te dwingen dat je vertrekt? Volgens het College voor de Rechten van de Mens zijn er duidelijke grenzen. ‘De overheid moet er alles aan doen om dakloosheid tegen te gaan en te vermijden.

Voor ons onderzoek naar Huurdersproblemen komen we in contact met een nieuwe tipgever. Hij wil zijn verhaal wel vertellen, maar wel op voorwaarde dat hij anoniem blijft. ‘Rob’ (niet zijn echte naam) is begin zestig en werkte jarenlang als schilder. Door pijn in zijn rug werd hij een paar jaar geleden volledig afgekeurd. Toen de vriendin van Rob in 2006 overleed, kon hij niet blijven wonen in de huurwoning waar zij samen woonden, want de woning stond alleen op haar naam. Rob kocht een huisje op een vakantiepark in de gemeente Zuidplas. Toen was permanente bewoning ook al niet toegestaan en dat wist Rob. ‘Maar iedereen had het gevoel dat de gemeente het gedoogde.’ Daarom bleef Rob op het park wonen.

‘Geen plek meer voor mezelf’ 
Maar nu heeft Rob een brief gekregen van zijn gemeente. Binnen nu en een half jaar moet hij weg uit de woning, op last van een dwangsom van 20.000 euro. Rob vertelt dat hij het afgelopen jaar regelmatig met handhavers te maken heeft gekregen. ‘Elke week werd er gecontroleerd of ik in het huisje was of niet. Zo’n handhaver staat dan in je tuintje, kijkt door je raam. Ik voel me daar enorm onprettig bij. Het tast je privéleven aan, alsof er geen plek meer is die ik echt voor mezelf heb.’ Veel andere bewoners van het park staan ingeschreven op een ander adres, bij vrienden of familie, vertelt Rob. ‘Ze wonen er net als ik gewoon het hele jaar door. Maar omdat ze ergens anders staan ingeschreven, wonen ze officieel niet hier. Ik heb de pech dat ik me nergens anders kan inschrijven op dit moment. Dus de gemeente weet gewoon dat ik geen andere woning heb en daardoor zijn hun ogen extra op mij gericht. Maar ik ben hier helemaal niemand tot last. In de winter is het hier niet altijd fijn, want het huis is maar moeilijk warm te krijgen en kou is onprettig als je een volledig kapotte rug hebt, zoals ik. Maar ik heb hier wel mijn plek gevonden en het zou mij veel gemoedsrust geven als ik hier de rest van mijn leven zou mogen blijven. Zónder dat er elke week een handhaver in mijn tuin staat.’

lees ook: Het vakantiepark als laatste strohalm - tot je daar óók weg moet donderdag 15 februari

We spreken meer tipgevers zoals Rob. Ooit zijn ze op een vakantiepark gaan wonen, terwijl ze toen al wisten dat permanent wonen niet was toegestaan. Nu wordt er gehandhaafd en dat veroorzaakt stress. Ze vragen zich of het wel zal lukken om op tijd een andere woning te vinden. Komen ze op straat te staan als dat niet lukt? Of laat de gemeente het zover niet komen?

College voor de Rechten van de Mens
Deze verhalen roepen bij ons vragen op over hoe ver een gemeente mag gaan als het gaat om handhaving op permanente bewoning. Zijn er grenzen als het gaat over mensenrechten en het recht op huisvesting? We leggen de bevindingen in ons onderzoek voor aan Jan de Vries, senior beleidsadviseur bij het College voor de Rechten van de Mens. ‘In z’n algemeenheid kunnen we daarover zeggen: behoorlijke huisvesting is cruciaal om ‘in waardigheid’ te kunnen leven. Het recht op behoorlijke huisvesting is daarom een fundamenteel mensenrecht. En dat recht op ‘behoorlijke huisvesting’ betekent dat er door de overheid maatregelen genomen moeten worden om dakloosheid te voorkomen en te focussen op de meest kwetsbare en gemarginaliseerde groepen.’

‘Niet onlogisch dat je niet permanent in vakantiewoning mag wonen’
Wat betekent dat ‘recht op behoorlijke huisvesting’ dan precies voor mensen die in vakantiehuizen en op campings wonen? De Vries: ‘Een vakantiewoning voldoet vaak niet aan de eisen van die ‘behoorlijke huisvesting.’ Mede daarom is het niet altijd geschikt voor permanente bewoning.’ Want, net zoals bij Rob, beschermen woningen soms onvoldoende tegen kou en vocht. ‘En voor gezinnen kunnen ze te klein zijn en zijn ze vaak ook ver weg van allerlei voorzieningen zoals scholen. Daarom is het eigenlijk niet onlogisch dat het in beginsel niet is toegestaan om in een vakantiewoning te wonen.’

Toetsen aan internationale normen
Maar – zo zien we in ons onderzoek: een deel van deze groep woont niet vrijwillig in een vakantiehuis, maar omdat er geen andere opties zijn op de woningmarkt. In hoeverre is het dan gerechtvaardigd om als gemeente tóch door te gaan met handhaving? ‘Handhaving in deze situatie voor deze mensen is vanuit mensenrechtelijk perspectief problematisch. Uitzetting ‘an sich’ is niet per definitie een probleem vanuit mensenrechten gezien, maar dan moet er wél aan bepaalde voorwaarden worden voldaan. Een rechter zou bijvoorbeeld wel het handelen van een gemeente aan internationale normen moeten toetsen. De vraag is of dat wel altijd gebeurt.’

‘Verantwoordelijkheid bij de overheid’
De Vries benadrukt dat gemeenten in hun handhavingsbeleid goed naar de betekenis van mensenrechten moeten kijken, en daar naar moeten handelen. ‘Handhaving van het verbod om vakantiewoningen permanent te bewonen, verslechtert de situatie van de groep mensen die niet vrijwillig op een park woont – of zal die in elk geval niet verbeteren. Het zorgt ervoor dat men op zoek moet naar andere tijdelijke, vaak onzekere oplossingen. Mensen moeten een beroep doen op hun sociale netwerk of zoeken een plek in de maatschappelijke opvang. Dat is voor iedereen problematisch. Maar éxtra voor kwetsbare mensen, zoals gezinnen met kinderen en ouderen met een zorgbehoefte. Mensenrechten leggen een verantwoordelijkheid bij de overheid om voor deze groep extra aandacht te hebben.’

Dakloosheid voorkomen
Dat betekent in de praktijk vooral dat dakloosheid koste wat het kost moet zien te worden voorkomen, zegt De Vries. ‘Door de overheid moet alles worden gedaan om te voorkomen dat zo iemand op straat komt. Deze inspanningsverplichting is in lijn met de internationale afspraken op het gebied van recht op huisvesting. En als je er met een mensenrechten-bril naar kijkt, kun je niet anders concluderen dan dat de impact van dakloosheid énorm is. Er rust een stigma op dakloosheid. Dat zorgt weer voor criminalisering en marginalisering van dakloze mensen. Daarnaast kunnen hun recht op gezondheid, arbeid, onderwijs en privacy door dakloosheid in de knel komen.’ 

Op de hoogte blijven?
We vervolgen ons onderzoek naar ‘Huurdersproblemen’ en het wonen op vakantieparken. Elke twee weken maak ik een nieuwsbrief met de belangrijkste nieuwe ontwikkelingen in ons onderzoek. Wil je die ontvangen? Abonneer je dan nu en ik houd je op de hoogte!

Dit artikel is geschreven door:

Stephanie Sint Nicolaas Redacteur

Stephanie Sint Nicolaas voltooide na een bachelorstudie geschiedenis een master Journalistiek en Nieuwe Media. Ze werkte voor zowel radio (Radio 1) als voor verschillende journalistieke televisieprogramma's (Knevel en van den Brink, Rondom 10, Debat op 2, Altijd Wat). In haar vrije tijd fotografeert ze graag en net als in haar redactiewerk is het doel om bijzondere verhalen van mensen in beeld te brengen. Voor De Monitor deed ze research, en filmt en monteert ze nu video's voor social media.

Lees verder
@stephsint

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

Steeds meer mensen hebben moeite met het vinden van een betaalbare huurwoning. 

Alles over dit onderzoek