Ouderen: 'Langer thuiswonen wordt ons onmogelijk gemaakt’

vrijdag 21 oktober 2016 Leestijd: 5 min.

Foto: Mart Wegman /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

vrijdag 21 oktober 2016 Leestijd: 5 min.

Het is inmiddels drie maanden geleden sinds we voor ons dossier Huurdersproblemen schreven over de moeite die ouderen hebben bij het zoeken naar betaalbare woonruimte. Zij willen graag verhuizen naar een voor hen beter geschikte huurwoning: kleiner, het liefst gelijkvloers en in de buurt van kinderen die hen moeten ondersteunen bij lichte zorg. Van ouderen wordt immers verwacht dat ze langer zelfstandig thuis blijven wonen sinds de invoeren van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Maar tegenstrijdige regelgeving op het gebied van huisvesting steekt een spaak in het wiel, zo laten tipgevers als Cornelis en Christina van Meurs ons weten.

Na dat eerste gesprek zijn ze inmiddels drie maanden verder, maar nog steeds geen stap dichter bij het vinden van een geschikte woning, in de buurt van hun kinderen. Cornelis is 19 jaar ouder dan zijn vrouw die de mantelzorg voor haar man op zich heeft genomen. Hij heeft een progressieve zenuwaandoening die hem het lopen belemmert. Op aangeven van hun kinderen startten ze daarom zes jaar geleden al de zoektocht naar een kleinere woning die dichter bij hun kinderen ligt, zodat die makkelijker een handje toe kunnen steken. Een schoolvoorbeeld van wat de overheid graag ziet, zou je zeggen. Maar zo eenvoudig is het niet.

Wet passend toewijzen

‘We kwamen in Heemstede, de regio waar we zoeken, eigenlijk niet hoog genoeg op de wachtlijst om kans te maken. Er is hier namelijk een bejaardentehuis gesloten, waardoor de vraag naar ouderenwoningen enorm is toegenomen. Eind vorig jaar eindigden we een keer als derde, dus we hadden goede hoop dat het zou gaan lukken. Maar toen kregen we te maken met die nieuwe wet passend toewijzen en is het aanbod aan woningen die voor ons geschikt zijn eigenlijk als sneeuw voor de zon verdwenen.’

Die wet passend toewijzen schrijft voor dat ontvangers van huurtoeslag in een relatief goedkope sociale huurwoning moeten worden geplaatst. Cornelis ontvangt AOW en een klein pensioen. Geen vetpot, maar armlastig zijn ze ook niet. Met huurtoeslag kunnen ze een woning van circa €650 per maand goed betalen. Alleen, om die huurtoeslag te houden mogen ze sinds dit jaar alleen reageren op woningen met een huur van maximaal €586,68 per maand. En juist die zijn schaars.

Cornelis: ‘Ik slaap door mijn ziekte ’s nachts onrustig, waardoor mijn vrouw wakker wordt. Het is daarom noodzakelijk dat we drie kamers hebben, zodat we apart kunnen slapen. Maar op basis van deze maatregelen kunnen we alleen zeer kleine 2-kamerappartementen vinden in Haarlem Oost, tussen het beton en de schotelantennes. Dat was de uitkomst van een gesprek met woningbouwverenigingen. Maar voor ons is dat geen optie.’

Kieskeurig

Zijn vrouw Christina valt hem bij: ‘Het is niet zo dat we kieskeurig zijn, maar op de lange termijn lost het gewoon niets voor ons op. We zijn dan nog steeds afhankelijk van een auto, terwijl het de vraag is hoe lang die van ons nog blijft rijden en of ik de rolstoel alleen in de auto kan leggen. We blijven nu dus in een te groot 4-kamerappartement zitten, verder weg van onze kinderen dan we eigenlijk zouden willen. Terwijl de overheid wel verwacht dat we een beroep op hen doen.’

Minister Blok stelt zich te star op. Als hij geen maatregelen neemt om senioren met een zorgvraag te helpen, dan zal de bezuinigingsdoelstelling van zijn collega van Rijn van Volksgezondheid niet worden gehaald.

ANBO: Kabinetsvisie ‘langer zelfstandig leven’ staat onder druk

We leggen de reactie van het echtpaar voor aan de ANBO, de belangenorganisatie voor ouderen, dat het beeld herkent. ‘Een extra kamer of bijvoorbeeld een gescheiden badkamer en toilet drijft de huurprijs al snel op tot een niveau waarmee dit soort woningen eigenlijk onbereikbaar worden voor senioren met lagere inkomens. Dat is oneerlijk, Het kan niet zo zijn dat een deel van de sociale huurwoningen voor lagere inkomens onbereikbaar is geworden,’ aldus woordvoerder Joeri Veen. Volgens de ANBO staat de kabinetsvisie ‘langer zelfstandig leven’ ernstig onder druk, juist door het uitblijven van flexibel beleid op het gebied van wonen.

‘Minister Blok stelt zich te star op. Als hij geen maatregelen neemt om senioren met een zorgvraag te helpen, dan zal de bezuinigingsdoelstelling van zijn collega van Rijn van Volksgezondheid niet worden gehaald. De toestand van mensen die gedwongen in een ongeschikte woning blijven wonen, zal snel verslechteren tot het punt dat er veel hogere zorgkosten, ziekenhuisopnames of opnames in verpleeghuizen nodig zijn. We zien uit eigen onderzoek dat mensen klem komen te zitten in ongeschikte woningen, mede omdat lokale WMO-loketten ook veel te strikt zijn met het verlenen van woningaanpassingen.’

Onze woning wordt hoe langer hoe onpraktischer. Zelfs na de uitleg die woningcorporaties ons hebben gegeven, snappen wij niets van het systeem dat nu gehandhaafd wordt.

Valpartijen in eigen flat

Ook de huidige flat van de familie Van Meurs is ongeschikt voor Cornelis. Hij valt regelmatig over de hoge opstap naar het toilet en de douche en op de galerij van hun flat zit een flinke drempel die met zijn rollator moeilijk te nemen is. Het WMO-loket van de gemeente Heemskerk, waar het echtpaar nu woont vindt dat de bewoners die aanpassingen zelf moeten betalen.

Christina: ‘Dat komt voor de entree alleen al op 4000 euro neer. Dat is voor ons te kostbaar. En bovendien, als we dat al konden betalen staken we dat geld liever in het verhuizen naar een woning die voor ons op de lange termijn ook geschikt is, namelijk in de buurt van de mensen van wie wij zo meteen afhankelijk zijn voor zorg.’

Aanjaagteam

Heeft het kabinet deze problemen goed in beeld? In april verschenen de conclusies van het Aanjaagteam Langer Zelfstandig Wonen. Daarin staat nauwelijks iets over de effecten van passend toewijzen. Volgens het door minister Blok en staatssecretaris Van Rijn aangestelde aanjaagteam knelt de wetgeving op bepaalde punten inderdaad, maar welke knelpunten dat zijn en op welke schaal dit problemen oplevert wordt niet nader uitgewerkt.

Veen: ‘De minister heeft in zijn reactie aan de Kamer laten weten dat hij hierop geen regie wil nemen. Het blijft een kwestie van gemeenten en corporaties en dat is veel te mager. We zien uit eigen onderzoek dat veel gemeenten dit soort vraagstukken helemaal niet in beeld hebben. De ministeries van Volksgezondheid en Wonen moeten veel meer samen optrekken en hun beleid en wetgeving op elkaar afstemmen. Daar schuurt het nu enorm. Minister van Rijn trekt aan de zorgkant, maar krijgt geen beweging in de harde kant van het probleem, namelijk het woonbeleid van minister Blok.’

‘Geen reactie’

Voor het echtpaar Van Meurs begint de tijd te dringen. Christina maakt zich zorgen hoe lang dit nog goed gaat: ‘Ik zie mijn man achteruit gaan. Dat zit hem in kleine dingen, maar ik durf hem bijvoorbeeld ’s nachts niet meer alleen te laten. Onze woning wordt hoe langer hoe onpraktischer. Zelfs na de uitleg die woningcorporaties ons hebben gegeven, snappen wij niets van het systeem dat nu gehandhaafd wordt. We hebben iedereen aangeschreven die we kunnen bedenken en hebben ook een gesprek gehad met de Ombudsman, die de WMO-loketten van Heemskerk en Heemstede heeft aangesproken op hun starre houding. Dat heeft nog niets opgeleverd. We zijn daarnaast aan het kijken naar kleine woningen in Zandvoort, maar tot nu toe staan we te laag op de wachtlijst om daar kans te maken. Onderwijl zie je dat er in Heemstede woningen worden verhuurd van 604 euro. 17 Euro buiten ons bereik, allemaal door die starre regelgeving.’

Oproep:

We willen meer weten over deze problemen met zelfstandig wonen. Slaagt u er niet in een passende woning te vinden, terwijl u die wel nodig hebt vanwege uw leeftijd? We zijn benieuwd tegen welke beperkingen u oploopt. Meld ons uw ervaringen op tip insturen

Lees meer over

Wonen en leefomgeving Woonproblemen
Verkenning Research Opnames Uitzending

Woonproblemen

Uitzending

Onze uitzending Wel werk, geen woning is maandagavond 11 mei om 22:15u op NPO2.

Deel jouw ervaring 143 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 11 mei 2020 om 22:15  NPO2

1397 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Wonen en leefomgeving / Woonproblemen

Wilt u zelfstandig blijven wonen, maar zijn er geen seniorenwoningen beschikbaar? Meld het ons!

Deel jouw ervaring

Teun van de Keuken

Presentator televisie

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Leidt de hoge woningnood tot dakloosheid?
Alles over dit onderzoek