Oud-wethouder: ‘Oplossing voor overlast cacaofabriek was al veel eerder in zicht’

woensdag 01 februari 2017 Leestijd: 4 min.

Uitzicht op de cacaofabriek vanuit de tuin van één van de bewoners /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

woensdag 01 februari 2017 Leestijd: 4 min.

Een nieuwe domper voor de bewoners van de Zandweg in Wormer. Al zes jaar strijden ze voor compensatie van de overlast na uitbreiding van een grote cacaofabriek, pal achter hun huizen. Maar de gemeente Wormerland, die de uitbreiding mogelijk maakte, wil van schadevergoeding niets weten. Terwijl er al wel oplossingen waren om er gezamenlijk uit dit geschil te komen. Deze week werd bekend dat het gemeentebestuur een nieuwe beslissing heeft genomen in de planschade-procedure die de bewoners hebben aangespannen.

Voor ons dossier Lokaal bestuur duiken we dieper in dit soort overlastkwesties. Hoe belanden bewoners in slepende procedures tegen hun gemeente, die als toezichthouder juist moet optreden tegen overlast?

De procedure leek dit najaar in het voordeel van de bewoners te draaien. Omdat eerdere afwijzingen van de planschade volgens de rechter op onterechte gronden waren genomen, droeg de Raad van State in een tussenvonnis de gemeente Wormerland op een nieuw besluit te nemen. Maar de gemeente komt opnieuw tot dezelfde conclusie: bewoners van de Zandweg hebben geen recht op schadevergoeding. De waardevermindering van de woningen zou onvoldoende zijn om daarvoor in aanmerking te komen.

Uitkoop

Dat lijkt weinig goeds te beloven voor de bewoners zo vurig gewenste verhuizing. De gemeente verzette zich eind mei namelijk ook al tegen een eigen plan, waarmee een groep bewoners naar de wethouder stapte. Na een positieve uitspraak van de rechter vonden zij op eigen kracht een projectontwikkelaar bereid hun woningen over te nemen. Cacaofabriek Gerkens-Cargill stond positief tegenover het plan en wilde de helft het waardeverlies te dekken, op voorwaarde dat de gemeente de andere helft zou betalen. Maar het college zette de hakken in het zand.

‘Het college adviseerde ons daar niet mee in te stemmen, omdat zij meer vertrouwen hadden in de juridische weg,’ reageert raadslid Ronald Hendriks. ‘Ze zijn bovendien bang voor meer schadeclaims van andere bewoners. Maar wij willen als raad dit boek sluiten en hebben de wethouder gedwongen het voorstel over te nemen. Ik verwacht dat er deze raadsperiode nog uitsluitsel over komt.’

‘Vertraging te betreuren’

Volgens Hendriks had dat al veel eerder moeten gebeuren. Hij is oudgediende in de gemeenteraad en was zelf wethouder van 2010 tot 2014, de periode waarin de overlast begon. ‘Dat het zo lang heeft geduurd is te betreuren. Ik ben ervan overtuigd dat we al veel eerder een oplossing in zicht hadden. Ik heb mij daar ook altijd ook voor ingespannen door aan te schuiven bij de gesprekken tussen de bewoners en Gerkens-Cargill, dat aanvankelijk alles categorisch afwees. Tegen het einde van mijn bestuursperiode waren we dicht bij een oplossing, maar na de verkiezingen heeft mijn opvolger voor de harde juridische lijn gekozen.’

IMG_7897 (1).JPG

Een risico volgens Hendriks. Zoals we eerder van één van de betrokken juristen in deze kwestie hoorden, constateert ook de oud-wethouder dat de fabriek nu ‘illegaal’ draait. Een ingewikkeld probleem dat is ontstaan bij het uitgeven van de bouwvergunning in 2007. Tussen de eerste aanvraag en het beoordelen van de vergunning, wijzigde Cargill de bouwplannen zodat die niet langer pasten in het bestemmingsplan voor het industriegebied. Om de bouw toch mogelijk te maken, maakte de gemeente daarom gebruik van een vrijstellingsprocedure die Cargill in staat stelde het productieproces intern te wijzigen.

Hendriks: ‘De oorspronkelijke aanvraag ging om de bouw en niet om een wijziging in het productieproces. We hebben ons als gemeente denk ik onvoldoende gerealiseerd dat de gewijzigde indeling van de productie voor overlast zou kunnen zorgen. We hebben daar bij het uitgeven van de vrijstelling ook geen rekening mee gehouden, wat inmiddels bij de rechter ook wel duidelijk is geworden.’

In het geschil met de bewoners haalt de rechtbank namelijk de vrijstelling onderuit. Die is slechts beperkt tot de omvang van de gebouwen en niet op het in gebruik nemen van een nieuw terrein als cacaofabriek. Op die grond is namelijk een andere milieu-indeling van toepassing, waarmee de hinder voor de omgeving wordt uitgedrukt. De verbouwde cacaofabriek draait nog op de oude, te lage, milieucategorie. Een situatie waarvan de gemeente kennelijk op de hoogte was, want in 2010 wordt in een nieuw bestemmingsplan de indeling van het industrieterrein alsnog ‘gelegaliseerd’. De bewoners gooien echter roet in het eten door het bestemmingsplan succesvol aan te vechten bij de Raad van State. Die oordeelt dat het ‘onzorgvuldig’ tot stand is gekomen, omdat geen onderzoek is gedaan naar de mogelijke milieueffecten.

We hebben ons als gemeente denk ik onvoldoende gerealiseerd dat de gewijzigde indeling van de productie voor overlast zou kunnen zorgen

Ronald Hendriks, raadslid en oud-wethouder Liberaal Wormerland

Hendriks: ‘Dat betekent een enorm risico voor Cargill, omdat het productieproces op dat terrein feitelijk niet in overeenstemming is met het oude bestemmingsplan, dat nu weer van kracht is. Er is een kans dat als de gemeente nu volhardt in het volgen van een juridische lijn en de bewoners verzoeken om te handhaven tegen de overlast, een rechter zegt: Je moet de boel daar stilleggen. In zo’n geval hang je als gemeente, want Cargill zal dat op ons verhalen.’

‘Belangen bewoners ondergeschikt'

Dat brengt ons op de vraag: Als er kennelijk fouten zijn gemaakt bij het aanvragen en verstrekken van de vergunning, waarom is er dan nooit eerder ingegrepen? En waarom zijn de bewoners gedwongen hun gelijk via de rechter te halen? Hendriks: ‘Ik geef u gelijk als u zegt dat die twee houdingen moeilijk te rijmen zijn met elkaar. Enerzijds constateren dat de verbouwde fabriek niet in overeenstemming is met het bestemmingsplan en dat de klachten van de bewoners dus best wel gegrond zouden zijn. En dan tóch in beroep gaan tegen de klachten van die bewoners. Dat is inderdaad betreurenswaardig. Eigenlijk hadden we na de uitspraken van de rechter als gemeente eieren voor ons geld moeten kiezen en voor een goede oplossing moeten kiezen.’

‘Ik denk dat je achteraf kunt constateren dat de belangen van de bewoners ondergeschikt zijn gemaakt aan die van Gerkens-Cargill,’ voegt Hendriks nog toe. ‘Omdat het bedrijf van grote waarde is voor de gemeente, maar ik denk dat er ook altijd de angst is geweest dat Gerkens-Cargill de eventuele schade op de gemeente zou verhalen. Ik heb dat als raadslid altijd onder de aandacht gebracht en de gemeente heeft nooit gezegd: ‘Dat is onzin.’

Ken je deze zaak en kun je ons helpen bij het uitzoeken ervan? Of heb je een vergelijkbare kwestie? Laat het ons weten op tip insturen

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Lokaal bestuur
Verkenning Research Opnames Uitzending

532 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Gemeentes en provincies hebben veel invloed op onze leefomgeving, maar de controle daarop staat onder druk en dat leidt mogelijk tot meer misstanden. Wij willen hier meer over te weten komen.
Alles over dit onderzoek