Natuur en milieu / De Plasticplaag

De Expert Plasticplaag

Onze plasticrecycling is nog lang niet optimaal: ‘Dode katten moeten er eerst uit'

vrijdag 20 september 2019 Leestijd: 3 min.

We gooien vanalles in onze PMD-bak. Waaronder dode katten, vertelt deze onderzoeker. / ANP

Karen Geurtsen

Redacteur

vrijdag 20 september 2019 Leestijd: 3 min.

Het grootste probleem in onze recycling is op dit moment de kwaliteit van de afvalstroom. Want al die dode katten, kamerplanten en samengestelde producten die óók bij het PMD terechtkomen, daar kunnen recyclebedrijven niks mee. Verpakkingsexpert Ulphard Thoden van Velzen legt uit wat er beter kan.

Het is eigenlijk heel simpel: als je kwaliteit in de recyclestroom stopt, dan komt er ook weer kwaliteit uit. Maar (financiële) belangen die haaks op elkaar staan, maken de recyclewerkelijkheid toch anders. Volgens Thoden Van Velzen van Wageningen University & Research valt er nog wel wat winst te behalen in onze plastic recycling.

Vertel. Wat gebeurt er met ons plastic?
‘Ik richt mijn onderzoek op huishoudelijk plastic verpakkingsafval, dus wat er in de PMD-bak zit. (PMD staat voor Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drankenkartons, red.) Die plasticstroom gaat naar de sorteerder. En daar valt ook meteen de eerste lading af: kamerplanten, luiers, dode katten, radio’s… Daar kunnen sorteerders niks mee. Dat gaat naar de verbranding.’

Mensen gooien dode katten in hun PMD-bak?
‘We gooien van alles in onze PMD-bak. Dat heeft ook te maken met de manier van inzamelen. Die verschilt per regio. Als je moet betalen voor je restafval, bestaat er een kans dat je iets in een andere bak gooit dan waar het hoort. Zo heeft de GFT-stroom last van kunststofvervuiling. Oud papier heeft last van kunststof en GFT. En de plasticstroom heeft dus last van restafval.‘

Eerst worden plastic, metaal en drankenkartons gescheiden. Maar wat gebeurt er na die eerste schifting?
‘Dat plastic wordt gesorteerd in een paar hoofdstromen. PET, PE, PP, folies en een mix. Maar er zijn honderden soorten plastics. En recyclers zijn vaak maar geïnteresseerd in een bepaalde stroom. Een PE-recycler is geïnteresseerd in het drijfgoed (PE blijft drijven, red.). Daar betaalt hij voor. Hij bekijkt de gesorteerde baal. Knipt ‘m open. Maalt het. Wast de kleine stukjes. Spoelt ze. En doet dan een drijf/zink-scheiding. Dat wat zinkt, bevat teveel onbruikbaar materiaal en wordt verbrand.’

Dus wat bij een recycler komt, wordt lang niet allemaal in een nieuw product verwerkt?
‘Neem een saladeschaal. Of een zeeppompje. Die bestaan uit meerdere soorten plastic. Het slangetje, het dopje, het label, allemaal ander materiaal. Een sorteerder sorteert op verpakking, en hij kan dat niet uit elkaar halen. Als die verpakking in de stroom naar de PE-recycler komt, dan houdt die dus nog een rest van ander plastic over nadat hij de PE eruit gehaald heeft.’

Maar dan is het toch simpel: gebruik die producten gewoon niet meer.
‘Als je echt naar een circulaire economie wil, afgezien van of het natuurkundig gezien kan, maar als je die kant op wil, dan zou je verpakkingen moeten gebruiken die altijd hetzelfde zijn. Dus bijvoorbeeld al het wasmiddel in dezelfde blauwe PET-fles met hetzelfde rode label.’

Waarom doen we dat niet? 
‘Dan gaan fabrikanten, en dan vooral de marketingafdelingen, steigeren. Die noemen dat Oostblokontwerpen. Een beperking van de vrije markt-economie. Het is een gevecht tussen duurzaamheidsmanagers en marketeers. Die laatsten zijn bang dat ze minder verkopen als ze geen blitse verpakkingen hebben.’

Wat gebeurt er nu met al dat plastic dat niet per soort te scheiden is?
‘Dat heet de mixstroom. Die wordt verwerkt door speciale mixverwerkers in Duitsland, zoals Cabka en Hahn. Daar krijgt een sorteerder geen geld voor. Daar moet het Afvalfonds voor betalen. Mixverwerkers maken er verkeersbordvoetjes en bermpaaltjes van, of grote objecten als geluidsmuren, steigerpalen of oeverbeschoeiingspanelen. Dikwandige objecten dus.’
lees ook: Karla Peijs: ‘Er wordt nu plastic ingezameld waar niemand iets mee kan’ vrijdag 13 september
Ooit komt er een einde aan de behoefte aan bermpaaltjes.
‘Ik denk niet dat het een kwestie is van of er genoeg markt voor is. In Duitsland gebruiken ze dit plastic ter vervanging van beton en hardhout. Dan kunnen we nog wel een tijdje doorgaan. Plastic is een veel duurzamere oplossing. Sommige van die geluidsmuren staan al veertig jaar. Maar het liefst maak je van ieder zeeppompje natuurlijk weer een zeeppompje.’

Wat moet er daarvoor gebeuren?
‘Als we echt vooruit willen naar een meer circulaire economie voor kunststof verpakkingen, dan zullen alle belanghebbenden hieraan moeten werken. Verpakkende bedrijven moeten verder gaan met het herontwerpen van hun verpakkingen. Gemeenten en burgers moeten zorgen dat er schoon materiaal wordt ingezameld. Sorteerbedrijven moeten geprikkeld worden om producten te leveren die aan de specificaties voldoen. En recyclingbedrijven moeten blijven innoveren om hieruit zo zuiver mogelijke recyclaten te maken.’

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief. Dan sturen we je elke 2 weken de nieuwste artikelen.

Verkenning Research Opnames Uitzending

De Plasticplaag

Uitzending

Meer weten over waar ons plastic afval belandt? Kijk dan zondag 13 oktober naar De Monitor op NPO2!

Deel jouw ervaring 32 andere artikelen in onderzoek

138 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Karen Geurtsen Redacteur

Als vragen stellen je hobby is, dan is er geen betere baan dan onderzoeksjournalist. Daar kwam Karen Geurtsen achter toen ze na haar studies Europees Beleid en Journalistiek & Nieuwe Media stage liep bij weekblad HP/De Tijd. Voor de vraag hoe de PVV werkelijk in elkaar stak, ging zij undercover. Dat resulteerde in een hoop discussie, een boek en een nominatie voor de Mercurs (2010). Na een korte uitstap naar het bedrijfsleven zit ze sinds 2016 zit bij de KRO-NCRV. Karen: 'Het mooie aan De Monitor is dat je het publiek helemaal mee kunt nemen in je eigen zoektocht.’

Lees verder
@karen_geurtsen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Plastics zijn in één woord fantastisch. We gebruiken ze voor onmisbare producten als brillen, babyflessen en injectienaalden. Ook gebruiken we ze voor ons luxe leven...
Alles over dit onderzoek