Onderzoek Bezuinigingen rechtsbijstand

Noodgedwongen zonder advocaat naar de rechtbank: 'Je staat met 10-0 achter'

woensdag 15 januari 2020 Leestijd: 2 min.

Rechters wachten op verdachte / ANP-FOTO

Thijs Boelens

Verslaggever

Thijs.boelens@kro-ncrv.nl

woensdag 15 januari 2020 Leestijd: 2 min.

Het zit haar niet mee het afgelopen jaar. Maureen (gefingeerd, volledige naam bij redactie bekend) zit in de schulden nadat haar marketing- en communicatiebureau over de kop is gegaan. Financieel zit ze volledig aan de grond, er dreigt zelfs een huisuitzetting. Om aan geld te komen leent ze een bedrag van een bekende met de toezegging het op korte termijn terug te betalen. Dat lukt niet en in haar wanhoop om uitstel van betaling te krijgen, doet ze iets doms: ze vervalst een mail van de politie waarin staat dat ze is bestolen en haar bankpassen zijn verdwenen. De geldschieter vertrouwt het niet en stapt naar de politie. Die ziet al snel dat het een vervalsing betreft en Maureen moet over drie weken voor de politierechter verschijnen. 

 Maureen neemt contact met ons op naar aanleiding van onze oproep voor ervaringen met ontoegankelijke rechtsgang. ‘Ik ga alleen naar de rechter toe want ik kan geen advocaat krijgen,’ zegt ze. ‘Ik ben naar het Juridisch Loket geweest en die zagen al snel dat ik juridische bijstand nodig heb. Ik heb geen cent dus ik verwachtte dat ik in aanmerking zou komen voor rechtsbijstand. Niet dus. Want er wordt gekeken naar het inkomen van twee jaar geleden. En toen zat ik er warm bij. Nu heb ik geen cent. Een advocaat kost mij 600 euro exclusief BTW. En dat is nog maar het begin. Dat kan ik niet betalen dus ik ga alleen, zonder advocaat naar de politierechter.’ 

  lees ook: Hoe toegankelijk is onze rechtsgang nog? zondag 12 januari

‘Met tien nul achter’

Advocate Feride Tosun uit Zaandam ziet dit steeds meer gebeuren. Mensen met gewone banen die net iets te veel verdienen om voor gefinancierde rechtsbijstand in aanmerking te komen, maar te weinig verdienen om een advocaat te kunnen betalen. ‘Die gaan zonder advocaat naar een rechtszitting. Die staan met tien nul achter. De officier heeft het volledige dossier, de rechter ook, en dan kom je zelf zonder stukken de rechtszaal in. Je weet niet wat het bewijs is, of er camerabeelden zijn, wat de tenlastelegging is. Dat loopt zelden goed af. Negen van de tien keer draait het uit op een veroordeling.’ 

100 uur werk voor 1500,- euro

Veel advocaten reageerden op onze oproep. De rode lijn in hun reacties: advocaten stoppen of ze overwegen te stoppen met gesubsidieerde zaken, omdat de vergoeding te laag is. Zoals advocate Janneke Steenbrink uit Arnhem. ‘Onze bedrijfsvoering komt in gevaar. Waar we vroeger uit idealisme nog wat konden schuiven en plooien, wellicht een lager tarief konden hanteren, kan dat nu niet meer. Want we moeten meer uren draaien voor minder vergoeding. Dat houdt een keer op. Onze bedrijfsvoering is financieel gezien onverantwoord als we doorgaan met het aantal gesubsidieerde zaken die we nu aannemen. En de advocaten die het wel blijven doen, krijgen het drukker en drukker.’

 Dat zegt ook Jan Wouter Alt, cassatieadvocaat in Den Haag. Hij schrijft: ‘Door het vertrek van twee ervaren medewerkers in deze krappe arbeidsmarkt kan ik mij niet langer veroorloven om voor de vergoedingen te werken die gefinancierde rechtshulp biedt. Bijvoorbeeld 100 uur voor 1500 euro kan niet uit. Dan dus maar op voorhand de zaak niet aannemen.’ 

Juridisch doolhof

Terug naar Maureen. Ze is zenuwachtig en onzeker over de zitting. Ze zegt nog nooit een rechtbank van binnen te hebben gezien. Ze staat daar tegenover een officier van justitie die iedere dag de rechtbank van binnen ziet. ‘Ik zie het wel. Ik vertel wat ik weet. Het ergste vind ik nog wel dat je echt aan je lot wordt overgelaten. Ik sta er alleen voor, in een juridisch doolhof waar ik geen verstand van heb.’ 

 Wij zijn op zoek naar meer ervaringsverhalen. Herken jij je in het verhaal van Maureen? Of werk je in de sociale advocatuur en ken je ook dit soort verhalen? Meld je via het tipformulier.

Lees meer over

Veiligheid en handhaving Geen geld, geen advocaat
Verkenning Research Opnames Uitzending

Geen geld, geen advocaat

Uitzending

De uitzending 'Geen geld, geen advocaat' is te zien op 16 maart op NPO2 om 22.15 uur.

Deel jouw ervaring 14 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op maandag 16 maart 2020 om 22:20  NPO2

96 tips

ontvangen

Dit artikel is geschreven door:

Thijs Boelens Verslaggever
Thijs Boelens is een journalist met een scherpe neus voor maatschappelijke misstanden. Hij beweegt zich makkelijk in verschillende omstandigheden en situaties. Vertrouwen vindt hij een van de belangrijkste elementen in de onderzoeksjournalistiek. Daar valt of staat alles mee. Maar de botte bijl gaat er in als het moet. Ook dat is soms noodzakelijk. Thijs Boelens studeerde geschiedenis in Groningen en werkte daarna voor diverse omroepen en kranten.
Lees verder

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

‘Red de Rechtsbijstand!’ ‘Recht voor iedereen!’ Sociaal advocaten gingen afgelopen tijd in toga de straat op voor behoud van de rechtshulp aan mensen met een kleine beurs. De beroepsgroep staat onder
Alles over dit onderzoek