‘No Jab No P(l)ay’; steeds meer landen met een vaccinatieplicht

maandag 18 september 2017 Leestijd: 3 min.

ANP-7193981 /

Yoran ter Voert

Stagiair

yoran.tervoert@kro-ncrv.nl

maandag 18 september 2017 Leestijd: 3 min.

In Italië en Frankrijk is deze zomer wetgeving aangenomen die ouders verplicht hun kind te vaccineren. Dit kon rekenen op veel aandacht van internationale media en ook Nederlandse kranten schreven over de vaccinatieplicht. De plichten in Italië en Frankrijk trekken nu de aandacht, maar er zijn veel andere Europese landen die vergelijkbare regels hebben.

We schreven al eerder over een mogelijke invoering van een vaccinatieplicht in ons land. Hiermee bedoelen we geen letterlijke verplichting, maar meer een (sterke) dwang. In Nederland was hier geen draagvlak voor. Minister Schippers van Volksgezondheid liet in juli nog weten dat zij het niet ziet zitten om dwang uit te oefenen op ouders om te vaccineren. Deze uitspraken lijken geen voorbode van een wijziging van het beleid de komende jaren. Een vraag die na berichten zoals het bericht uit Italië bij ons opkomt, is: hoe zit het eigenlijk met verplicht vaccineren in de rest van Europa?

 

West-Europa 
Als we gaan zoeken naar landen waar vaccins verplicht zijn, is het meteen bij onze zuiderburen al raak. In België is het poliovaccin verplicht. Aan ouders die besluiten toch niet in te enten tegen polio kunnen boetes opgelegd worden en zelfs een celstraf is niet uitgesloten. De Belgische regering verandert niets aan deze regels tot polio wereldwijd uitgeroeid is.


Verder naar het zuiden heeft ook Frankrijk een wet die vanaf 2018 in totaal 11 vaccinaties verplicht stelt. De Franse overheid wil hiermee de vaccinatiegraad verhogen en het vertrouwen in vaccinaties verbeteren. 41% van de Franse bevolking geeft namelijk aan niet te geloven dat vaccins veilig zijn. In de eerste vijf maanden van 2017 waren er al bijna 300 meldingen van mazelen in Frankrijk, 6 keer zo veel als in de eerste vijf maanden van 2016.


De Italianen lopen iets voor op de Fransen: daar zijn in mei 2017 al 10 vaccinaties verplicht gesteld. De strengere wetgeving kwam vlak na een uitbraak van mazelen in Italië. De vaccinatiegraad lag toen in Italië ver onder de 95% die het WHO (World Health Organisation) als doel stelt. Als de vaccinatiegraad onder de 95% ligt, is de kans op een uitbraak van bijvoorbeeld mazelen groter. Niet-ingeënte kinderen krijgen in Italië nu geen toegang meer tot de kleuterschool. Daarnaast kan er een boete worden opgelegd aan ouders die hun niet-gevaccineerde kinderen tóch naar school sturen. In Italië heeft dit voor veel ophef gezorgd, zeker toen er voor de eerste keer een kind werd geweigerd bij een kinderopvang. Toen moest de militaire politie zelfs ingrijpen om boze ouders te kalmeren.


Of de verplichting een positieve invloed heeft op de vaccinatiegraad in Frankrijk en Italië zal in de komende jaren duidelijk moeten worden.


Vaccinatieverplichting in Europa

Oostblok 
In het Oostblok heeft bijna elk land een vaccinatieplicht. In de vroegere Sovjet-Unie werd vaccineren als iets normaals gezien. Het merendeel van de bevolking vertrouwde op de overheid en dus was inenten vanzelfsprekend. Die overheid voerde ook grootschalige campagnes voor het inentingsbeleid. De invloed van die geschiedenis zie je op het kaartje. Vlak nadat de Berlijnse muur viel, was er een grote uitbraak van difterie in de voormalige Sovjet-Unie: er werden bijna 40.000 meldingen gedaan. Mede hierdoor is er zo’n streng vaccinatiebeleid in deze landen.
De gevolgen van weigeren verschillen behoorlijk per land. In Letland zijn jeugdartsen slechts verplicht om ouders te wijzen op de gevolgen van hun beslissing, maar in Polen kan er een boete opgelegd worden die op kan lopen tot 2400 euro. In een enkel land wordt net als in West-Europese landen de toegang tot kinderopvang of school ontzegd. Uitzonderingen op de plicht zijn er weinig. Het gaat dan vooral om uitzonderingen om medische redenen.


Buiten Europa 
In de rest van de wereld worden data minder en slechter bijgehouden, daardoor is het een stuk lastiger om hier een overzicht van te krijgen. Westerse landen als Australië en de Verenigde Staten hebben wel een goed gedocumenteerd vaccinatiebeleid.
In Australië hebben ze het zogeheten ‘No Jab No P(l)ay’ ingevoerd. Wie zijn kinderen niet laat inenten, wordt gekort op de kinderbijslag en het kind kan niet naar een kinderdagverblijf of kleuterschool. Als een school of kinderopvang een niet-ingeënt kind toch accepteert dan wordt er een boete gegeven die op kan lopen tot ruim 20000 euro. Dit strenge beleid heeft er volgens de Australische regering voor gezorgd dat de vaccinatiegraad onder 1- tot 5-jarigen in 2 jaar tijd met zo'n 3% (van 90% naar 93%) is gestegen.


In de Verenigde Staten verschillen de regels per staat. Alle staten ontzeggen niet-gevaccineerde kinderen de toegang tot kinderopvang en laten hen ook niet toe op scholen. Iedere staat heeft verschillende vaccins in het programma en er gelden voor elke staat andere uitzonderingsgronden. In Californië is recent nog bepaald dat ouders alleen een beroep kunnen doen op medische uitzonderingen. Sinds deze regel is ingevoerd, is de vaccinatiegraad er met bijna 3 procentpunt (van 92,8% naar 95,6%) gestegen.


Heb je ervaring met een vaccinatieplicht in een ander land of weet je meer over dit onderwerp? Mail dan naar: demonitor@kro-ncrv.nl.

 
(Bronnen: European Centre for Disease Prevention and Control, Eurosurveillance, Immunise Australia Program, The National Conference of State Legislatures, University of Pittsburg)

Lees meer over

Gezondheid en zorg Vaccinaties
Verkenning Research Opnames Uitzending

Vaccinaties

Research

Deel jouw ervaring 35 andere artikelen in onderzoek
Uitzending is geweest op dinsdag 23 oktober 21:25u, NPO2

310 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Yoran ter Voert

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Homeopathie als alternatief voor vaccinaties: Volgens tal van homeopaten werkt het ‘aantoonbaar’ even goed. Hoe verantwoord is dat?
Alles over dit onderzoek