Nieuw hoofdstuk in dossier Lokaal bestuur: De overtreder beloond

woensdag 25 januari 2017 Leestijd: 2 min.

Bestemmingsplannen geven aan waar mag worden gewoond en waar bedrijvigheid is toegestaan (Foto: Archief ANP) /

Niels van Nimwegen

Verslaggever

niels.vannimwegen@kro-ncrv.nl

woensdag 25 januari 2017 Leestijd: 2 min.

We leven in een klein land. Niet voor niets hebben we regels die bepalen hoe we die schaarse ruimte mogen gebruiken. De gemeente moet erop toezien dat we ons allemaal aan die regels houden. Vestigt zich naast jou een ander bedrijf dan het bestemmingsplan toestaat, dan moet de gemeente optreden. Simpel.

Maar de dagelijkse praktijk is anders, zo zien we aan de tips die we de afgelopen jaren hierover hebben ontvangen: Een illegale manege naast een woonhuis, een luidruchtig café dat zijn terras als maar uitbreidt of een opvang voor verstandelijk beperkten die voor ernstige geluidshinder zorgt. Ook ontvingen we recent tips over een trillende cacaofabriek midden in een woonwijk en overlast door een illegaal gevestigd grondverzetbedrijf.

Wat hebben deze zaken met elkaar gemeen? Opvallend is dat deze tipgevers stuk voor stuk een lange juridische route af hebben gelegd om hun gelijk te halen. Hoewel ze hun klacht neerleggen bij de gemeente weigert die in te grijpen. In plaats daarvan geeft die alsnog een ontbrekende vergunning af, of wordt het bestemmingsplan aangepast om een illegale situatie alsnog legaal te maken. Bewoners zien geen andere keuze dan een kostbare en frustrerende gang naar de rechter.

Onbegrijpelijk systeem

‘De impact daarvan mag niet onderschat worden,’ zo signaleert ook De Nationale Ombudsman in het rapport Helder Handhaven uit 2010. Belangrijkste conclusie: Gemeenten zijn laks met aanpakken van overtredingen van bouw- en milieuregels. Ze hanteren het 'piepsysteem' - alleen als iemand 'piept' zijn ze bereid in te grijpen, en dan eigenlijk nog steeds liever níet.

‘De burger die overlast ondervindt, staat dan met lege handen,’ schreef toenmalig Ombudsman Alex Brenninkmeijer. Wie de regels breekt, vindt al snel de gemeente aan zijn kant. Er is namelijk geen wet die gemeenten verplicht om overtreders van regels rond de leefomgeving aan te pakken. Dat zou je in het kader van behoorlijk bestuur wel mogen verwachten. Gemeentes moeten als toezichthouder in principe handhaven, maar tasten in praktijk vaak naar de escape-knop: Komt er een klacht binnen over een illegaal gebouwde stal, dan moeten ambtenaren namelijk eerst onderzoeken of er zicht is op legalisatie.

De eigenaar van de stal mag alsnog een vergunning aanvragen, het bestemmingsplan wordt gewijzigd of de gemeente besluit de situatie te gedogen. ‘Een onbegrijpelijk systeem voor de burger die last heeft van die overtreding,’ aldus De Ombudsman. Vooral als blijkt dat een gang naar de rechter weinig zin heeft. Volgens het rapport leggen gemeentes een gerechtelijke tik op de vingers vaak naast zich neer, of doen er onnodig lang over om een nieuw besluit te nemen.

OPROEP

De tips die we momenteel ontvangen en het Ombudsman-rapport roepen bij ons nogal wat vragen op: Hebben gemeentes hun leven gebeterd of kiezen ze nog steeds voor de weg van de minste weerstand? En hoeveel kans heb je als burger als de overtreder bijvoorbeeld een groot bedrijf is? We zijn benieuwd naar jouw ervaring als burger, maar we komen ook graag in contact met specialisten milieu- en omgevingsrecht. Help ons dit probleem in kaart te brengen en tip ons op tip insturen

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Lokaal bestuur
Verkenning Research Opnames Uitzending

545 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Niels van Nimwegen

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Gemeentes en provincies hebben veel invloed op onze leefomgeving, maar de controle daarop staat onder druk en dat leidt mogelijk tot meer misstanden. Wij willen hier meer over te weten komen.
Alles over dit onderzoek