Nationale Ombudsman: Nauwelijks verbetering in handhavingsbeleid van gemeenten

vrijdag 31 maart 2017 Leestijd: 2 min.

De Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen (ANP) /

Anne de Blok

Verslaggever

anne.deblok@kro-ncrv.nl

vrijdag 31 maart 2017 Leestijd: 2 min.

Hoewel gemeenten al in 2010 werden opgeroepen om hun handhavingsbeleid opnieuw tegen het licht te houden, lijkt er nog weinig te zijn veranderd. Dat blijkt uit een rapport dat vandaag is gepubliceerd door De Nationale Ombudsman. Nog steeds ontvangt de ombudsman eenzelfde gestage stroom aan klachten van mensen die de gemeente verzoeken om handhaving. Reinier van Zutphen: ‘Gemeenten verliezen nog te vaak het belang van de burger die de overtreding meldt uit het oog.’

‘De gemeente weigert te handhaven’, ‘de gemeente kiest partij voor de overtreder’, ‘ ik heb van de rechter gelijk gekregen, maar de gemeente doet nog niks’. Het is een greep uit de klachten die de afgelopen jaren op het bureau van de Nationale Ombudsman terecht zijn gekomen. Klachten die onverminderd blijven binnenstromen, zelfs nadat de ombudsman in 2010 gemeenten al had aangesproken op hun handhavingsbeleid.

Vandaag komt de Nationale Ombudsman daarom met een nieuw rapport. 'Te vaak verliezen gemeenten het belang van de burger die de overtreding meldt uit het oog,' concludeert de ombudsman. Verzoeken om handhaving eindigen namelijk niet zelden bij de rechter en geregeld zijn het de gemeenten zelf die hebben bijgedragen aan de escalatie van dat conflict.

Verzoeken om handhaving eindigen niet zelden bij de rechter

Onbehoorlijk bestuur

En dat zagen we ook terug in onze uitzending van twee weken geleden, waarin we lieten zien wat het met je gevoel van rechtvaardigheid doet als je een gemeente treft die niet of pas na jarenlang procederen besluit om handhavend op te treden. ‘Ik zie in onze rapporten hierover regelmatig het woord ‘onbehoorlijk bestuur’ voorbijkomen,’ zei de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen toen al als voorzetje op de publicatie van vandaag.

En dat komt doordat het blikveld van de gemeente sterk bepaald wordt door een juridische werkelijkheid waarmee zij te maken hebben. De burger denkt vaak: ‘De overheid heeft bepaald dat iets niet mag, mijn buurman of buurvrouw doet dit toch, dus de gemeente moet gaan handhaven.' Maar de werkelijkheid is dat gemeenten eerst verplicht zijn te onderzoeken of de illegale situatie alsnog gelegaliseerd kan worden door bijvoorbeeld de ontbrekende vergunning alsnog te verlene. De overtreder lijkt dan in de ogen van de 'klager' beloond te worden.

Een onbegrijpelijk systeem voor de burger die overlast heeft van de overtreding. Dat gegeven maakt het dan ook extra belangrijk dat gemeenten burgers goed informeren over de keuzes die ze maken om wel of niet handhavend op te treden. Daar gaat het echter vaak mis, stelt de ombudsman in zijn rapport van vandaag. Doordat gemeenten daar niet altijd even helder en transparant over communiceren is de schijn van partijdigheid al snel gewekt. Als gemeenten dan een strikt juridische benadering kiezen, verharden de relaties en is een conflict ook snel in zicht.

Funest voor het vertrouwen

‘Dit is funest voor het vertrouwen dat de burger in de overheid heeft,' benadrukte SP-raadslid Dick Schaap al een tijdje terug in kader van ons onderzoek. Schaap stelt zelfs dat gemeenten veel te vrijblijvend omgaan met hun handhavingstaak. In de praktijk zouden gemeenten namelijk oneindig veel mogelijkheden hebben om af te zien van handhaven als ze dat willen.

Hoeveel ruimte hebben gemeentes om de spelregels tijdens het spel te veranderen? De komende tijd willen we met die vraag aan de slag. Heb je een conflict dat je onder onze aandacht wil brengen of beoordeel je als ambtenaar dit soort handhavingsverzoeken? Mail ons dan op tip insturen. We komen graag met je in contact!

Lees meer over

Overheid en bureaucratie Lokaal bestuur
Verkenning Research Opnames Uitzending

532 tips

ontvangen

Ervaringsdeskundigen

gezocht

Dit artikel is geschreven door:

Anne de Blok

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Toon meer

Meer weten?

Gemeentes en provincies hebben veel invloed op onze leefomgeving, maar de controle daarop staat onder druk en dat leidt mogelijk tot meer misstanden. Wij willen hier meer over te weten komen.
Alles over dit onderzoek