Algemeen / Verzakte huizen

‘Miljoenen woningen in Nederland lopen het risico te scheuren of te verzakken’

vrijdag 21 december 2018 Leestijd: 3 min.

Scheuren in de woning van de familie Dekker / De Monitor

Herman Vijlbrief

Verslaggever

vrijdag 21 december 2018 Leestijd: 3 min.

Centimeters dikke kieren, scheuren in muren en stenen vloeren, deuren die ineens niet meer sluiten: de extreem droge zomer heeft er in Nederland flink ingehakt. Door de lage grondwaterstanden is de bodem in beweging gekomen, met alle gevolgen van dien. Voor ons onderzoek Verzakte Huizen zijn we op zoek naar huiseigenaren die sinds deze zomer met dezelfde problemen kampen.

Wake up call

‘Voor al die huizenbezitters is dit een enorme wake up call. Ze realiseren zich ineens dat die scheuren door de droogte worden veroorzaakt’, zegt waterspecialist Alex Hekman van ingenieursadviesbureau Sweco. ‘Dat met name in veengebieden de bodem inklinkt, dat is inmiddels wel bekend. Opvallend is dat er nu meldingen komen uit plekken als Geldermalsen, Lingewaard Lexmond, Culemborg en Zevenaar. Juist de minder zettingsgevoelige zand- en kleigronden in het rivierengebied dus.’

‘Nog nooit zo meegemaakt’

‘Het gaat vooral om oudere woningen die direct op de ondergrond gefundeerd zijn’, zegt Mark Born. ‘Hoewel het verder niks met staal te maken heeft, noemen we dat funderingen op staal.’ Als specialist van het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) ontvangt hij sinds deze zomer honderden meldingen van mensen die last hebben van scheuren en verzakkingen. ‘Ik werk hier nu twee jaar, maar zo erg heb ik het nog nooit meegemaakt. Soms krijg ik drie of vier meldingen per dag.’

De meldingen komen dus met name van mensen die hun huizen niet op houten palen hebben gefundeerd. ‘De extreem lage waterstand zorgt ervoor dat de klei verdroogt en inklinkt. Daardoor komt de bodem in beweging en het huis dat erop staat dus ook’, verklaart Born.

‘Waarschijnlijk lopen zo’n 500.000 woningen in Nederland risico op scheuren en verzakkingen.’

Volgens Alex Hekman van Sweco is dit aantal waarschijnlijk nog veel hoger: ‘Eigenlijk lopen alle huizen in klei- en veengebieden die niet op palen staan risico. Dan moet je echt aan miljoenen huizen denken die er theoretisch last van kunnen hebben. Sommige van die woningen scheuren nu al een beetje.’

Bewustwording over verzakte huizen

In Nederland is iedere huiseigenaar verantwoordelijk voor de grondwaterstand op zijn eigen terrein en voor de fundering onder zijn huis. Volgens Born van de KCAF zijn maar weinig mensen zich daarvan bewust: ‘De meeste mensen hebben werkelijk geen idee wat grondwaterstanden zijn, laat staan hoe ze die kunnen beïnvloeden. Dat weten ze gewoon niet. Ook niet dat dat grondwater van invloed is op de fundering.’

‘De meeste mensen hebben werkelijk geen idee wat grondwaterstanden zijn, laat staan hoe ze die kunnen beïnvloeden.

Hekman vindt dat de overheid zijn verantwoordelijkheid moet nemen. ‘Gemeenten hebben zorgplicht. Zij hebben vaak de kennis in huis en kunnen inwoners bewust maken van de risico’s. Dat gebeurt nog veel te weinig. Terwijl het de enige manier is om toekomstige schades te voorkomen.’

Tegenstrijdige belangen

De grondwaterstand heeft dus grote invloed op de fundering. Met name in landelijk gebied spelen er tegenstrijdige belangen met betrekking tot dat grondwaterpeil. Dat merkt ook Pieter Dekker, uit het Friese Spanga. Zijn eeuwenoude boerderij staat tussen de boerenbedrijven en verzakt sinds afgelopen zomer in extreme mate. ‘De boeren hier in de buurt hebben baat bij een laag grondwaterpeil. Maar wij hebben er juist schade van.’, vertelt Dekker.

lees ook: Overal in Nederland verzakken huizen door de droogte: ‘Nog even en het voorhuis kukelt om’ vrijdag 14 december

Meer droge zomers, meer scheuren

Uit onderzoek van een internationaal team van wetenschappers bleek onlangs dat we met meer van deze droge zomers te maken zullen krijgen. In het tijdschrift Nature Climate Change schreven ze dat de langere periodes van droogte een groter oppervlak zullen bestrijken en meer impact op mensen zullen hebben dan voorheen.

Alex Hekman ziet het met lede ogen aan: ‘Een droge zomer kunnen we nog wel hebben. Maar meer van dit soort zomers zullen op den duur schadelijk zijn voor de fundering. In 2003 hadden we ook een droge zomer, toen hoorde je hier en daar wel geluiden van schade aan huizen. Maar toen was het absoluut niet zo erg als het nu is.’

Miljardenschade door bodemdaling

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schetste twee jaar geleden al een zorgelijk beeld van de kosten van bodemdaling. Die lopen in de miljarden. Volgens de onderzoekers van het PBL is ten minste 16 miljard euro nodig voor het herstellen van funderingsschade aan zo’n driehonderdduizend woningen in stedelijk gebied, en nog eens een miljard voor woningen in landelijk gebied. ‘Dat onderzoek dateert al van twee jaar geleden’, zegt Hekman. ‘Maar kennelijk worden we nu wakker met z’n allen. En dat is nodig.’

Wil je op de hoogte gehouden worden van dit onderzoek, schrijf je dan hier in de voor de nieuwsbrief. Ik stuur je dan elke twee weken de nieuwste artikelen.

Algemeen / Verzakte huizen

Oproep: herken je je in dit verhaal?

Heb jij ook een huis dat verzakt na de extreme droogte van afgelopen zomer? Laat het ons weten en stuur hier je tip in.
Deel jouw ervaring

Herman Vijlbrief

Verslaggever

Deel jouw ervaring

Dit artikel is geschreven door:

Herman Vijlbrief Verslaggever
Herman Vijlbrief (1980) is afgestudeerd socioloog, maar werd pas echt enthousiast van de studie journalistiek. Had als oprjochte Fries een kortstondige carrière als hoofdredacteur bij het Bolswards Nieuwsblad en bij Omrop Fryslân Radio. Hij werkte vanaf 2003 als redacteur en verslaggever voor het actualiteitenprogramma Netwerk (KRO en NCRV) en maakte in 2010 als verslaggever de overstap naar Brandpunt en later Brandpunt+. Bij al die programma's heeft Herman bewezen dat zijn verhalen leiden tot maatschappelijke verandering. Hij heeft een grondige hekel aan regels en protocollen en is immer op zoek naar mensen die de strijd aangaan met het systeem.
Lees verder
@hermanvijlbrief

Deel dit artikel

Meer artikelen in dit onderzoek

Meer weten?

‘Iedere nacht piept en kraakt het hier. De muren zitten vol met scheuren, deuren gaan niet meer dicht. Ons huis breekt doormidden en zakt langzaam weg.’ Tipgever Pieter Dekker uit het Friese Spanga weet niet wat hij meemaakt. ‘De oorzaak? Sinds die extreme droogte van afgelopen zomer is het ineens hard gegaan. En we kunnen nergens terecht met onze schade. De overheden sturen ons met een kluitje in het riet.’

Alles over dit onderzoek